Յակոբ Գազազեան

Jump to navigation Jump to search

Ծնած է 1831 -
Վախճանած է 1891 (60 տարեկան հասակին)
Աշխատավայր Տնօրէն եւ երեսփոխան

Յա­կոբ Փա­շան Գազազեան (1831 - 1891), տնօրէն եւ երեսփոխան:

Կեանք եւ Գարծունէութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

ծնած էր 1831-ին: Եղած է բարձր կր­թու­թեան տէր. ֆրան­սե­րէ­նի ու թր­քե­րէ­նի հմուտ պե­տա­կան յարգ­ուած պաշ­տօն­եայ մը: Երիտասարդութեան շր­ջա­նին նախ կը վա­րէ Օս­ման­եան Դրա­մա­տան (Պանք Օթօ­ման) թարգ­մա­նութ­եան բաժի­նի տնօ­րէ­նու­թիւնը, ապա` երբ սուլ­թան Հա­միտ գահ կը բարձ­րա­նայ, Օս­ման­եան Ա. խորհր­դա­րա­նի երես­փո­խան կ՛ընտրուի[1]: Մաս կը կազ­մէ նա­եւ Պե­տա­կան Խոր­հուր­դին:

Այն­քան պար­կեշտ ու վս­տա­հե­լի անձ­նա­ւո­րու­թիւն մըն կ՛ըլլայ որ` շու­տով, սուլ­թա­նին անձ­նա­կան գան­ձե­րուն «Բա­րե­կար­գիչ Յանձ­նա­ժո­ղով»ին ան­դամ կը դարձնեն զինք: Աւե­լի ուշ` իրեն կը վս­տահ­ուի սուլ­թա­նին «Անձ­նա­կան գան­ձեր»ու տնօ­րէ­նի պաշ­տօ­նը, 1879-ին: Կարճ ժամանակ անց այս «տնօրէն»-ի կարգավիճակը Համիտի իսկ որոշումով շուտով նախարարութեան կը վերածուի, ու Գազազեան փաշան ատոր անդրանիկ նախարար կը նշանակուի[2]:

Յա­կոբ փա­շա­յին թե­լադ­րան­քով` երկ­րին տա­րած­քին բազ­մա­թիւ լք­եալ գոյ­քեր Անձ­նա­կան Գան­ձե­րու Նա­խա­րա­րու­թեան անու­նին կ՛ար­ձա­նագր­ուին: Կարճ ժամանակի ըն­թաց­քին` սուլ­թա­նին հա­սոյթ­նե­րը ան­նա­խըն­թաց աճ կ՛ապ­րին:

Սուլ­թա­ն կը գնա­հա­տէ Գա­զազ­եան փա­շա­յի հաշ­ուա­պա­հա­կան ման­րակր­կիտ հս­կո­ղու­թիւնը ու անոր կը վս­տա­հի նա­եւ երկ­րին ելեւմ­տից նա­խա­րա­րի պաշտօնը («Մա­լի­յէ»), 1886-ին[3]: Յա­կոբ փա­շա դրա­մատ­նա­յին նո­րա­րա­րու­թիւն­ներ կը բե­րէ, դրա­մա­տոմ­սի (չէք) կի­րար­կու­թեան կը ձեռ­նար­կէ, երկ­րին ար­տա­քին պարտ­քե­րու տո­կոս­նե­րը կը զեղ­չէ: Թէ­եւ պե­տա­կան շր­ջա­նակ­նե­րու մէջ նա­խան­ձող­ներ ու բան­սար­կու­ներ ալ կ՛ու­նե­ցայ, սա­կայն սուլ­թա­նը միշտ կը գնա­հա­տէ զինք ու կը պար­գե­ւատ­րէ շքան­շան­նե­րով:

Գա­զազ­եան փա­շա­յին հռ­չա­կը կը հա­սնի մին­չեւ Եւ­րո­պա, ու յա­ջոր­դող տա­րի­նե­րուն եօ­թը եր­կիր­նե­րէ 30-ի չափ շքան­շան­նե­րու ար­ժա­նի կը նկատ­ուի: Գոր­ծօն տն­տե­սա­գէտ-դիւա­նա­գէտ մըն եղած է, տե­ւա­բար կը մաս­նակ­ցած՝ պա­լա­տի արա­րո­ղա­կար­գա­յին այ­ցե­լու­թիւն­նե­րուն եւ ընդունելութիւններուն: Բնաւ ան­տես չէ առ­ած իր հա­մայնքն ալ. իր միջ­նոր­դու­թիւն­նե­րով եւ կա­րե­լիու­թիւն­նե­րով` օգ­տա­կար եղած է Ազգ. Պատր­ի­ար­քա­րա­նին ու պոլ­սա­հա­յու­թեան:

1891-ին սուլ­թա­նին նուիրած նժոյգը իր մահ­ուան պատ­ճառ կը դառնայ: Ձին ար­կա­ծի կ՛են­թարկուի եւ Յա­կոբ փա­շա կեան­քը կը կորսն­ցնէ, 60 տարեկան հասակին:

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]