Ֆաթմա Նեսլիշահ

Jump to navigation Jump to search
Ֆաթմա Նեսլիշահ թուրք.՝ Fatma Neslişah Osmanoğlu
Princess Fatma Neslişah.jpg
Ծնած է 4 Փետրուար 1921
Ծննդավայր Իսթանպուլ, Օսմանեան Կայսրութիւն
Վախճանած է 2 Ապրիլ 2012(2012-04-02)[1] (91 տարեկանում)
Մահուան վայր Սթամպուլ, Թուրքիա
Քաղաքացիութիւն Կաղապար:Դրոշավորում/Թուրքիա
Մասնագիտութիւն ազնվական
Ամուսին Prince Muhammad Abdel Moneim
Ծնողներ հայր՝ Ömer Faruk Osmanoğlu, մայր՝ Sabiha Sultan
Երեխաներ Prince Abbas Hilmi

Ֆաթմա Նեսլիշահ Սուլթան, յայտնի է նաեւ որպէս Նեսլիշահ Օսմանօղլու (թուրք.՝ Fatma Neslişah Osmanoğlu, 4 Փետրուար 1921, Սթամպուլ, Օսմանեան կայսրութիւն - 2 Ապրիլ 2012, Սթամպուլ, Թուրքիա[2][3]), մայրական գծով օսմանեան վերջին սուլթան Մուհամմէտ Ե. Ուահիտետինի, իսկ հայրական գծով Օսմաններու արքայատոհմի վերջին խալիֆ Ապտուլ Մեճիտ Բ.-ի թոռնուհի, եգիպտական ռեգենտ Մուհամմատ Ապտել Մոնիմի կինը:

Արքայատոհմի վերջին ներկայացուցիչն է, որ ծնած է մինչեւ սուլթանութեան տապալումը եւ վերջին մարդը, որ գրանցուած է «Օսմանեան արքայատոհմի գիրքին մէջ»[4]:

Ծագում[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ֆաթմա Նեսլիշահը ծնած է ծնողներու Նիշանտաշիի պալատին մէջ 4 Փետրուար 1921-ին: Անոր հայրը շեհզատէ Օմեր Ֆարուքն էր՝ Օսմաններու արքայատոհմի վերջին խալիֆ Ապտուլ Մեճիտ Բ.-ի միակ որդին եւ աւագ երեխան, մայրը՝ Ռուքիյէ Սապիհա Սուլթանը՝ օսմանեան վերջին սուլթան Մուհամմէտ Ե.-ի կրտսեր աղջիկը: Ծննդեան պահէն Ֆաթմա Նեսլիշահն ստացած է Նորին կայսեէրական մեծութիւն Նեսլիշահ Սուլթան Հազրեթլերի («Devletlû İsmetlû Neslişah Sultan Aliyyetuş'şan Hazretleri») տիտղոսը[3]: Անոր ծնունդը տօնած են թնդանօթի 121 համազարկով եւ ոսկի բաժնելով[4]: Նեսլիշահն ընտանիքի աւագ երեխան էր, ան ունէր երկու քոյր՝ Հանզատէ Օսմանօղլուն (ծնած է 1923-ին Սթամպուլի մէջ) եւ Նեճլա Հիպեթտուլլահ Սուլթանը (ծնած է Նիցցա, 1926-ին): Արտաքսումէն առաջ ընտանիքը կ՛ապրէր Տոլմապահչէի պալատը:

Արտաքսում[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Համաձայն 3 Մարտ 1924-ի № 431 օրէնքի՝ Նեսլիշահը, անոր ծնողքն ու քոյրը ներառուած են հարկադիր տեղահանութեան ցուցակին մէջ: Ընտանիքը տեղափոխուած է Նիցցա, որտեղ Նեսլիշահը քոյրերունի հետ կրթութիւն ստացած է: Անոր մանկութիւնն ու պատանեկութիւնը անցած է Ֆրանսայի մէջ, որմէ ետք մեկնած է Եգիպտոս: Նեսլիշահը սորված է 4 լեզու՝ ֆրանսերէն, գերմաներէն, անգլերէն եւ արաբերէն:

Եգիպտական արքայադուստր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1940-ին Ֆաթմա Նեսլիշահը ամուսնացած է Եգիպտոսի վերջին խետիվ Ապպաս Հիլմիի որդու՝ արքայազն Մուհամմատ Ապտել Մոնիմ Պեյ Էֆենտիի հետ՝ այդպիսով դառնալով Եգիպտոսի արքայադուստր-կոնսորտ[5][6][7]: Անկէ 2 տարի առաջ 50 միլիոն ամերիկեան տոլար կարողութեան ժառանգորդ Մուհամմատը իր բարեկամէն՝ Եգիպտոսի թագաւոր Ֆարուքէն, թոյլտուութիւն ստացած էր ամուսնանալու Ալպանիոյ թագաւոր Ահմէտ Զոգուի քրոջ հետ[8], բայց ամուսնութիւնը այդպէս ալ չէ կայացած:

Երբ Յուլիսեան յեղափոխութեան ընթացքին Ազատ սպաներու շարժումը տապալած է Ֆարուք թագաւորին, Մուհամմատը նշանակուած է մանկահասակ թագաւոր Ֆուատի խնամակալներու խորհուրդի նախագահ: 7 Սեպտեմբեր 1952-ին խորհուրդը լուծարուած է, եւ Մուհամմէտը դարձած է միանձնեայ խնամակալ արքայազն: Թագուհի-կոնսորի բացակայութեան պայմաններուն անոհ պարտականութիւնները կատարած է Նեսլիշահը՝ որպէս խնամակալ արքայազնի կին: Նեսլիշահը զբաղուած է բարեգործութեամբ եւ ներկայացուցչական գործունեութեամբ (ներկայ եղած է մարզական խոշոր մրցաշարերոկ եւ այլն)[9]:

Մուհամմատի խնամակալութիւնը տեւած է 10 ամիս: 18 Յունիս 1953-ին Եգիպտոսի յեղափոխական հրամանատարութեան խորհուրդը վեացուցած է միապետութիւնը: Չորս տարի ետք Մուհամմատն ու Նեսլիշահը ձերբակալուած են նախագահ Նասերի դէմ դաւադրութեան մասնակցելու մեղադրանքով: Նեսլիշահը ամուսինին հետ բանտէն ազատ արձակուած է միայն Թուրքիոյ նախագահի միջամտութիւնէն ետք: Նեսլիշահը արտաքսուած է երկրորդ անգամ: Ան ընտանիքի հետ բնակութիւն հաստատած է Ֆրանսայի մէջ, որտեղ մնացած է մինչեւ 1963-ը:

Վերադարձ հայրենիք[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1952-ին Թուրքիոյ մէջ Օսմանեան արքայատոհմի արքայադստեր համար համաներում կը յայտարարուի: 1963-ին Նեսլիշահը ընտանիքի հետ վերադարձած է Թուրքիա[3], որտեղ ստացած է քաղաքացիութիւն եւ Օսմանօղլու ազգանունը (բառացի՝ Օսմաններու որդի, ժառանգ): Մուհամմատ արքայազնը մահացած է 1979-ին Սթամպուլի մէջ, Ֆաթմա Նեսլիշահն մնացած է չամուսնացած աղջկայ՝ Իքպալի հետ[9]:

Իր մահուան պահուն Նեսլիշահը Օսմանեան արքայատոհմի ամենածեր ներկայացուցիչն էր[10]: Պուրհանետին Ճեմի եւ Էրթուգրուլ Օսմանի մահէն ետք Նեսլիշահը արքայատոհմի վերջին կենդանի անդամն էր, որ ծնած էր Օսմանեան կայսրութեան մէջ:

Երեխաներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Նեսլիշահը ու Մուհամմատը ունեցած են երկու երեխայ.

  • Արքայազն Ապպաս Հիլմի – ծնած է 16 Հոկտեմբեր 1941-ին Գահիրէի մէջ: Ամուսնացած է Մետիհա Մոմտազի հետ, ունի 2 երեխայ.
  • Արքայադուստր Սաբիհա Ֆաթիմայ Հիլմի Հանըմ – ծնած է 28 Սեպտեմբեր 1974-ին Լոնտոնի մէջ:
  • Արքայազն Տաուդ Ապտելմունիմ Հիլմի Պէյ – ծնած է 23 Յուլիս 1979-ին Լոնտոնի մէջ:
  • Արքայադուստր Իքպալ Հիլմի Ապտուլմոնիմ հանըմ սուլթան – ծնած է 22 Դեկտեմբեր 1944-ին:

Ծագումնաբանութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կաղապար:Ahnentafel top

Կաղապար:Ahnentafel-compact5

Կաղապար:Ahnentafel bottom

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]