Նոյ

Ուիքիփետիաէն
Jump to navigation Jump to search
Յ. Այվազովսկի «Նոյը կ’իջնէ Արարատէն»

Նոյ (Կաղապար:Lang-he, Նոահ, Հին Կտակարանի Ծննդոց գիրքին մէջ անունը բացատրուի որպէս «հանգիստ, մխիթարութիւն», ըստ այլ մէկնութիւններու՝ «նոր». Կաղապար:Lang-grc, արաբերէն՝ Կաղապար:Langi-ar2, Նուհ), հինկտակարանեան նահապետ։ Նոյի պատմութիւնը կը ներկայացուի Ծննդոց գիրքին 6–9 գլուխներուն մէջ[1], ուր ան ջրհեղեղէն կը փրկէ իր ընտանիքը (կնոջը, երեք որդիներուն եւ անոնց կանանց) եւ կենդանիներու բոլոր տեսակներուն՝ կառուցելով Նոյեան տապանը։ Ան նաեւ կը յիշատակուի որպէս «առաջին գիւղատնտես» եւ «առաջին գինեգործ»։ Նոյը նաեւ բազմիցս կը յիշատակուի Ղուրանին մէջ։

Պատմութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ըստ Հին Կտակարանի պատումի՝ Նոյ Նահապետի օրօք երկրի վրայ բազմացած էր մեղքը։ Մարդիկ հեռացած էին Աստուծմէ եւ կը գործէին անոր կամքին հակառակ։ Ապականուած աշխարհը նորոգելու համար Նոյը կը մաքառէ 120 տարի, բայց ապարդիւն։ Տերը, տեսնելով, որ մարդոց չարութիւնն ու այլասերուածութիւնը հսկայական չափերու հասած են, եւ անոնց սիրտն ու միտքը հակուած են միայն չարիք գործելու, կ’որոշէ վերացնել մեղսագործ մարդկութեանը՝ շնորհ ընելով միայն Նոյին։ Ան միակ կատարեալ ու արդար մարդն էր ապականուած, չարութեամբ ու անիրաւութեամբ լի աշխարհին մէջ։

Վերահաս ջրհեղեղէն փրկուելու համար, Աստծոյ հրահանգով, Նոյը կը կառուցէ եռահարկ նաւ՝ տապան, եւ երբ սկսուի ջրհեղեղը, ան կնոջ, 3 որդիներու (Սեմ, Քամ, Յաբեթ) եւ անոնց կանանց հետ կը մտնէ տապան՝ իր հետ վերցնելով նաեւ երկրի բոլոր ցամաքային կենդանի արարածներէն ու թռչուններէն մէկական զոյգ՝ արու եւ էգ, իսկ «մաքուր» կենդանիներէն 2-ական զոյգ՝ Աստծուն զոհ մատուցելու համար։ Երկրորդ ամսի 27-ին կը ժայթքին ստորգետնեայ բազում աղբիւրներ, կը բացուին երկինքին ջրվէժները, երկրի վրայ 40 օր ու գիշեր անձրեւ կը տեղայ, ջուրը կը բարձրանայ եւ 150 օր կը ծածկէ ցամաքը՝ ոչնչացնելով մարդոց եւ անասուններուն։

Երբ ջուրը կը սկսի կամաց-կամաց հետ քաշուիլ, Նոյի տապանը կը հանգրուանէ Արարատ (Մասիս) լերան վրայ. աոր համար ալ Արարատ լեռը կ’ընկալուի որպէս մարդկութեան փրկութեան խորհրդանիշ։

Նոյը աղաւնի արձակելու ատեն

Ջրհեղեղի դադարէն 40 օր անց Նոյը կը բանայ տապանի պատուհանը՝ տեսնելու համար, թէ արդյո՞ք երկրի վրայէն ջուրը քաշուած է, եւ կ’արձակէ ագռաւ մը, որ չի վերադառնար։ Ապա կ’արձակէ աղաւնի, որ, ոտք դնելու տեղ չգտնելով, կը վերադառնայ տապան։ 7 օր անց նորէն կ’արձակէ աղաւնիին, որ այս անգամ կը վերադառայ՝ կտուցին ձիթենու շիւղ՝ կեանքի աւետիսը։ Կեանքի 601-րդ տարուն Նոյը դուրս կու գայ տապանէն, զոհասեղան կը պատրաստէ Արարատ լերան վրայ եւ գոհութեան պատարագ-ողջակէզ մատուցում Աստծուն։ Աստուած կ’օրհնէ Նոյին եւ անոր որդիներուն եւ կ’ըսէ. «Ահա ես իմ ուխտը կը հաստատեմ ձեզի հետ եւ ձեզմէ յետոյ՝ ձեր սերունդին հետ»։ Եւ երկինքին մէջ առաջին անգամ կը յայտնուի ծիածանը՝ ի նշան այն բանի, որ Տերն այլեւս չկործանէ աշխարհը։

Նոյի որդիները ունեցած են շատ զաւակներ, որոնմէ սերած են բազմաթիւ ազգեր։ Հայ ժողովուրդը կը սերէ Նոյի Հաբեթ որդիէն։ Հիմք ընդունելով Աստուածաշունչը եւ պատմական այլ աղբիւրներ՝ Մովսէս Խորենացին «Հայոց պատմութեան» մէջ կը ներկայացէ Նոյի եւ անոր որդիներու ազգաբանութիւնը՝ Հաբեթի ճիւղը հասցնելով մինչեւ Արա Գեղեցիկ։ Նոյի անուան հետ կը կապուի հողագործութեան եւ գինեգործութեան յառաջացումը։

Ըստ հրեայ Հովսեպոս Փլաւիոս եւ հոյն Եւսեբիոս Կեսարացի պատմագիրներու, ինչպէս նաեւ ըստ հայկական աւանդութիւններու՝ Նախիջեւան տեղանունը կը մէկնաբանուի որպէս Նոյի առաջին իջեւանատեղի։ Հիմնուելով հնագոյն այլ առասպելներու վրայ՝ Վարդան Արեւելցին Նոյի գերեզմանատեղին կը յիշատաուի Վասպուրականի Նախճաւանի մէջ, իսկ անոր կնոջ՝ Նոյեմզարի գերեզմանատեղին՝ Մարանդի մէջ։ Աւանդաբար Նոյի անուան հետ կապուած են Ակոռի գիւղի, Առնոյոտն գաւառի, Երեւան քաղաքի, Նպատ լերան եւ այլ անուանումներ։

Նոյ Նահապետի յիշատակը կը նշեն Ընդհանրական, ինչպէս նաեւ Հայ առաքելական եկեղեցիները։ Հայ եկեղեցին Էջմիածնի Մայր տաճարին մէջ, որպէս սուրբ մասունք, կը պահէ Նոյեան տապանէն փայտի կտոր մը. այն, ըստ աւանդութեան, Մասիսի լանջին հրեշտակէն ստացած է Մծբին քաղաքի եպիսկոպոսը՝ սուրբ Յակոբ Մծբնացի հայրապետը։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Silverman Jason (2013)։ Opening Heaven's Floodgates: The Genesis Flood Narrative, Its Context, and Reception։ Gorgias Press