Շարլ տը Կոլ

Jump to navigation Jump to search
Շարլ տը Կոլ
ֆր.՝ Charles de Gaulle
Bundesarchiv B 145 Bild-F010324-0002, Flughafen Köln-Bonn, Adenauer, de Gaulle-cropped.jpg
Ծննդեան անուն ֆր.՝ Charles André Joseph de Gaulle Maillot
Ծնած է 22 Նոյեմբեր 1890
Ծննդավայր Լիլ
Վախճանած է 9 Նոյեմբեր 1970
Վախճանի վայրը Քոլոմպէ լէ Տէոզ Էկլիզ
Քաղաքացիութիւն Flag of France.svg Ֆրանսա
Ազգութիւն ֆրանսիացիներ
Մայրենի լեզու Ֆրանսերէն
Կրօնք Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
Կրթութիւն Հատուկ Ռազմական Դպրոց Սեն Սիր և Փարիզի Ստանիսլասի քոլեջ
Ազդուած է Անրի Ֆիլիպ Պետեն և Charles Maurras
Մասնագիտութիւն Սպայ, պետական գործիչ, մեմուարագիր, ռազմական տեսաբան, քաղաքական գործիչ և զինծառայող
Զբաղեցրած պաշտոններ Ֆրանսիայի հանրապետության նախագահ, President of the Council, president of the Provisional Government of the French Republic, Անդորրայի իշխան, Անդորրայի իշխան, ընկերության նախագահ և Minister of National Defence
Պարգեւներ և
մրցանակներ
«Մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ խաչի ասպետ, Պատվո լեգեոնի Մեծ խաչի ասպետ, Knight Grand Cross with Collar of the Order of Merit of the Italian Republic, Թագավորական Վիկտորիական շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետ, Ազատության միաբանության կավալեր, Սեն Սիրի Հատուկ ռազմական դպրոցի խթանման հովանավոր, Կամբոջայի թագավորական շքանշան, Order of the Dragon of Annam, The Royal Victorian Chain, Ֆինլանդական Սպիտակ Վարդի շքանշան, Փղի շքանշան, Order of the Royal House of Chakri, Ռազմական խաչ 1939—1945 թթ., Մարտական խաչ 1914-1918, Grand Cordon of the National Order of the Cedar‎ և Grand Master of the Legion of Honour
Կուսակցութիուն Union of Democrats for the Republic և Ֆրանսիայի ժողովրդի հանրահավաք
Ամուսին Իվոն տը Կոլ
Ծնողներ հայր՝ Անրի դը Գոլ, մայր՝ Ժաննա Մելո
Երեխաներ Anne de Gaulle, Philippe de Gaulle և Élisabeth de Gaulle
Ստորագրութիւն
Charles de Gaulle Signature 2.svg

Շարլ տը Կոլ (ֆր.՝ Charles de Gaulle, 22 Նոյեմբեր 1890[1][2], Լիլ[3][4]9 Նոյեմբեր 1970, Քոլոմպէ լէ Տէոզ Էկլիզ), Ֆրանսայի մեծագոյն քաղաքական եւ ռազմական գործիչներէն: Ֆրանսայի նախագահն էր 1959-էն 1969-ը:

Շարլ տը Կոլին կինը՝ Իվոն տը Կոլը, 1868 թուականի լուսանկար

Երկրորդ աշխարհամարտի ժամանակ չհամաձայնեցաւ Ֆրանսայի անձնատուր ըլլալ, հեռացաւ Լոնտոն եւ կազմակերպեց «Ազատ Ֆրանսա» դիմադրութեան շարժումը: Մեծ Բրիտանիան, յետագային նաեւ` ԱՄՆ-ը ու ԽՍՀՄ-ը ճանչցան անոր «Վտարանդի կառավարութիւն»-ը:

Ֆրանսայի ազատագրումէն ետք՝ 1944-1946-ին, ղեկավարած է ժամանակաւոր կառավարութիւնը: Երկու անգամ ընտրուած է նախագահ: Ընդունած է նոր սահմանադրութիւն, զարկ տուած տնտեսութեան, բարձրացուցած երկրի միջազգային հեղինակութիւնը:

Մահափորձերը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ոչ մէկ նախագահի նկատմամբ այդքան մահափորձ չէ կատարուած, որքան՝ տը Կոլի: Անոր հանդէպ կազմակերպուած է 30 մահափորձ, եւ ամէն անգամ այդ «յաջողակ սատանայ»-ն կը յաջողէր անվնաս մնալ: Ամենաաղմկոտ մահափորձը 1962 Օգոստոսին էր: Ինքնաշարժի վրայ, ուր նստած էին զօրավարն ու անոր տիկինը, կրակ բացած են 15 ինքնաձիգաւոր: Հանելուկ է, թէ ամուսինները ինչպէս ողջ մնացած էին: Բայց տը Կոլ ոչ այնքան մահափորձի փաստէն վրդոված էր (ան արդէն վարժուած էր անոնց եւ կը համարէր նախագահութեան անխուսափելի մասը), որքան այն բանէն, որ աւազակախումբի ղեկավարը` ֆրանսական բանակի փոխգնդապետ Պասդիէն Դիէրին, վրիպած էր: Անոր բանակի պաշտօնաթող սպան կրակել չէր գիտեր: Տը Կոլ անձամբ ստորագրեց անոր մահապատիժին դատավճիռը:

Տը Կոլ ամուսիններուն եւ անոնց աղջկան գեևեզմանը, Քոլոմպէ

Քաղաքականութենէն հեռանալն ու մահը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Տը Կոլի քաղաքական գործունէութիւնը աւարտեցաւ 1969-ին, երբ ծերակոյտի վերակառուցման եւ երկրի վարչատարածքային կառուցուածքի բարեփոխման համար, իր իսկ նախաձեռնած հանրաքուէին ձախողեցաւ: Տը Կոլ՝ առանց վարանելու, հրաժարական տուաւ եւ վերջնայանապէս հեռացաւ քաղաքական ասպարէզէն, որմէ մէկ տարի ետք, 1970Նոյեմբեր 9-ին, Գոլոմպէ լէ Տէոզ Էկլիզ գիւղին մէջ, թղթախաղի պահուն։

Փարիզի մէջ, զօրավար Շարլ տը Կոլի անունով հրապարակ կայ:

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]