Jump to content

Ճոն Քենետի

Խմբագրել յղումները
Ճոն Ֆիցճերըլտ Քենետի
անգլերէն՝ John F. Kennedy[1]
Ծննդեան անուն Lua–ի սխալ՝ expandTemplate: template "lang-mul" does not exist։
Ծնած է 29 Մայիս
1917
Ծննդավայր Մասըչուսէթս, ԱՄՆ
Մահացած է 22 Նոյեմբեր
1963
Մահուան վայր Parkland Memorial Hospital, Տալաս[2][3]
Քաղաքացիութիւն  ԱՄՆ Ամերիկացի
Ազգութիւն իռլանդական ծագումով ամերիկացի?[2][4]
Մայրենի լեզու ամերիկեան անգլերէն
Կրօնք Կաթոլիկութիւն[2][4]
Ուսումնավայր Հարուարտ քոլեճ[5][2][6][…], Չոութ Ռոզմարի Հոլ?[6][2], Riverdale Country School?, Սթենֆորդի գործարարության դպրոց?[6][2][7][…], Փրինսթընի Համալսարան[6][2], Edward Devotion School?, Noble and Greenough School?, Canterbury School? և Dexter School?
Երկեր/Գլխաւոր գործ Մենք գերադասում ենք գնալ Լուսին?, Ես բեռլինցի եմ? և Profiles in Courage?
Մասնագիտութիւն ԱՄՆ-ի 35րդ նախագահ
Վարած պաշտօններ ԱՄՆ նախագահ[8], Ա․Մ․Ն․ Ներկայացչական Տան անդամ, Միացեալ Նահանգներու ծերակուտական[6], Միացեալ Նահանգներու ծերակուտական[6], Միացեալ Նահանգներու ծերակուտական[6], Միացեալ Նահանգներու ծերակուտական[6] և Ընտրեալ նախագահ ԱՄՆ-ի
Անդամութիւն Արուեստներու եւ գիտութիւններու ամերիկեան կաճառ, Ամերիկեան լեգէոն և Veterans of Foreign Wars?
Կուսակցութիւն Ժողովրդավարական Կուսակցութիւն[2][4]
Ամուսին Ժաքլին Պուվիէ
Ծնողներ Ճոզէֆ Քենետի
Ռոշ Քենետի
Երեխաներ 4,
Արապէլլա Քենետի
Քարոլայն Քենետի
Ճոն Ֆ. Քենետի Ճր.
Փաթրիք Պուվիէ Քենետի
Կայքէջ whitehouse.gov/ab…​(անգլերէն)[9][10]
Ստորագրութիւն

Ճոն Ֆիցճերըլտ Քենետի (անգլ.` John Fitzgerald Kennedy, նաեւ` JFK, 29 Մայիս 1917 - 22 Նոյեմբեր 1963), Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու 35-րդ նախագահը: Այս պաշտօնը ստանձնած է 1961 թուականի 20 Յունուարէն մինչեւ 1963 թուականի 22 Նոյեմբեր, իր սպանութիւնը: ԱՄՆ-ի միակ կաթոլիկ նախագահը:

Ճոն Քենետին ծնած է 1917 թուականի 29 Մայիսին Մասըչուսէթս նահանգին մէջ։ Հայրը Ֆրանքլին Ռուզվելդի առաջին օգնականներէն էր, կառավարութեան մէջ` անվտանգութեան ծառայութեան պետը, ծովային յանձնաժողովներու ղեկավարը, Մեծ Բրիտանիայի մէջ ԱՄՆ-ի դեսպանը: Գերազանց աւարտելով Հարվըրտի Համալսարանը` Ճոնը աշխատանքի անցաւ հօր մօտ իբրեւ գործավար եւ ստացաւ գործնական գիտելիքներ:

Յաղթելով 1947 թուականի Քոնկրէսի ընտրութիւններուն, ան դարձաւ ներկայացուցիչներու պալատի անդամ, իսկ 1952 թուականին արդէն ծերակուտական էր։ 1957 թուականին Ճոն Ֆիցճերըլտ Քենետին իր թեկնածութիւնն առաջադրեց նախագահական ընտրութիւններուն: 1960 թուականին Դեմոկրատական կուսակցութեան կողմէ ան առաջադրուեցաւ նախագահի թեկնածու եւ ձայներու փոքր առաւելութեամբ յաղթեց ընտրութիւններուն մէջ։ Իր անձնական յատկանիշներուն շնորհիւ Քենետին երկրին մէջ մեծ ժողովրդականութիւն կը վայելէր:

Քենետիի նախագահութեան երեք տարիները նշանաւորուեցան Քարիպեան ճգնաժամով, սեւամորթներու իրաւունքներու հաւասարեցման լուրջ քայլերով, «Ափոլլօ» տիեզերական ծրագիրներուն սկիզբ դնելով:

Ճոն Քենետիի նախագահութիւնը ընդհատուեցաւ 1963 թուականի 22 Նոյեմբերին Տալասի մէջ, Թեքսաս, իրականացուած առեղծուածային սպանութեամբ:

Կենսագրական գիծեր[11]

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ճոն Ֆիցճերալտ Քենետի ծնած է 29 Մայիս 1917-ին, Պոսթընի մօտակայքը գտնուող Պրուքլայն (Մասաչուսեց) քաղաքին մէջ։ Անոր հայրը՝ Ճոզեֆ Փ. Քենետի Աւագը, գործարար եւ քաղաքական գործիչ էր, իսկ մայրը՝ Ռոուզ Քենետին (հօրենական ազգանունով՝ Ֆիցճերալտ), բարերար եւ բարձր խաւի ներկայացուցիչ։ Հօրենական կողմէ անոր մեծ հայրը՝ Փ. Ճ. Քենետին, Արեւելեան Պոսթընի թաղային պետ եւ Մասաչուսեցի նահանգային օրէնսդիր էր։ Քենետիի մօրենական մեծ հայրը, որուն անունը կը կրէր, Ճոն Ֆ. Ֆիցճերալտն էր՝ ԱՄՆ-ի քոնկրեսական եւ երկու շրջան Պոսթընի քաղաքապետ։ Անոր բոլոր չորս մեծ հայրերն ու մեծ մայրերը իռլանտացի գաղթականներու զաւակներ էին։ Քենետի ունէր աւագ եղբայր մը՝ Ճոզեֆ Կրտսերը, եւ եօթը կրտսեր քոյր ու եղբայր՝ Ռոուզմերի, Քեթլին, Եունիս, Փաթրիշա, Ռոպըրթ, Ճին եւ Թետ[12]։

Քենետիի հայրը մեծ հարստութիւն դիզած էր եւ հոգաբարձական հիմնադրամներ (trust funds) ստեղծած իր ինը զաւակներուն համար՝ անոնց ապահովելով ցկեանս նիւթական անկախութիւն։ Գործերու բերումով հայրը երկար ժամանակով հեռու կը մնար տունէն, սակայն Ճօ Աւագը ազդեցիկ ներկայութիւն էր իր զաւակներուն կեանքին մէջ։ Ան կը քաջալերէր զանոնք ըլլալու յաւակնոտ, ընթրիքի սեղանին շուրջ կը կարեւորէր քաղաքական քննարկումները եւ կը պահանջէր բարձր յառաջադիմութիւն ուսման մէջ։ Ճոնի առաջին առնչութիւնը քաղաքականութեան հետ եղաւ 1922-ին, երբ իր մեծ հօր՝ Ֆիցճերալտի հետ շրջեցաւ Պոսթընի թաղամասերը՝ անոր ձախողած նահանգապետական ընտրարշաւի ընթացքին։ 1927-ի Սեպտեմբերին, Մասաչուսեցի մէջ տեղի ունեցած կաթուածախտի համաճարակին, ինչպէս նաեւ Ճօ Աւագի՝ Ուոլ Սթրիթի եւ Հոլիվուտի մէջ ունեցած գործարար շահերուն պատճառով, ընտանիքը Պոսթընէն տեղափոխուեցաւ Նիւ Եորքի Ռիվըրտէյլ թաղամասը։ Տարիներ ետք, անոր եղբայրը՝ Ռոպըրթը, Look պարբերաթերթին յայտնած է, որ իրենց հայրը հեռացած է Պոսթընէն աշխատանքի յայտարարութիւններու վրայ գրուած հետեւեալ տողերուն պատճառով․ «Իռլանտացիներու դիմումները չեն ընդունուիր»։ Քենետիները ամառը եւ աշնան սկիզբը կը անցընէին Մասաչուսեցի Հայանիս Փորթ քաղաքի իրենց տան մէջ, որ կը գտնուի Քէյփ Քոտ թերակղզիին վրայ, ուր անոնք կը զբաղէին բացօթեայ զանազան խաղերով։ Սուրբ Ծննդեան եւ Զատկուան արձակուրդները կը անցընէին Ֆլորիտայի Փամ Պիչ քաղաքի իրենց ձմեռնային առանձնատան մէջ։ 1930-ի Սեպտեմբերին, 13 տարեկան Ճոնը ուղարկուեցաւ Քոնեքթիքութի Նիւ Միլֆորտ քաղաքի Canterbury School դպրոցը՝ 8-րդ դասարանի ուսման համար։ 1931-ի Ապրիլին ան կոյր աղիքի վիրահատութիւն ունեցաւ, որմէ ետք դուրս եկաւ դպրոցէն եւ ապաքինեցաւ տան մէջ։

1931-ի Սեպտեմբերին, Քենետի սկսաւ յաճախել Քոնեքթիքութի Ուոլինկֆորտ քաղաքի Choate գիշերօթիկ նախապատրաստական դպրոցը։ Մայրը՝ Ռոուզը, կը փափաքէր, որ Ճոնն ու Ճօ Կրտսերը կաթողիկէ դպրոց յաճախեն, սակայն հայրը՝ Ճօ Աւագը, կը հաւատար, որ եթէ անոնք պիտի մրցէին քաղաքական աշխարհին մէջ, ապա պէտք է ըլլային բողոքական ազդեցիկ ընտանիքներու զաւակներու շրջապատին մէջ։ Ճոն Choate-ի մէջ իր առաջին տարիները անցուց իր աւագ եղբօր շուքին տակ եւ զայն փոխհատուցեց ըմբոստ վարքագիծով, ինչ որ իր շուրջ հաւաքեց տղոց խմբակ մը։ Անոնց ամէնաաղմկայարոյց արարքը հրավառիքով զուգարանի նստատեղ մը պայթեցնելն էր։ Յաջորդ մատրան հաւաքոյթին, տնօրէնը՝ Ճորճ Սենթ Ճոնը, ձեռքին մէջ ցուցադրեց պայթած նստատեղը եւ խօսեցաւ «խուլիկաններու» մասին, որոնք «կը թքնեն մեր ովկիանոսին մէջ», ինչ որ մղեց Քենետիին իր խումբը անուանելու «The Muckers Club» (Խուլիկաններու ակումբ)։ Այդ խումբին կը մասնակցէր նաեւ անոր սենեկակիցն ու ցկեանս ընկերը՝ Լեմ Պիլինկզը։ Քենետի Choate-ը աւարտեց 1935-ի Յունիսին՝ 112 ուսանողներու մէջ գրաւելով 64-րդ տեղը։ Ան եղած էր դպրոցի տարեգիրքի գործարար կառավարիչը եւ ընտրուած էր որպէս «յաջողութեան հասնելու ամէնահաւանական թեկնածուն»։

Քենետի մտադիր էր սորվիլ Հարոլտ Լասքիի մօտ՝ Լոնտոնի Տնտեսագիտութեան Դպրոցին մէջ (LSE), ինչպէս ըրած էր իր աւագ եղբայրը։ Սակայն, վատառողջութեան պատճառով ստիպուած եղաւ վերադառնալ Միացեալ Նահանգներ 1935-ի Հոկտեմբերին, ուր ուշացումով արձանագրուեցաւ Փրինսթընի համալսարան, բայց ստամոքս-աղիքային հիւանդութեան պատճառով երկու ամիս ետք ստիպուած եղաւ դուրս գալ այնտեղէն[13]։

1936-ի Սեպտեմբերին, Քենետի ընդունուեցաւ Հարվըրտի քոլէճ (Harvard College)։ Ան երբեմն կը գրէր համալսարանի The Harvard Crimson թերթին համար, սակայն քիչ կը մասնակցէր համալսարանական քաղաքական կեանքին՝ նախընտրելով կեդրոնանալ մարմնամարզի եւ ընկերային կեանքի վրայ։ Քենետի ամերիկեան ֆութպոլ կը խաղար եւ երկրորդ տարին ընդգրկուեցաւ կրտսերներու հաւաքականին մէջ, սակայն վնասուածքի պատճառով ստիպուած եղաւ ձգել թիմը, ինչ որ իրեն ձգեց մեջքի ցաւեր, որոնք տանջեցին զինք իր ամբողջ կեանքի ընթացքին։ Ան անդամակցեցաւ Hasty Pudding Club-ին եւ Spee Club-ին, որոնք Հարվըրտի ընտրեալ ակումբներէն էին[14]։

1938-ի Յուլիսին, Քենետի իր աւագ եղբօր հետ նաւով մեկնեցաւ արտասահման՝ աշխատելու Լոնտոնի ամերիկեան դեսպանատան մէջ, ուր իրենց հայրը կը ծառայէր որպէս նախագահ Ֆրենքլին Տ. Ռուզվելթի դեսպանը Մեծն Բրիտանիոյ թագաւորական արքունիքին մէջ (Court of St. James's)։ Յաջորդ տարի, Քենետի ճամբորդեց Եւրոպայի, Խորհրդային Միութեան, Պալքաններու եւ Միջին Արեւելքի մէջ՝ պատրաստուելու Հարվըրտի իր աւարտական աւագ թեզին համար։ Ան ապա մեկնեցաւ Պերլին, ուր ԱՄՆ դիւանագիտական ներկայացուցիչը իրեն գաղտնի հաղորդագրութիւն մը տուաւ շուտով սկսող պատերազմի մասին՝ հօրը փոխանցելու համար, եւ այցելեց Չեխոսլովաքիա՝ նախքան Լոնտոն վերադառնալը 1 Սեպտեմբեր 1939-ին, այն օրը, երբ Գերմանիա ներխուժեց Լեհաստան, ինչ որ սկիզբ դրաւ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին։ Երկու օր ետք, ընտանիքը Համայնքներու պալատին մէջ (House of Commons) ներկայ էր այն ելոյթներուն, որոնք կը պաշտպանէին Միացեալ Թագաւորութեան կողմէ Գերմանիոյ դէմ պատերազմի յայտարարութիւնը։ Քենետի ուղարկուեցաւ որպէս իր հօր ներկայացուցիչը՝ օգնելու համար SS Athenia նաւի թորփետահարումէն փրկուած ամերիկացիներու տեղաւորման հարցերով, որմէ ետք իր առաջին անդրատլանտեան թռիչքով վերադարձաւ Միացեալ Նահանգներ[15]։

Հարվըրտի բարձր դասարաններուն մէջ, Քենետի սկսաւ աւելի լուրջ մօտենալ իր ուսման եւ հետաքրքրութիւն ցուցաբերեց քաղաքական փիլիսոփայութեան հանդէպ։ Նախավերջին տարին ան ընդգրկուեցաւ գերազանցիկ ուսանողներու ցուցակին մէջ (dean's list)։ 1940-ին Քենետի ամբողջացուց իր թեզը՝ «Հանդարտեցումը Միւնիխի մէջ» (Appeasement in Munich) խորագրով, որ կը վերաբերէր Միւնիխի համաձայնագրի ընթացքին բրիտանական բանակցութիւններուն։ Թեզը հրատարակուեցաւ Յուլիս 24-ին՝ Why England Slept (Ինչո՞ւ Անգլիան կը քնանար) վերնագիրով։ Գիրքը առաջիններէն մէկն էր, որ տեղեկութիւններ կը հաղորդէր պատերազմի եւ անոր արմատներուն մասին, եւ արագօրէն դարձաւ պեստսելըր (լաւագոյնս վաճառուող գիրք)։ Բացի անկէ, որ գիրքը կը քննարկէր Բրիտանիոյ անպատրաստութիւնը պատերազմէն առաջ իր զինուած ուժերը հզօրացնելու հարցին մէջ, այն նաեւ կոչ կ'ընէր անգլօ-ամերիկեան դաշինք կազմելու ընդդէմ հզօրացող տոթալիթար ուժերուն։ Քենետի հետզհետէ աւելի կը պաշտպանէր ԱՄՆ-ի միջամտութիւնը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին, իսկ անոր հօր մեկուսացման (isolationist) համոզումները պատճառ դարձան, որ վերջինս հեռացուի դեսպանի պաշտօնէն[16]։

1940-ին, Քենետի գերազանցութեամբ աւարտեց Հարվըրտը՝ ստանալով պաքալորէայի աստիճան պետական կառավարման մարզին մէջ՝ մասնագիտանալով միջազգային յարաբերութիւններու ոլորտին մէջ։ Այդ աշնան ան արձանագրուեցաւ Սթենֆորտի Գործարարութեան Բարձրագոյն Դպրոցը եւ կը հետեւէր դասախօսութիւններու, սակայն մէկ կիսամեակ ետք ձգեց ուսումը՝ օգնելու համար հօրը ամբողջացնելու իր յուշերը որպէս ամերիկեան դեսպան։ 1941-ի կանուխ շրջանին, Քենետի շրջագայեցաւ Հարաւային Ամերիկայի մէջ[17]։

Աղբիւրներ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւն

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  1. ↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #118561383 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 Notable Names Database — 2002.
  3. ↑ https://www.jfklibrary.org/learn/about-jfk/life-of-john-f-kennedy/fast-facts-john-f-kennedy#A
  4. 1 2 3 https://millercenter.org/president/kennedy
  5. ↑ (unspecified title) — 1971.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 Biographical Directory of the United States Congress — GPO, 1903.
  7. ↑ John F. Kennedy: World War II Naval Hero to President — ԱՄՆ ազգային պարկերու ծառայութիւն.
  8. ↑ John F. Kennedy
  9. ↑ (unspecified title) — 2005.
  10. ↑ https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/
  11. ↑ (անգլերեն) John F. Kennedy, 2026-06-30, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=John_F._Kennedy&oldid=1361934908, վերցված է 2026-07-02
  12. ↑ [dead link]
  13. ↑ "John F. Kennedy's Princeton University undergraduate alumni file". Mudd Manuscript Library Blog. November 22, 2013. Archived from the original on August 1, 2016. Retrieved December 21, 2015.
  14. ↑ Wills, Chuck (2009). Jack Kennedy: The Illustrated Life of a President. Chronicle Books LLC. p. 25.
  15. ↑ Logevall, Fredrik (2020). JFK – Volume One. Penguin. pp. 225–226. ISBN 978-0-241-97201-4.
  16. ↑ Brinkley 2012, pp. 15–17.
  17. ↑ Dallek 2003, p. 68.
Վերցուած է «https://hyw.wikipedia.org/w/index.php?title=Ճոն_Քենետի&oldid=252507» էջէն