Jump to content

Ֆաթմա Նեսլիշահ

Ֆաթմա Նեսլիշահ
Ծնած է 4 Փետրուար 1921(1921-02-04)
Ծննդավայր Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն
Մահացած է 2 Ապրիլ 2012(2012-04-02)[1] (91 տարեկանին)
Մահուան վայր Պոլիս, Թուրքիա
Քաղաքացիութիւն  Թուրքիա
Մայրենի լեզու թրքերէն
Մասնագիտութիւն ազնուական
Ամուսին Prince Muhammad Abdel Moneim?
Ծնողներ հայր՝ Օմար Ֆարուք Օսմանօղլու, մայր՝ Սապիհա Սուլթան
Երեխաներ Արքայազուն Ապպաս Հիլմի

Ֆաթմա Նեսլիշահ Սուլթան, յայտնի է նաեւ որպէս Նեսլիշահ Օսմանօղլու (թուրք.՝ Fatma Neslişah Osmanoğlu, 4 Փետրուար 1921(1921-02-04), Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 2 Ապրիլ 2012(2012-04-02)[1], Պոլիս, Թուրքիա[2][3]), մայրական գծով օսմանեան վերջին սուլթան Մուհամմէտ Ե. Վահիտետինի, իսկ հայրական գծով Օսմաններու արքայատոհմի վերջին խալիֆ Ապտուլ Մեճիտ Բ.-ի թոռնուհի, եգիպտական փոխարքայ Մուհամմատ Ապտըլ Մոնիմի կինը:

Արքայատոհմի վերջին ներկայացուցիչն է, որ ծնած է մինչեւ սուլթանութեան տապալումը եւ վերջին մարդը, որ գրանցուած է «Օսմանեան արքայատոհմի գիրքին մէջ»[4]:

Ֆաթմա Նեսլիշահը ծնած է ծնողներու Նիշանտթաշիի պալատին մէջ 4 Փետրուար 1921-ին: Անոր հայրը շեհզատէ Օմեր Ֆարուքն էր՝ Օսմաններու արքայատոհմի վերջին խալիֆ Ապտուլ Մեճիտ Բ.-ի միակ որդին եւ աւագ երեխան, մայրը՝ Ռուքիյէ Սապիհա Սուլթանը՝ Օսմանեան վերջին սուլթան Մուհամմէտ Ե.-ի կրտսեր աղջիկը: Ծննդեան պահէն Ֆաթմա Նեսլիշահն ստացած է Նորին կայսերական մեծութիւն՝ «Նեսլիշահ Սուլթան Հազրեթլերի» («Devletlû İsmetlû Neslişah Sultan Aliyyetuş'şan Hazretleri») տիտղոսը[3]: Անոր ծնունդը տօնած են թնդանօթի 121 համազարկով եւ ոսկի բաժնելով[4]: Նեսլիշահ ընտանիքի աւագ երեխան էր, ան ունէր երկու քոյր՝ Հանզատէ Օսմանօղլուն (ծնած է 1923-ին Սթամպուլի մէջ) եւ Նեճլա Հիպեթտուլլահ Սուլթանը (ծնած է Նիցցա, 1926-ին): Արտաքսումէն առաջ ընտանիքը կ'ապրէր Տոլմապահչէի պալատը:

Համաձայն 3 Մարտ 1924-ի № 431 օրէնքի՝ Նեսլիշահը, անոր ծնողքն ու քոյրը ներառուած են հարկադիր տեղահանութեան ցուցակին մէջ։ Ընտանիքը տեղափոխուած է Նիցցա, ուր Նեսլիշահը քոյրերուն հետ կրթութիւն ստացած է: Անոր մանկութիւնն ու պատանեկութիւնը անցած է Ֆրանսայի մէջ, որմէ ետք մեկնած է Եգիպտոս: Նեսլիշահը սորված է 4 լեզու՝ ֆրանսերէն, գերմաներէն, անգլերէն եւ արաբերէն:

Եգիպտական արքայադուստր

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1940-ին Ֆաթմա Նեսլիշահը ամուսնացած է Եգիպտոսի վերջին խետիվ Ապպաս Հիլմիի որդու՝ արքայազն Մուհամմատ Ապտըլ Մոնիմ Պէյ Էֆենտիի հետ՝ այդպիսով դառնալով Եգիպտոսի արքայադուստր-կոնսորտ[5][6][7]: Անկէ 2 տարի առաջ 50 միլիոն ամերիկեան տոլար կարողութեան ժառանգորդ Մուհամմատը իր բարեկամէն՝ Եգիպտոսի թագաւոր Ֆարուքէն, թոյլտուութիւն ստացած էր ամուսնանալու Ալպանիոյ թագաւոր Ահմէտ Զոգուի քրոջ հետ[8], բայց ամուսնութիւնը այդպէս ալ չէ կայացած:

Երբ Յուլիսեան յեղափոխութեան ընթացքին Ազատ սպաներու շարժումը տապալած է Ֆարուք թագաւորին, Մուհամմատը նշանակուած է մանկահասակ թագաւոր Ֆուատի խնամակալներու խորհուրդի նախագահ: 7 Սեպտեմբեր 1952-ին խորհուրդը լուծարուած է, եւ Մուհամմէտը դարձած է միանձնեայ խնամակալ արքայազն: Թագուհի-կոնսորի բացակայութեան պայմաններուն անոր պարտականութիւնները կատարած է Նեսլիշահը՝ որպէս խնամակալ արքայազնի կին: Նեսլիշահը զբաղած է բարեգործութեամբ եւ ներկայացուցչական գործունէութեամբ (ներկայ եղած է մարզական խոշոր մրցաշարերու եւ այլն)[9]:

Մուհամմատի խնամակալութիւնը տեւած է 10 ամիս: 18 Յունիս 1953-ին Եգիպտոսի յեղափոխական հրամանատարութեան խորհուրդը վեացուցած է միապետութիւնը: Չորս տարի ետք Մուհամմատն ու Նեսլիշահը ձերբակալուած են նախագահ Նասերի դէմ դաւադրութեան մասնակցելու մեղադրանքով: Նեսլիշահը ամուսինին հետ բանտէն ազատ արձակուած է միայն Թուրքիոյ նախագահի միջամտութենէն ետք: Նեսլիշահը արտաքսուած է երկրորդ անգամ: Ան ընտանիքի հետ բնակութիւն հաստատած է Ֆրանսայի մէջ, ուր մնացած է մինչեւ 1963-ը:

Վերադարձ հայրենիք

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1952-ին Թուրքիոյ մէջ Օսմանեան արքայատոհմի արքայադստեր համար համաներում կը յայտարարուի: 1963-ին Նեսլիշահը ընտանիքի հետ վերադարձած է Թուրքիա[3], ուր ստացած է քաղաքացիութիւն եւ Օսմանօղլու ազգանունը (բառացի՝ Օսմաններու որդի, ժառանգ): Մուհամմատ արքայազնը մահացած է 1979-ին Սթամպուլի մէջ, Ֆաթմա Նեսլիշահն մնացած է չամուսնացած աղջկայ՝ Իքպալի հետ[9]:

Իր մահուան պահուն Նեսլիշահը Օսմանեան արքայատոհմի ամենածեր ներկայացուցիչն էր[10]: Պուրհանետտին Ճեմի եւ Էրթուղրուլ Օսմանի մահէն ետք Նեսլիշահը արքայատոհմի վերջին կենդանի անդամն էր, որ ծնած էր Օսմանեան կայսրութեան մէջ:

Նեսլիշահը ու Մուհամմատը ունեցած են երկու երեխայ.

  • Արքայազն Ապպաս Հիլմի – ծնած է 16 Հոկտեմբեր 1941-ին Գահիրէի մէջ։ Ամուսնացած է Մետիհա Մոմտազի հետ, ունի 2 երեխայ.
  • Արքայադուստր Սապիհա Ֆաթիմա Հիլմի Հանըմ – ծնած է 28 Սեպտեմբեր 1974-ին Լոնտոնի մէջ:
  • Արքայազն Տաւուտ Ապտըլմունիմ Հիլմի Պէյ – ծնած է 23 Յուլիս 1979-ին Լոնտոնի մէջ:
  • Արքայադուստր Իքպալ Հիլմի Ապտուլմոնիմ հանըմ սուլթան – ծնած է 22 Դեկտեմբեր 1944-ին:

Ծագումնաբանութիւն

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կաղապար:Ahnentafel top

Կաղապար:Ahnentafel-compact5

Կաղապար:Ahnentafel bottom

Ծանօթագրութիւններ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արտաքին յղումներ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]