Յակոբ Վարդովեան

Jump to navigation Jump to search
Յակոբ Վարդովեան
Güllü Agop.jpg
Նաեւ յայտնի է իբրեւ Güllü Agop
Ծնած է 18 Օգոստոս 1830(1830-08-18)
Ծննդավայր Իսթանպուլ, Օսմանեան Կայսրութիւն
Մահացած է 1898
Մահուան վայր Իսթանպուլ, Օսմանեան Կայսրութիւն
Քաղաքացիութիւն Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg Օսմանեան Կայսրութիւն
Ազգութիւն Հայ
Կրօնք Իսլամութիւն
Մասնագիտութիւն գրագէտ, դերասան, թատրոնի դերասան, թատերական ռեժիսոր
Աշխատավայր Արևելյան թատրոն

Յակոբ Վարդովեան (յայտնի է իբրեւ Կիւլլիւ Յակոբ[1][2] (թրք.՝ Güllü Agop), 18 Օգոստոս 1830(1830-08-18), Իսթանպուլ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1898, Իսթանպուլ, Օսմանեան Կայսրութիւն), հայ բեմադրիչ, դերասան, թատերական գործիչ։ Թրքական թատրոնի հիմնադիր[1][2]։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Յակոբ Վարդովեան ծնած է 1830-ին, Ստամպուլի մէջ։ 1861-1862-ններուն առաջին անգամ բեմ բարձրացած է Արեւելեան թատրոնին մէջ։ Ղեկավարած է Իզմիրի երիտասարդ հայերու ստեղծած սիրողական խումբը եւ տուած է հայերէն ներկայացումներ Կետիկ Փաշայի եւ Սկիւտարի մէջ՝ Ասիական ընկերութեան հետ։ 1869-ին Կետիկ Փաշայի թատրոնին մէջ ստեղծած է Օսմանեան թատրոնը[1][3], որ 1870-ին մեծ վեզիր Ալի Փաշայի աջակցութեամբ պալատէն տասը տարիով Պոլսոյ մէջ թրքերէն ներկայացումներ տուող միակ թատրոնը ըլլալու արտոնութիւն ստացած է: 1882-ին Ապտիւ Համիտ Բ.ի հրամանով ստացած է «Մըզքայի Հումայուն» (սուլթանական հարմոն)։ Այս ընթացքին, անոր ցանկութեամբ որպէս իսլամ վերցուցած է Կիւլլիւ Եաքուպ Էֆէնտի անունը[4]։ Մինչեւ կեանքին վերջը ապրած է պալատին մէջ։

Կարեւոր դեր խաղացած է թուրք թատրոնի զարգացման գործին մէջ[5]:

Վարդովեանի ներկայացումները թարգմանուած են ժամանակի յայտնի գրագէտներ Էպուզզիա Թեֆիքի, Ալի Պէյի, Ռեճայիզատէ Էքրեմի, Նամք Քեմալի, Ահմետ Միտհաթ Էֆենտիի կողմէ եւ բեմադրուած են Վարդովեանի թատրոնին մէջ:

Ներկայացումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • «Լեյլա եւ Մեջնուն», 1869
  • «Բռնի ամուսնութիւն», 1869
  • «Թոսուն աղա», 1870
  • «Այար Համզա», 1871
  • «Հայրենիք», 1873
  • «Ժլատ Համիտը», 1873
  • «Հայր Համիտը», 1874
  • «Տնօրէնի վիճակը», 1875

Տես նաեւ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]