Երեւանի Մեթրոն

Jump to navigation Jump to search
Երեւանի մեթրոյի քարտեսը

Երեւանի Մեթրոն պաշտօնապէս՝ Կարէն Տեմիրճեանի անունով Երեւանի Մեթրոն, Երեւանի մետրոյի ցանցն է։ Կառուցումը սկսած է 1972-ին, գործարկուած է 1981-ին եւ ընդլայնուած է մինչեւ 1996 թուական: Կը գտնուի Երեւանի քաղաքապետարանի ենթակայութեան տակ։ Աշխատողներու թիւը 2005-ի տուեալներով կազմած է 1.129 մարդ։

Պատմութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մեթրոյի ժետոն, օգտագործուած է մինչեւ 2009 թուական

Կառուցման նախագիծը հաստատուած է որպէս ստորգետնեայ թրամուայի նախագիծ, սակայն հետագային ան վերափոխուած է մետրոյի։ Կառուցումը սկսած է 1972 թուականին, սակայն, քանի որ հինգ տարուայ ընթացքին ճանապարհին միայն 3,9 քմ-ը պատրաստ էր, 1977-ին համայնավարական կուսակցութիւնը որոշում արաւ սովետական այլ քաղաքներէն (Մոսկուայի, Լենինկրատի, Մինսքի կամ Թիֆլիսի) օգնութեան կանչել նման աշխատանքներու փորձ ունեցող մասնագետներու։

Մեթրոն բացուեցաւ 7 Մարտ 1981-ին։ Հետագայ տարիներու ընթացքին ան ընդլայնուեցաւ մինչեւ քաղաքի հարաւային մասերը։ Վերջին կայարանը (Ճարպախ) շահագործման հանձնուած է 1996 թուականին:

Մեթրոյին կառուցումը եւ ընդլայնումը կատարուած է Կարէն Տեմիրճեանի ղեկավարութեան օրով եւ անոր անմիջական հովանաւորութեամբ։ 28 Դեկտեմբեր 1999-ին Երեւանի մեթրոն կոչուեցաւ 27 ՀոկտեմբերԱզգային ժողովին մէջ ահաբեկչական գործողութեան ժամանակ սպաննուած Կարէն Տեմիրճեանի անունով։

Կառուցման բարձր որակին շնորհիվ մեթրոը 1988-ի կործանարար երկրաշարժի ժամանակ չկրեց որեւէ լուրջ վնաս, եւ շարունակեց աշխատիլ արդէն իսկ յաջորդ օրը։ Սակայն երկրաշարժը դարձաւ մեթրոյի ընդլայնման աշխատանքներու կանխեցման գլխաւոր պատճառներէն մէկը, քանի որ հանրապետութեան ամբողջ շինարարական միջոցները ուղղուած էր աւերուած շրջաններու վերականգման։

1990-ականներու սկիզբը ճգնաժամի ընթացքին հասարակական փոխադրամիջոցի միակ ձեւն էր, որ չէր կեցած իր աշխատանքը։

Ժամանակագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հատուածը Բացման ամիսը
Բարեկամութիւն - Սասունցի Դաւիթ 7 Մարտ 1981
Հանրապետութեան Հրապարակ 26 Դեկտեմբեր 1981
Սասունցի Դաւիթ - Գործարանային 11 Յուլիս 1983
Գործարանային - Շէնգաւիթ 26 Դեկտեմբեր 1985
Շէնգաւիթ - Գարեգին Նժդեհի Հրապարակ 1 Յունուար 1987
Զօրավար Անդրանիկ 2 Դեկտեմբեր 1989
Շէնգաւիթ - Ճարպախ 26 Դեկտեմբեր 1996

N.B Շէնգաւիթ-Ճարպախ երթուղին կը գործածուի որպէս առանձին ծառայութիւն։

Վերաանուանումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1992-ին՝ Հայաստանի անկախացումէն եւ Խորհրդային միութեան փլուզումէն ետք վերանուանուած են Երեւանի մեթրոյի կայարաններէն մի քանին։

Կայարանը Նախկին անունը Տարիներ
Մարշալ Բաղրամեան Սարալանջի 1981-1982
Հանրապետութեան Հրապարակ Լենինի Հրապարակ 1981-1992
Գարեգին Նժդեհի Հրապարակ Սփանտարեան Հրապարակ 1987-1992
Զօրավար Անդրանիկ Հոկտեմբերեան 1989-1992

Թիւեր եւ փաստեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • 1981-ի դրութեամբ տարեկան 14 միլիոն մարդ կ'օգտուէր մեթրոյէն, 1987 թուականին այդ թիւը արդէն կը հասնէր 31 միլիոնի (որ կազմէր բոլոր փոխադրամիջոցներով կատարուող ուղեւորահոսքի 9 %-ին)։ 2001-ին այդ թիւը կը կազմէր 15,5 միլիոն երթեւեկող։ 2008-ին մեթրոն 18 միլիոն ուղեւոր տեղափոխած է, 2011-ին՝ 17 միլիոն։ Ներկայիս մետրոյէն օրական կ'օգտուի 50-էն 60 հազար մարդ։
  • Երեւանի մեթրոյի ուղիներու ընդհանուր երկարութիւնը 12,1 քմ է, կ'աշխատին 10 կայարաններ: Կայարաններէն երեքը՝ Սասունցի Դաւիթ, Գործարանային եւ Ճարպախ կայարանները վերգետնեայ են, մնացած յոթը՝ ստորգետնեայ։

Կայարանները[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կայարանի անունը Մուտքը/ելքը Խորութիւնը Շահագործման հանձնելու ամիսը
Բարեկամութիւն Քիեւեանի խաչմերուկ 7 Մարտ 1981
Մարշալ Բաղրամեան[1] Մարշալ Բաղրամեան պողոտայ, Սիրահարներու այգի 7 Մարտ 1981
Երիտասարդական Իսահակեան եւ Աբովեան փողոցներու խաչմերուկ 7 Մարտ 1981
Հանրապետութեան հրապարակ[2] Կառավարութեան 3-րդ մասնաշէնք 26 Դեկտեմբեր 1981
Զօրավար Անդրանիկ[3] Տիգրան Մեծի պողոտայ, Խորենացիի եւ Ագաթանգեղոսի փողոցներ 1989 թ. Դեկտեմբերի 2
Սասունցի Դաւիթ Երկաթուղային կայարան Վերգետնեայ 7 Մարտ 1981
Գործարանային 1-ին մաս Վերգետնեայ 11 Յուլիս 1983
Շէնգաւիթ Շէնգաւիթ 26 Դեկտեմբեր 1985
Գարեգին Նժդեհի հրապարակ[4] Գարեգին Նժդեհի հրապարակ 1 Յունուար 1987
Ճարպախ Ճարպախ Վերգետնեայ 26 Դեկտեմբեր 1996

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Մինչեւ 1982 թուական՝ Սարալանջի
  2. Մինչեւ 1992 թուական՝ Լենինի հրապարակ
  3. Մինչեւ 1992 թուական՝ Հոկտեմբերեան
  4. Մինչեւ 1992 թուական՝ Սփանտարեան Հրապարակ

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]