Ազնիւ Հրաչեայ

Jump to navigation Jump to search
Ազնիւ Հրաչեայ
Ծննդեան անուն Ազնիւ Մինասեան
Ծնած է 25 Յունիս 1853(1853-06-25) կամ 20 Մայիս 1859(1859-05-20)[1]
Ծննդավայր Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն
Մահացած է 1919[2] կամ 20 Մայիս 1920(1920-05-20)[3]
Մահուան վայր Դիլիջան, Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն
Քաղաքացիութիւն Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg Օսմանեան Կայսրութիւն
Flag of Russia.svg Ռուսական Կայսրութիւն
Ազգութիւն Հայ
Մասնագիտութիւն դերասանուհի, թատերական ռեժիսոր
Աշխատավայր Արեւելեան Թատրոն
Վարդովյան թատրոն?

Ազնիւ Հրաչեայ (բուն անունով Ազնիւ Մինասեան, 25 Յունիս 1853(1853-06-25) կամ 20 Մայիս 1859(1859-05-20)[1], Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1919[2] կամ 20 Մայիս 1920(1920-05-20)[3], Դիլիջան, Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն), պոլսահայ դերասանուհի։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է Պոլիս։

Մինասեան՝ 1869 թուականին բեմ բարձրանալով, իբրեւ բեմական անուն ընտրած է «Հրաչեայ» մականունը[4]։ Ան խաղցած է նշանաւոր թատրոններու մէջ, ինչպէս՝ Կ.Պոլսոյ «Արեւելեան թատրոն»ը, Պետրոս Մաղաքեանի գլխաւորած «Արեւելեան», ապա՝ Յակոբ Վարդովեանի «Օսմանեան» թատերախումբերը: Խաղցած է պատմահայրենասիրական ողբերգութիւններու, իտալական, ֆրանսական ներկայացումներու մէջ, իսկ 1880-ական թուականներուն բեմ բարձրացած է Թիֆլիսի հայկական թատերախումբին հետ։

1896 թուականին իր զաւակներով գաղթած է Թիֆլիս։ Այնուհետեւ, նիւթական ծանր վիճակին պատճառով տեղափոխուած է Պաքու՝ Պերճուհի դստեր քով, որ հոն ամուսնացած էր: Ազնիւ Հրաչեայ իր յուշերը գրած է Պաքուի մէջ:

Մահ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանր հիւանդութեան պատճառով տեղափոխուած է Դիլիջան, ուր իշխանուհի Մարիամ Թումանեանի ամարանոցին մէջ դերասանուհին խնամած են Դիլիջանի համքարական ընկերութեան կողմէ երկու բուժքոյր՝ Անահիտ Աղաջանեանը եւ Վարսենիկ Զաքարեանը[5]։

Մահացած է Դիլիջան, նոյն համքարական ընկերութիւնը կազմակերպած է անոր յուղարկաւորութիւնը, իսկ տեղւոյն դարբինները, իրենց իսկ նախաձեռնութեամբ, անոր գերեզմանին շուրջը երկաթեայ ցանկապատ մը սարքած եւ վրան փակցուցած են երկաթատառ տապանագիրը.

Aquote1.png Հայ բեմի մեծ վարպետ Ազնիւ Հրաչեայ։ Aquote2.png


Յետագային, Դիլիջանի թատերական ընկերութիւնը դերասանուհիի գերեզմանին վրայ կանգնեցուցած է սեւ մարմարեայ յուշաքար մը, ուր զետեղուած է Ազնիւ Հրաչեայի կիսադէմը՝ կերտուած ճերմակ մարմարով[6]:

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 http://tert.nla.am/archive/NLA%20AMSAGIR/Anahit_paris/1909/1-2.pdf
  2. 2,0 2,1 2,2 Ազնիվ Հրաչյա, գլուխ 1 Կենսագրական փաստեր ( էջ 17-16)
  3. 3,0 3,1 3,2 AV Production
  4. ՀՐԱՉԵԱՅ (1909)։ Արշակ Չօպանեան, խմբգր․։ «ԻՄ ՅԻՇՈՂՈՒԹԻՒՆՆԵՐՍ (ինքնակենսագրութիւն)» (PDF) (եռամսեակ պարբերական)։ թիվ 1-2։ Փարիզ: Անահիտ պարբերական։ էջեր 12–29։ արտագրուած է՝ 2021 թ․ մարտի 26 
  5. Դպրոցական Մեծ Հանրագիտարան, Գիրք II
  6. dilijanstories (2014-07-17)։ «Հանրաճանաչ դերասանուհու գերեզմանը Դիլիջանում»։ Դիլիջանեան պատմութիւններ