Jump to content

Նարժես Մուհամատի

Նարժես Մուհամատի
نرگس محمدی
Ծնած է 21 Ապրիլ 1972
Ծննդավայր Զանճան, Իրան
Քաղաքացիութիւն  Պահլավական Իրան
 Իրան
Կրօնք Իսլամութիւն[1][2] եւ տասներկուականներ?[1]
Ուսումնավայր Իմամ Խոմեյնի միջազգային համալսարան
Մասնագիտութիւն իրաւապաշտպան, լրագրող
Գործունէութիւն հասարակական գործիչ, լրագրող
Աշխատավայր Մարդու իրաւունքներու պաշտպաններու կեդրոն[3]
Ամուսին Թակի Ռահմանի
Երեխաներ երկու

Նարժես Մուհամատի (21 Ապրիլ 1972, Զանճան, Պարսկաստան)․ իրանցի հասարակական գործիչ, լրագրող եւ «Մարդու իրաւունքներու պաշտպաններու կեդրոն»ին փոխ-նախագահ։ Նոպելեան Խաղաղութեան մրցանակի դափնեկիր։

Տեղեկութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Նարժես Մուհամատի Իրան ծնած ու մեծցած կին լրագրող եւ Մարդու իրաւունքներու հասարակական գործիչ է։ Ան «Մարդու իրաւունքներու պաշտպաններու կեդրոն»ին (որուն կը գլխաւորէ Նոպելեան Խաղաղութեան մրցանակի դափնեկիր Շիրին Էպատի) փոխ-նախագահն է։

Մուհամատի բնագիտութիւն ուսանած է Քազվինի Միջազգային Համալսարանին (IKIU) մէջ եւ դարձած է արուեստի ճարտարագէտ։ Համալսարանական տարիներուն ընթացքին, ուսանողական թերթին մէջ հրապարակած է կիներու իրաւունքներու պաշտպանութեան մասին յօդուածներ։ Tashakkol Daaneshjuyi Roshangaraan (Լուսաւորուած Ուսանողներու Խումբ) քաղաքական խումբին երկու ժողովներուն ընթացքին ձերբակալուած է։ Աշխատակցած է բազմաթիւ յառաջադէմ թերթերու եւ հրապարակած է The reforms, the Strategy and the Tactics քաղաքական գրափորձերով գիրքը։

2003-ին կը միանայ «Մարդու իրաւունքներու պաշտպաններու կեդրոն»ին, որուն նախագահն է Շիրին Էպատի։ Աւելի ուշ, Նարժես կը դառնայ անոր փոխ-նախագահը։

2011-ին, «ազգային ապահովութեան դէմ գործելու» ամբաստանութեամբ, Մուհամատի 11 տարուայ համար կը դատապարտուի։ «Միջազգային Ներում»ի կոչերուն շնորհիւ, ինպէս նաեւ կարգ մը երկիրներու միջամտութեամբ, բանտէն կ՛արձակուի։ Սակայն 2015-ին կրկին կը ձերբակալուի ու կը բանտարկուի 5 տարուան համար՝ մինչեւ 8 Հոկտեմբեր 2020։

Մայիս 2021-ին, Թեհրանի Ոճիրներու Դատարանը, զայն երկուքուկէս տարուան բանտարոկութեան եւ 80 խարազանի հարուածներու կը դատապարտէ։ Չորս ամիս ետք ատեան կը կոչուի, որպէսզի դատապարտութեան պատիժին ծառայէ, սակայն ան ազդարարութեան չի պատասխաներ։

Դեկտեմբեր 2022-ին, Մաշա Ամինի Mahsa Amini բողոքի ցոյցերուն ընթացքին, Նարժես BBC կայանէն կը հրապարակէ բանտարկուած կիներուն բռնաբարութեան մասին տեղեկագրութիւն մը։ Յունուար 2023-ին, բանտէն կը հրապարակէ Evin բանտին մէջ կիներուն կացութեան մասին, ինչպէս նաեւ չարչարանքներու ենթարկուած 58 անուններու ցանկ մը։

Ընտանիք[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1999-ին կ՛ամուսնանայ հասարակական գործիչ եւ լրագրող Թակի Ռահմանիին հետ եւ կ՛ունենան երկու զաւակներ։ Ռահմանին ձերբակալուած է եւ 14 տարի Իրանի բանտերուն մէջ բանտարկութենէ ետք, 2012-ին Ֆրանսա անցած է։ Իսկ Նարժես տեղ կը մնայ ու կը շարունակէ պայքարիլ մարդոց իրաւունքներուն համար։

Պարգեւներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

2009, «Alexander Langer Award»

2011, «Per Anger Prize»

2016, «Weimar Human Rights Award»

2018, «Andrei Sakharov Prize» (APS)

2022, «100 inspiring and influential women» (BBC)

2023, «Olof Palme Prize»

2023, «PEN/Barbey Freedom to Write Award»

2023, Եունեսքօ/«Guillermo Cano World Press Freedom Prize» Կիյերմօ Քանօ աշխարհի խաղաղութեան Պարգեւ

2023, «Nobel Peace Prize» (Նոպելեան Խաղաղութեան մրցանակ)

[4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 https://ipa.united4iran.org/fa/prisoner/2340/
  2. https://www.dw.com/fa-ir/برادر-نرگس-محمدی-از-اتهامات-واهی-به-نرگس-دست-بردارید/a-53557946
  3. Iranian human rights activist Narges Mohammadi awarded 2023 Nobel Peace Prize — 2023.
  4. Նարժես Մուհամատի, Կիներու իրաւունքներու ձայնը Իրանի մէջ, Նոպելի մրցանակակաիր, Աղաբի Ղավրիիլիդու, 6-10-2023(յունարէն)
  5. front line defenders, Նարժես Մուհամատի, «Մարդու իրաւունքներու պաշտպաններու կեդրոն»ին փոխ-նախագահ(անգլերէն)
  6. Նարժես Մուհամատիի youtube կայանը(անգլերէն)
  7. Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութիւն․ լուրեր․ Նարժես Մուհամատի, Կիներու իրաւունքներու պաշտպան, Նոպելի մրցանակակաիր(անգլերէն)
  8. Պահայի համայնք - Նարժես Մուհամատի, Կիներու իրաւունքներու պաշտպան, Նոպելի մրցանակակաիր(անգլերէն)
  9. Financial Times - Նարժես Մուհամատի, Կիներու իրաւունքներու պաշտպան, Նոպելի մրցանակակաիր, Najmeh Bozorgmehr, @eh8an, 6-10-2023(անգլերէն)
  10. public գրավաճառատուն․Նարժես Մուհամատիին բոլոր հրատարակութիւնները(յունարէն)
  11. Ի՞նչ է արուեստի ճարտարագէտը(անգլերէն)

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]