Սաատի

Սաատի
պարս․՝ ابومحمد مُصلِح‌الدین بن عَبدُالله سعدی شیرازی
Sadi in a Rose garden.jpg
Նաեւ յայտնի է իբրեւ سعدی
Ծնած է 1210[1], 1213[2], 1175[3] կամ 1184[4][5]
Ծննդավայր Շիրազ, Ֆարս, Խորեզմի թագավորություն[5][6]
Մահացած է 9 Դեկտեմբեր 1292[7][8]
Մահուան վայր Շիրազ, Իրան[8]
Մայրենի լեզու Պարսկերէն
Կրօնք Սիւննի
Ուսումնավայր Al-Nizamiyya of Baghdad?
Երկեր/Գլխաւոր գործ Կիւլիստան եւ Պուսթան
Տեսակ Գազել?
Մասնագիտութիւն բանաստեղծ, գրագէտ

Սաատի (պարսկերէն՝ ابو محمد مُصلِح‌ الدین بن عَبدُ الله سعد شیرازی, 1210[1], 1213[2], 1175[3] կամ 1184[4][5], Շիրազ, Ֆարս, Խորեզմի թագավորություն[5][6] - 9 Դեկտեմբեր 1292[7][8], Շիրազ, Իրան[8]), պարսիկ բանաստեղծ եւ արձակագիր[9][10]։

Կենսագրական գիծեր եւ գործունէութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է 13-րդ դարուն, Շիրազի մէջ (Պարսկաստան): Իր ուսման ընթացքը աւարտած է 30 տարեկանին: Ուսման համար ճամբորդած է Պաղտատ, որ այն ատեն մտաւորական զարգացման համբաւին գագաթնակէտին հասած էր: Հոն հարուստ ազնուականի մը առատաձեռնութեան շնորհիւ յաջողած է անձնական վարժարան մը մտնել: Պաղտատի ժամանակակից Նիզամիյէ ճեմարանին ուսուցիչներէն Շեմսէտտինին ձօնած է իր բանաստեղծութիւններէն քանի մը հատը, որոնցմէ այնքան շատ գոհ մնացած ուսուցիչը, որ Սաատիին ամսաթոշակ յատկացուցած է իր քսակէն:

Սաատի շատ աստուածավախ եւ բարեպաշտ եղած է։ Իր գործերը իմաստալից բարոյական խրատներով լեցուն են: Ճամբորդած է Թուրքիա եւ Սուրիա, իր ճամբորդութեան միջոցին ունեցած տպաւորութիւնները գրած է իր գիրքերուն մէջ:

Երկեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ան 22 գիրք գրած է պարսկերէն լեզուով: Սաատիին հռչակաւոր գործերն են`

  • «Վարդենիք» (Կիւլիստան),
  • «Բուրաստան» (Պուսթան) եւ այլն։

Իր բանաստեղծութիւնները օտար լեզուներու թարգմանուած են[11]:

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 Encyclopædia Iranica / N. Sims-Williams, A. Ashraf, H. Borjian et al. — USA: Columbia University, 1982. — ISSN 2330-4804
  2. 2,0 2,1 https://www.biografiasyvidas.com/biografia/s/sa_di.htm
  3. 3,0 3,1 https://www.albin-michel.fr/le-jardin-de-roses-9782226172945 — է. 9.
  4. 4,0 4,1 https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6251801j/f14.item
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 https://archive.org/details/essaisurlepote00massuoft — է. 6.
  6. 6,0 6,1 6,2 Gershevitch I., Yarshater E., Frye R. N. et al. The Cambridge History of IranCambridge University Press, 1968. — Vol. 5. — P. 595.
  7. 7,0 7,1 7,2 Gershevitch I., Yarshater E., Frye R. N. et al. The Cambridge History of IranCambridge University Press, 1968. — Vol. 5. — P. 597.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 AA.VV. Encyclopaedia of Islam, Encyclopédie de l’Islam — 1913. — Vol. 8. — P. 719.
  9. Encyclopedia Iranica "SAʿDI, Abu Moḥammad Mošarref-al-Din Moṣleḥ b. ʿAbd-Allāh b. Mošarref Širāzi, Persian poet and prose writer (b. Shiraz, ca. 1210; d. Shiraz, d. 1291 or 1292), widely recognized as one of the greatest masters of the classical literary tradition."
  10. Encyclopaedia Britannica "Saʿdī, also spelled Saadi, byname of Musharrif al-Dīn ibn Muṣlih al-Dīn, (born c. 1213, Shīrāz, Iran—died Dec. 9, 1291, Shīrāz), Persian poet, one of the greatest figures in classical Persian literature."
  11. «Հայ Որբը Եւ Սաատի, Պարսիկ Բանաստեղծը»։ Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon) (en-US)։ 2015-05-25։ արտագրուած է՝ 2021-11-03