Jump to content

Միշիկըն

Խմբագրել յղումները
Նահանգ
Միշիկըն
անգլերէն՝ State of Michigan
Դրօշակ Զինանշան


Si quaeris peninsulam amoenam circumspice և Pure Michigan
Երկիր  Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[1][2]
Ներքին բաժանում Ալկոնա շրջան?[3], Ալջեր շրջան?[3], Ալեգան շրջան?[3], Ալպենա շրջան?[3], Անտրիմ շրջան?[3], Արենակ շրջան?[3], Բարագա շրջան?[3], Բերի շրջան?[3], Բեյ շրջան?[3], Բենզի շրջան?[3], Բերիեն շրջան?[3], Բրանչ շրջան?[3], Քալհուն շրջան?[3], Քես շրջան?[3], Չառլևուա շրջան?[3], Չեբոյգան շրջան?[3], Չիպևա շրջան?[3], Քլեր շրջան?[3], Քլինտոն շրջան?[3], Քրոուֆորդ շրջան?[3], Դելտա շրջան?[3], Դիկինսոն շրջան?[3], Իտոն շրջան?[3], Էմեթ շրջան?[3], Ջենեսի շրջան?[3], Գլեդվին շրջան?[3], Գոգիբիկ շրջան?[3], Գրանդ Թրավերս շրջան?[3], Գրաշիոտ շրջան?[3], Հիլսդեյլ շրջան?[3], Հաուտոն շրջան?[3], Հուրոն շրջան?[3], Ինգամ շրջան?[3], Այոնիա շրջան?[3], Այոսկո շրջան?[3], Այրոն շրջան?[3], Իզաբելա շրջան?[3], Ջեքսոն շրջան?[3], Քալամազու շրջան?[3], Քալկասկա շրջան?[3], Քենտ շրջան?[3], Քիվինո շրջան?[3], Լեյք շրջան?[3], Լապիր շրջան?[3], Լիլանո շրջան?[3], Լենավի շրջան?[3], Լիվինգստոն շրջան?[3], Լյուս շրջան?[3], Մեքինակ շրջան?[3], Մաքոմ շրջան?[3], Մանիստի շրջան?[3], Մարքետ շրջան?[3], Մեյսոն շրջան?[3], Մեկոստա շրջան?[3], Մինոմինի շրջան?[3], Միդլենդ շրջան?[3], Միսոկի շրջան?[3], Մոնրո շրջան?[3], Մոնտկամ շրջան?[3], Մոնտմորենսի շրջան?[3], Մյուսկեգոն շրջան?[3], Նեվայգո շրջան?[3], Օքլենտ գաւառ[3], Օսեանա շրջան?[3], Օգեմո շրջան?[3], Օնտոնագոն շրջան?[3], Օսեոլա շրջան?[3], Օսկոդա շրջան?[3], Օտսեգո շրջան?[3], Օտտավա շրջան?[3], Փրեսք Այլ շրջան?[3], Ռոսկոմոն շրջան?[3], Սեգինո շրջան?[3], Սանիլակ շրջան?[3], Սքուլքրաֆտ շրջան?[3], Շայավասի շրջան?[3], Սենտ Քլեր շրջան?[3], Սենտ Ջոզեֆ շրջան?[3], Թուսկոլա շրջան?[3], Վան Բուրեն շրջան?[3], Ուոշտենո շրջան?[3], Ուեյն շրջան?[3] և Ուեքսֆորդ շրջան?[3]
Governor of Michigan? Գրետհեր Ուիթմեր?
Օրէնսդրական մարմին Michigan Legislature?
Հիմնադրուած է՝ 26 Յունուար 1837
Տարածութիւն 250 493,0 քմ²
ջրայինը 41,54 տոկոս
ԲԾՄ 275 մեթր
Բնակչութիւն 10 077 331 մարդ (1 Ապրիլ 2020)[4]
Կը գտնուի ափին Միչիգան լիճ?, Վերին լիճ?, Էրի լիճ?, Հուրոն լիճ?, Lake Saint Clair?, Տիթրոյիթ գետ, St. Clair River? և St. Marys River?
Ժամային գօտի Հիւսիս-ամերիկեան ժամային գօտի[5], Կեդրոնական ժամային գօտի[5], Ամերիկա/Նյու Յորք? և UTC-5
Անուանուած է Մեծ Լճեր?
Մականուն The Great Lakes State
Պաշտօնական կայքէջ michigan.gov​(անգլերէն)

Միշիկըն (անգլերէն՝ Լսել Michigan), նահանգ ԱՄՆ-ի արեւելեան մասը,Այն բնակչութեան քանակով ութերորդն է՝ մօտաւորապէս 10 միլիոն։

Անուանումը ծագում առած է ֆրանսական միշիկամա բառէն, որ կը նշանակէ մեծ լիճ[6]:

Աշխարհագրական դիրք

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

կապուած է Մաքինօ կամուրջով միացուած Վերին եւ Ստորին թերակղզիներէ, ինչպէս նաեւ շարք մը այլ կղզիներէ: Հիւսիսէն եւ արեւելքէն Միշիկընը սահմանակից է քանատական Օնթարիօ շրջանին Հուրոն եւ Վերին լիճերու ջուրերով: Օնթարիոյի հետ սահմանակից չոր հատուածը կ'անցնի Սենթ Քլեր գետի (St. Clair River) ափով, որ կը թափի Սենթ Քլեր լիճը եւ Սենթ Քլերէն սկիզբ առնող Էրի լիճը թափուող Տիթրոյիթ գետի ափով: Հարաւէն սահմանակից է Օհայօ եւ Ինտիանա նահանգներուն: Արեւմուտքէն Ստորին թերակղզին սահմանակից է Միշիկըն լիճի ջուրերուն, Իլինոյ (Illinois (/ˌɪləˈnɔɪ/) եւ Ուիսքանսին (Wisconsin (/wɪˈskɒnsɪn/) նահանգներուն, իսկ Վերին թերակղզին սահմանակից է Վիսքենսին նահանգի ցամաքին եւ Վերին լիճի ջուրերուն:

Ընդհանուր նահանագի ափամերձեան երկարութիւնը կը կազմէ 5,2 հազար քիլոմեթր: Միշիկընի տարածքին կը գտնուին 11 հազար ներքին լիճեր, որոնք կ'ազդեն Միշիկընի կլիմայի վրայ:

Ջրային հարստութիւն

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Միշիկըն նահանգի 41,3 %-ը կը կազմէ ջրային տարածքը, իսկ ինքը նահանգը կը գտնուի Մաքինօ ջրվէժով բաժնուող Ցած եւ Բարձր թերակղզիներու վրայ, ութ քիլոմեթր լայնութեամբ ջրանցքով, առանձնացուած Հուրոն եւ Միշիկըն լիճերով: Յաճախ կ'ըսեն, որ Ցած թերակղզին ունի ձեռնոցի տեսք: Երկու թերակղզիները առանձնացուած են Մաքինո կամուրջով: Նահանգը ունի ամենաերկար մերձջրեայ ափը բաղդատած աշխարհի վարչական տարածքային միաւորներու հետ, շրջապատուած հինգ Մեծ եւ Սենթ-Քլերի[7] լիճերով: Նահանգի մէջ կան 64980 լիճեր եւ լճակներ[8]:

բնակչութիւն եւ տարածքի կցում

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Այս տարածքին վրայ բնակած են հնդկական ցեղեր: 18-րդ դարուն ֆրանսական գաղթարարաները եկած են այդ տարածք եւ այն դարձեր է Նոր Ֆրանսայի մաս: 1762 թուականին ֆրանք-հնդկական պատերազմին Ֆրանսայի պարտութիւնէն յետոյ նահանգը անցաւ Մեծ Բրիտանիայի վերահսկողութեան տակ, եւ վերջ ի վերջոյ Մեծ Բրիտանիան զիջեցաւ տարածքը ԱՄՆ-ին` անկախութեան համար պատերազմի մէջ պարտութեան պատճառով։ Պարտութիւնէն յետոյ նահանգը դարձաւ Հիւսիս-արեւմտեան տարածքի մաս: 1800 թուականէն նահանգի արեւմտեան մասը մտաւ Ինտիանայի տարածք։ Միշիկընը, որը ձեւաւորուեր է 1805 թուականին, 1837 թուականի Յունուարի 26-ին այն անցաւ ԱՄՆ-ին, որպէս 26-րդ նահանգ։ Շուտով Միշիկընը դարձաւ առաջատար արդիւնաբերական նահանգներէն մէկը։

մեքենաներու արդիւնաբերութիւնը
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Միշիկընի մէջ կարեւոր բնագաւառ է մեքենաներու արդիւնաբերութիւնը: Նահանգը երեք խոշոր ինքնաշարժ մեքենաներու ընկերութիւններու հայրենիքն է` «Ճենըրըլ մոթըրզ», «Ֆորտ», «Քռեյսլեր», ատոնց հսկողութիւնը այժմ ալ կը գտնուի (Detroit [dɪˈtrɔɪt]) Տիթրոյիթի մեթրոփոլիթի տարածքին` Տիթրոյիթ,(Dearborn County) Տիրպորն եւ (Auburn Hills) Օպըրն-հիլզ քաղաքներուն մէջ։

Պատմութիւն

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Քանի մը հազարամեակներու ընթացքին Միշիկընի տարածքին ապրած են հնդկացիական ցեղեր: Մինչեւ եւրոպացիներու յայտնուիլը անոնք եղեր են այդտեղի բնակիչները: Առաջին եւրոպացին, ով եղեր է Վերին թերակղզիի մէջ, Էթիէն Պրիւլերն էր Étienne Brûlé's (1662): 1668 թուականին միսիոներ Ժաք Մարքեթը (Père Jacques Marquette) այստեղ հիմներ է առաջին բնակավայրը` (Sault Ste. Marie, Michigan) Սու-Սենթ-Մերի: 1672 թուականին Ռոպեր տա լա Սալլը (Robert Cavelier, Sieur de la Salle) իրականացուցած է առաջին եւրոպական առագաստանաւի կառուցումը Վերին լճի մէջ: 1701 թուականին ֆրանսացի սպայ եւ հետազօտող (Antoine de la Mothe Cadillac) Անթուան Քատիլաքը հիմնեց Տիթրոյիթ ֆորթը (Fort Pontchartrain) Փոնչարթրէյն ֆորթի մօտ: XVIII դարու ֆրանսացիներէն անցաւ անգլիացիներուն ֆրանս-հնդկական պատերազմի հետեւանքով: Ամերիկեան պատերազմէն յետոյ անկախանալու համար Միշիկընը անցաւ Հիւսիս-արեւմտեան տարածք: 1794 թուականի ճակատամարտին ամերիկեան զօրքը ջախջախեց հնդիկներուն եւ ըստ (Jay Treaty) Ճէյի պայմանագրին վերահսկողութիւն ստացաւ շարք մը հողատարածքներու վրայ: 1805 թուականին ստեղծուեցաւ Միշիկընի շրջանը: Անգլո-ամերիկեան պատերազմի ընթացքին (1812-1815 թուականներուն) այն ժամանակաւորապէս յայտնուեցաւ անգլիացիներու ձեռքի մէջ: 1830-ական թուականներուն այստեղ սկսաւ վերաբնակիչներու զանգուածային հոսք, որը կապուած էր Էրի ջրանցքի, ճանապարհային ենթակառուցուածքի ստեղծմամբ, ինչպէս նաեւ գիւղատնտեսութեան եւ արտադրութեան զարգացմամբ: 1835 թուականին ստեղծուեցաւ նահանգի սահմանադրութիւնը, սակայն Օհայօյի հետ տարածքային վէճի պատճառով մտաւ Միութեան մէջ միայն 1837 թուականի Յունուարի 26-ին: Նահանգի առաջին նահանգապետ դարձաւ Սթիվընս Մեյսընը 1835 թուականին: Քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ հիւսիսի բնակիչներու կողմէ մասնակցեցաւ Միշիկընի արական բնակչութեան 23%-ը (աւելի քան 90 հազար մարդ), անոնցմէ մօտաւորապէս 14 հազարը զոհուեցաւ: 1903 թուականին Հենրի Ֆորտի գործարանի մէջ հիմնուեցաւ (conveyor) փոխադրիչ մեքենաներու արտադրութիւն: 1926 թուականին Ճեներըլ Մոթըրզ ընկերութիւնը ճիւղային ցուցանիշ սահմանեց, տարեկան ընդհանուր վաճառքը հասցնել

Ցեղային կազմ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  • սպիտակամորթներ - 78.9 %
  • գերմանական ծագման - 22.3 %
  • իրլանտական ծագման - 11.9 %
  • անգլիական ծագման - 10.1 %
  • լեհական ծագման-9%
  • ֆրանսական եւ ֆրանս-քանատական ծագման - 6.7 %
  • հրլանդական ծագման - 5.1 %
  • իտալական ծագման - 4.7 %
  • ափրիկ-ամերիկացիներ - 14.2 %
  • հնդիկիներ - 0.6 %
  • ասիացիներ - 2.4 %
  • այլ ցեղեր - 1.5 %
  • խառն ցեղեր - 2.3 %

Իրադարձութիւններ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ամէն տարի Միշիկընի մէջ տեղի կ'ունենայ Woodward Dream Cruise ինքնաշարժի շքերթը, ուր կը մասնակցին աւելի քան 40 հազար ոչ սովորական եւ չհանդիպող ինքնաշարժներ: Այն աշխարհի ամենամեծ միօրեայ ինքնաշարժի շքերթն է:

Պատկերասրահ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Միշիկըն դարձաւ Արցախի անկախութիւնը ճանչցող Ամերիկայի 8-րդ նահանգը

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

­Մի­շի­կըն նա­հան­գի ­Ծե­րա­կոյ­տը ­Հինգ­շաբ­թի՝ 29 ­Սեպ­տեմ­բե­ր 2017-ին, բա­ցար­ձակ մե­ծա­մաս­նու­թեամբ հաս­տա­տեց թիւ 99 բա­նա­ձե­ւը, որ կոչ կ­՛ուղ­ղէ ­Միա­ցեալ ­Նա­հանգ­նե­րու կա­ռա­վա­րու­թեան՝ Ար­ցա­խի ­Հան­րա­պե­տու­թեան հետ տնտե­սա­կան եւ մշա­կու­թա­յին կապ հաս­տա­տե­լու եւ տա­րա­ծաշր­ջա­նին մէջ խա­ղա­ղու­թեան ու կա­յու­նու­թեան հաս­տատ­ման ուղ­ղո­ւած ճի­գե­րուն զօ­րակ­ցե­լու: ­Մի­շի­կը­նի ­Հայ ­Դա­տի ­Յանձ­նա­խում­բը կը տե­ղե­կաց­նէ, թէ Ար­ցա­խի ան­կա­խու­թիւ­նը ճանչ­ցող այս բա­նա­ձե­ւը ներ­կա­յա­ցո­ւած է ­Մի­շի­կը­նի թիւ 5 ընտ­րաշր­ջա­նի ժո­ղովր­դա­վար ծե­րա­կու­տա­կան ­Տէյ­վիտ Ք­նե­զէ­քի կող­մէ:[9]

Տե՛ս նաեւ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  1. ↑ archINFORM — 1994.
  2. ↑ (unspecified title)
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 Michigan Counties List — Միշիկըն.
  4. ↑ 2020 թվականի ԱՄՆ մարդահամար / խմբ. ԱՄՆ Բնակչության մարդահամարի բյուրո
  5. 1 2 Determine the time zone for Michigan? — Միշիկըն.
  6. ↑ Michigan in Brief: Information About the State of Michigan . Library of Michigan. State of Michigan (July 2011)
  7. ↑ Coastal Management ProgramState of Michigan
  8. ↑ James E. Breck. Compilation of Databases on Michigan Lakes: Fisheries Technical Report 2004-2. — Fisheries Division, Michigan Department of Natural Resources, 2004. — P. 5. — 46 p.
  9. ↑ Միշիկըն ճանչցաւ Արցախի անկախութիւնը

Արտաքին յղումներ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
Վերցուած է «https://hyw.wikipedia.org/w/index.php?title=Միշիկըն&oldid=218737» էջէն