Եկեղեցիներու համաշխարհային խորհուրդ

Ուիքիփետիաէն
Jump to navigation Jump to search


Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդ, տիեզերական միջազգային կազմակերպութիւն է, որ հիմնադրուած է 23 օգոստոգ 1948-ին Ամսթերտամի մէջ։ անոր կազմի մեջ մտնած են 350 քրիստոնէական եկեղեցիներ աւելի քան 100 երկրներէն։ Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդը կը ներկայացնէ է մոտ 400մլն քրիստոնեայ համայնք։

ԵՀԽ-ի աշխատանքը ֆինանսաւորուի եկեղեցիներու անդամներու կողմէ, եկեղեցիներու հետ կապուած կազմակերպութիւններու, հիմնադրամներու եւ անհատներու նուիրաբերութիւնների միջոցով։ Այն եկամուտները ստացած է նաեւ ներդրումներէն, տիեզերական հաստատութիւնի դասընթացներու համար տրուող վճարներէն, ժընեւի տիեզերական կեդրոնին մէջ վարձակալութեան տրուած տարածքներէն եւ հրատարակութիւններու վաճառքէն։ Հայ Առաքելական Եկեղեցին ԵՀԽ-ին միացած է 1962-ին, ինչ միանշանակը չէ ընդունուած հայերու կողմէն։ Հարաւային Քորիայի, Պուսան քաղաքի մէջ անցկացւող Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհրդի 10-րդ համաժողովի 4 նոյեմբերին նիստի համաժողովին պատուիրակներու միաձայն քուէարկութեամբ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս, Գարեգին Բ Ոսկեհատցին ընտրուեցաւ Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհրդի նախագահ՝ յառաջիկայ ութ տարիներու համար։

Ափրիկէյի եկեղեցիներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ժամանակակից տիեզերական շարժումներու մէջ եւ Եկեղեցիներու համաշխարհային խորհրդի աշխատանքներու մէջ Ափրիկէյի եկեղեցիներու դերը մեծ եղած է։ Ափրիկէյի դեռեւս հին ժամանակներէն քրիստոնէական երկու մեծ կեդրոններ գոյութիւն ունեցած է Եգիպտոսը եւ Եթովպիան։ Հոլատայի եւ Անգլիայի գաղութային քաղաքականութեան իբրեւ արդիւնք Ափրիկէի հարավային հատուածին մէջ ամբողջութեամբ մեծցան քրիստոնեաներու թիւը։ Ափրիկէի եկեղեցիները սկսած են մասնակցիլ եկեղեցիներու համաշխարհային խորհրդի աշխատանքներու սկսած Ափրիկէի մէջ անկախ պետութիւններու առաջացումէն 1950-60-ական թուականներուն։ Մեկը միւսի ետեւէն Ափրիկեան եկեղեցիները ստանալով անկախաթիւնը իրենց «մայր» եկեղեցիներէն (Եւրոպա եւ Հիւսիսային Ամերիկա) մտան եկեղեցիներու համաշխարհային խորհրդի մեջ։ Անոնց մտնելը ԵՀԽ-ի մեջ մեծ փոփոխութիւններ առաջ բերաւ ԵՀԽ-ի գաղափարախոսութեան մեջ հատկապես ցեղապաշտութիւն դեմ պայքարի, սոցեալական անհաւասարութեան, Աստուածաբանական կրթութեան եւ այլ բնագավւառներու մէջ։ Դեռեւս 1963-ին Ափրիկեան եկեղեցիները ստեղծեցին իրենց տիեզերական շարժման հանդիսացող հիմը Համաաֆրիկեան եկեղեցական խորհուրդը(AACC)։ Այսօր AACC-ն անդամներ ունի հարաւային եւ արեւելեան Սահարա անապատի եւ Հնդկական օվկիանոսի շարք մը կղզիներու մէջ։ Եգիպտոսը մաս կը կազմէ մերձաւոր արեւելքի, սակայն այն մտած է AACC-ի մեջ, ԵՀԽ-ի անդամ եկեղեցիներու մեջ մտած են նաեւ Ալճերիան եւ սկսած 2005-ին Պուրքինա-ֆասո գոյութիւն ունեցող քրիստոնէական եկեղեցիները։ Այսօր Ափրիկէի ԵՀԽ-ը ունի 94 եկեղեցի անդամներ, եւ 165 միլիոն հետեւորդ։ 20-րդ. դարուն Ափրիկէի մէջ տարբեր վտանգաւոր միսիոնարական շարժումներու դէմ պայքարելու համար ստեղծուեցաւ Ափրիկեան անկախ եկեղեցիներու միութիւնը։ Ափրիկէի եկեղեցիները անդամագրուած են Եկեղեցիներու համաշխարհային խորհրդին՝

  • Ափրիկէի քրիստոնեական եկեղեցի եւ դպրոցներ-ԵՀԽ-ին անդամագրուած է 1975-ին Նայրոպիի վեհաժողովին մէջ։
  • Սուրբ Հոգու Ափրիկէի եկեղեցի-ԵՀԽ-ին անդամագրուած է 1975-ին Նայրոբիի Վեհաժողովին մէջ։
  • Իսրաէլեան Նինվեական Եկեղեցին Ափրիկէի մէջ 1975-ին, Նայրոպի։
  • Քրիստոսի լոյսի եւ սուրբ Հոգու եկեղեցի - 1973-ին:
  • Ափրիկեան եկեղեցի 2005-ին եւ այլ եկեղեցիներ։
  • Հիսուս Քրիստոսի եկեղեցին երկրագնդի վրայ ստեղծուած անոր յատուկ պատվիրակ Սիմոն Կիմբանգուի կողմէն 1969-ին:
  • Տիրոջ Համաշխարհային Եկեղեցի 1975-ին:
  • Ափրիկեան եկեղեցիներու խորհուրդ 1998-ին:
  • Ափրիկէի եկեղեցիի առաքելութիւն:
  • Ափրիկէի Սուրբ Սիոնիստական եկեղեցի:
  • Աստուածային Ափրիկեան եկեղեցի:
  • Ափրիկէի ներքին եկեղեցի:
  • Ափրիկեան անկախ փենթաքոսթային եկեղեցիներ:
  • Քենիայի սուրբերու եկեղեցի:
  • Խաղաղութեան եկեղեցին Ափրիկէի մէջ:
  • Մարգարեներու եկեղեցի:
  • Փրկչական եկեղեցի եւ այլն։

Մի քանի Ասիական եկեղեցիներ եւս կը մասնակցին համաշխարհային տիեզերական շարժման ճիշդ սկզբէն։ Հատկապէս կոշտ դիրքորոշման ցուցաբերեցին Չինական եւ Հնդկական եկեղեցիները 1910-ին Էտինպուրկի մէջ , այդ պայմանաւորուած էր քրիստոնէական աշխարհին մէջ խառնաշփոթ իրավիճակով։ անոնք նման վերաբերմունքով հանդէս եկան նաեւ լոզանի մէջ 1927-ին, այս իրադարձութիւնները հետագայի մէջ մաս կազմեցին տիեզերական պատկերացումներու ձեւավորման։ Ասիական եկեղեցիները իրենց անկախութեան մասին առաջին անգամ հայտարարեցին 1947-ին հարաւային Հնդկաստանի մէջ, այս հետեւաբար այս էր կարեւորը, որ անոնք սկսան մասնակիլլ տիեզերական շարժման՝ իբրեւ ոչ մէկ եկեղեցի կախում ոնի ուրիշ եկեղեցիներէ։ Եկեղեցիներու համաշխարհային խորհրդի ստեղծման ժամանակ, Ասիան եղած էր լաւագոյնը։ Ասիայի մէջ տիեզերական առաջին կազմակերպութիւնը ստեղծուած էր 1957-ին, հարաւային Ասիայի մէջ, որ կոչուած էր Քրիստոնական եկեղեցիներու ասիական միութիւն, Ասիայի մէջ կայ Եկեղեցիներու համաշխարհային խորհրդի 74 անդամ եկեղեցի եւ 60 միլիոն քրիստոնեայ հաւատացեալներ։ ԵՀԽ-ի անդամ եկեղեցիները Ասիայի մէջ գտնուած են իբրեւ հիմնականը անոր արեւելեան եւ կեդրոնական շրջաններու մէջ։ Այս կազմակերպութեան մեջ իրենց մասնակացութիւն ունին նաեւ Աւստրալիան եւ Նոր Զելանտիայա, որոնց մէջ գտնւող եկեղեցիները եւս մաս կը կազմեն Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհրդի։ Ասիայի եկեղեցիներու մեծ մասն ունի սեփական եկեղեցական խորհուրդ կամ վերլուծող կազմակերպութիւն։ Հարաւային Ասիայի երկրներէն ՊԱնկլատէշի, Հնդկաստանի, Նեփալի, փաքիստանի եւ Սրի լանքայի եկեղեցիները կը մտնեն Հարաւային Ասիայի Եկեղեցական խորհրդի մեջ, որ համարուած է տարածաշրջանի տիեզերական շարժման գլխաւոր կազմակերպիչը։ Ասիայի միւս շրջաններու մասին կարելի է ըսել, որ անոնք աեելի ուշ են անդամագրուիլ տիեզերական շարժման։ անոնք կը թուեն Վիեթնամը, Քամպոտիան, Լաօսը, Թայլանդտը եւ այլ երկրներ, իր վառ օրինակն է այն, որ Լաօսի կառավարութիւնը միայն 2006-ին թոյլ տուած է այդ երկրի եկեղեցիներուն որ մասնակցին տիեզերական շարժումներուն։ Տարածաշրջանային առումով եկեղեցիներու միութիւններ կը համարուին

  • Քրիստոնէական Եկեղեցիներու Ասիական Միութիւնը:
  • Ասիական Եպիսկոպոսների Միութիւն:
  • Աւետարանական եղբայրութիւնը Ասիայի մէջ:
  • Ճափոնի անգլիքան եկեղեցի 1948-ին:
  • Աւստրալիայի անգլիքան եկեղեցի 1948-ին:
  • Քորեայի անգլիքան եկեղեցի 1999-ին:
  • Պանկլատէշի մկրջական եկեղեցի 1976-ին:
  • Սումպաի քրիստոնէական եկեղեցի 1998-ին:
  • Նոր Զելանտիայի քրիստոնէական եկեղեցի 1948-ին:
  • Հնդկաստանի մեթոտական եկեղեցի:
  • Ինտոնեզիաի քրիստոնէական եկեղեցի:
  • Սրի Լանքայի մեթոտական եկեղեցի այլ եկեղեցիներ:

Քարիպեան աւազանի եկեղեցիներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Քարիպեան աւազանի եկեղեցիները սկսան համագործակցիլ Եկեղեցիներու համաշխարհային խորհրդի հետ 1960-ական թուականներուն վերջերը եւ 1970-ական թուականներու սկիզբները։ Քարիպեան աւազանի առաջին եկեղեցիները եղած են Կաթոլիկ եւ Անգլիքան եկեղեցիները։ Մնացած եկեղեցիները այստեղ եկած են 18-րդ եւ 19-րդ դարերու ժամանակ ծայր առած են միսիոնարական շարժման ընթացքի ատեն։ Տարածաշրջանի տիեզերական շարժումը իր մասնակցութիւնը ունեցած է նաեւ տեղական Կաթոլիկ եկեղեցին։ Անգլիքան եւ բողոքական եկեղեցիները, որքան ալ, որ զարմանալի է աւելի շատ տարածութիւն ունին տեղական իսպանախոս երկրներու շրջանի մէջ։ Այս եկեղեցիներու ջանքերով 1973-ին ստեղծոնեցաւ տեղական տիեզերական հանդիսացող կազմակերպութեան շարժման հիմը , որ կոչուած է Քարիպեան աւազանի եկեղեցիներու միութիւն։ Քարիպեան աւազանի եկեղեցիներուն 13-ը կը մտնեն Եկեղեցիներու համաշխարհային խորհրդի մեջ, վերջերս ունին 1,4 միլիոն հետեւորդ։ Այստեղ լուրջ թիւ կազմած են նաեւ Աւետարանական եւ հիսունական եկեղեցիները։ Տարածաշրջանային եկեղեցական կազմակերպութիւններն են՝

  • Քարիպեան եկեղեցիներու հաստատութիւն:
  • Անթիլեան կղզիներու եպիսկոպոսական հաստատութիւն:
  • Քարիպեան աւազանի աւետարանական միութիւն:

Այս բոլոր եկեղեցական կազմակերպութիւններն իրենց գրեթէ բոլոր եկեղեցիներու անդամներով մտնած են եկեղեցիներու համաշխարհային խորհրդի մեջ։ Այդ եկեղեցիներէն են՝

  • Ժամայքայի մկրտչական միութիւնը անդամագրուած է ԵՀԽ-ին 1995-ին:
  • Քուպայի մեթոտական եկեղեցի 1968-ին:
  • Քարիպեան եւ Ամերիկեան մեթոտական եկեղեցի 1967-ին
  • Մարոքեան եկեղեցին Ժամայքայի մէջ 1969-ին:
  • Քուպայի երիցական – բարեգործական եկեղեցի 1967-ին:
  • Բողոքական եկեղեցիներու միութիւն 1962-ին:
  • Անթիլիական կղզիներու եպիսկոպոսական խորհուրդ:
  • Քուպայի քրիստոնեայ հիսունական եկեղեցի:
  • Քուպայի քրիստոնեայ բարեգործական եկեղեցի:
  • դոմինիկեան հանրապետութեան եպիսկոպոսական եկեղեցի եւ այլն:

Եւրոպայի եկեղեցիներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Եւրոպայի Անգլիքան, ուղղափառ, բողոքական եկեղեցիները մեծ օգնութիւն ցուցաբերած են տիեզերական շարժման զարգացման համար բոլոր առումներով մարդասիրական, ֆինանսական եւ այլ առումներով։ Սկզբնական շրջանի շարժումը բաժնուած էր երկու հիմնական ուղղութիւններու Միացեալ թագաւորութեան եւ Կեդրոնական Եւրոպայի եկեղեցիներու միջեւ։ Եւրոպական եկեղեցին, տիեզերական շարժման ներկայացուցիչները եւ եկեղեցիներու համաշխարհային խորհուրդը պաղ պատերազմի տարիներու միշտ ալ կողմ եղած է եւրոպական երկրներու միասնութեանը։ Որքան ալ, որ զարմանալի է Եւրոպայի մէջ տարածաշրջանային առաջին տիեզերական կազմակերպութիւնը ստեղծուած է 1959-ին Եւրոպայի եկեղեցիներու միութիւն։

Աշխարհագրական հէռապատկերէն տիեզզերական շարժումը տարածուած է գրեթէ ողջ Եւրոպայի մէջ քաղաքական քարտեզի տեսքով Ուրալէն մինչեւ Անտլանտեան օվկիանոս, ինչպէս նաեւ Կովկասը, բայց ոչ Կիպրոսը, որ մտած է մերձաւոր արեւելքի եկեղեցական խորհուրդներու մեջ։ Եվրոպայի եկեղեցիներու համաշխարհային խորհուրդը ներկայացուած է 81 եկեղեցիներով, 292 միլիոն հաւատացեալ։ Եւրոպան համարուած է Քրիստոնէութեան ամենամեծ Ճիւղեր ունեցող տարածաշրջանը։ Այն ԵՀԽ-ի գլխավոր հիմին հանդիսացած է։

Տարածաշրջանային եկեղեցական կազմակերպութիւններն են՝

  • Եւրոպայի եկեղեցիներու խոստովանութիւն:
  • Եպիսկոպոսներու միացեալ եւրոպական խորհուրդ:
  • Եւրոպայի աւետարանական միութիւն:
  • Եւրոպայի հիսունականներու միութիւն:

Անդամ եկեղեցիներէն գրեթէ բոլորը մտնած են ԵՀԽ-ի մեջ

  • Բողոքական Եկեղեցիներ:
  • Նորվէկիայի եկեղեցի- մտած է ԵՀԽ-ի մեջ 1948-ին
  • սքոթլանտայի եկեղեցի 1948-ին
  • Տանիմարքայի լութերական եկեղեցի-1948-ին
  • Ֆրանսայի լութերական եկեղեցի-1948-ին
  • Իսլանտայի լութերական եկեղեցի-1948-ին
  • Լատվիայի լութերական եկեղեցի -1962-ին
  • Իտալիայի Մեթոտական եկեղեցի -1954-ին
  • Փորթուկալիայի երիցական եկեղեցի-1965-ին
  • Գերմանիայի մկրտչական եկեղեցի -1962-ին

Եւրոպայի Եկեղեցիներու Միութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Հայ Առաքելական եկեղեցի 1962-ին [1]
  • Տանիմարքայի մկրտչական եկեղեցի 1949-ին
  • Մեծ Պրիթանիայի մկրտչական եկեղեցի 1948-ին
  • Հունկարիայի մկրտչական եկեղեցի 1948-ին
  • Ուելզի եկեղեցի 1948-ին
  • Հունաստանի եկեղեցի-1948-ին եւ այլն։

Եւրոպայի մէջ գտնուած է եկեղեցիներու համաշխարհային խորհրդի գլխաւոր գրասենեակը՝ Ժընեւի մէջ։

Լատինական Ամերիկայի եկեղեցիներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Լատինական Ամերիկայի քրիստոնէական համայնքներէն բացարձակ մեծամասնութիւնենէն կազմած է Կաթոլիկ եկեղեցին։ Որպէս այդպիսին միւս եկեղեցիները այստեղ ներմուած են միսիոնարական կազմակերպութիւններու կողմէն։ Առկա են հիսունականներ, ուղղափառներ, աւետարանականներ եւ այլ եկեղեցիներ։ Լատինական Ամերիկայի եկեղեցիները տիեզերական շարժմանէն սկսան մասնակցիլ 1960-ականներ։ Կրօնական ազատութիւնը մեծ հնարաւորութիւն տուաւ տիեզերական շարժման զարգացման համար։ 1978-ին Լատինական Ամերիկայի մի քանի եկեղեցիներ՝ մասնաւորապէս բողոքական, աւետարանական, հիսունական եւ այլ եկեղեցիներ ընդունեցին որոշում ստեղծել սեփական տարածաշրջանային տիեզերական հանձնաժողով՝ Լատինական Ամերիկայի եկեղեցիներու խորհուրդ, որ ստեղծուեցաւ 1983-ին։ Այդ ժամանակէն այն դարձաւ Լատինական Ամերիկայի տիեզերական կեդրոնը, որ կեդրոնացուցած էր հարաբերութիւնները տարբեր եկեղեցիներու միջեւ։ Լատինական Ամերիկայի ԵՀԽ-ի մէջ կայ 27 եկեղեցի անդամ եւ անոնց հետեւորդ 4,4 միլիոն մարդ։ Կան բազմաթիւ եկեղեցիներ, որոնք համարուած են տիեզերական շարժման անդամներէն մեկը։ Լատինական Ամերիկայի մէջ եւս կան ստեղծուած տարածաշրջանային տիեզերական միութիւններ, որոնք մաս կը կազմեն ԵՀԽ-ին

  • Լատինական Ամերիկայի եկեղեցական խորհուրդ:
  • Լատինական Ամերիկայի եպիսկոպոսական միութիւն:
  • Լատինական Ամերիկայի աւետարանական եղբայրութիւն:

Անոնց գրեթէ բոլոր անդամ եկեղեցիները մտած են ԵՀԽ-ի մեջ (բացի կաթոլիկներու):

  • Հարաւային Ամերիկայի Անգլիքան եկեղեցի 1995-ին անդամագրուած է ԵՀԽ-ին:
  • Պրազիլիայի Եպիսկոպոսական Անգլիքան եկեղեցի 1966-ին:
  • Պրազիլիայի Եպիսկոպոսական եկեղեցի 1948-ին:
  • Քուպայի Մեթոտական եկեղեցի 1968-ին:
  • Չիլիի Մեթոտական եկեղեցի 1971-ին:
  • Մեքսիքօյի Մեթոտական եկեղեցի 1948-ին:
  • Փերուի Մեթոտական եկեղեցի 1972-ին:
  • Փուերթո Ռիքոյի Մեթոտական եկեղեցի 2005-ին թ եւ այլ եկեղեցիներ:

Հիւսիսային ամերիկայի եկեղեցիներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հիւսիսային Ամերիկան համարուած է ամէնէն մեծ քրիստոնէական տարածութիւն ունեցող տարածաշրջանը, ուր առաւել մեծ ճիւղավորում ստացած է ԵՀԽ-էն։ Այստեղ կայ 2 պետութիւն` ԱՄՆ եւ Քանատա։ Հիւսիսային Ամերիկայի մէջ գոյութիւն չունի տարածաշրջանային տիեզերական կազմակերպութիւններ։ Այստեղ գլխաւոր դերը կը պատկանի ԵՀԽ-ին։ Պատմականօրէն Հիւսիսային Ամերիկայի եկեղեցիները գլխաւոր դեր ունին տիեզերական շարժման եւ ԵՀԽ-ի ձեւաւորման գործին մէջ։ Սկզբնական շրջանին մէջ ԵՀԽ-ն ուներ 2 կարեւոր կտրոններ՝ ժընեւը եւ Նիւ Եորքը, սակայն վերջինս աւելի նուաճուած էր։ Պաշտօնատունը կը շարունակէր իր գործունէութիւնը ԱՄՆ-ի մէջ։ Քանատայի մէջ կայ հատուկ ստեղծուած խորհուրդ, որ կը քննարկէ այս կամ այն եկեղեցւոյ անդամակցութիւնը ԵՀԽ-ին։ ԱՄՆ-ի եւ Քանատայի եկեղեցիները եւ անոնց ազգային եկեղեցական խորհուրդները կը շարունակեն համագործակցիլ ԵՀԽ-ի հետ։ Այս երկու երկրներուն մէջ կայ ԵՀԽ-ի 31 անդամ եկեղեցի, 50մլն քրիստոնեայ։ ԱՄՆ-ի մէջ բացի ստեղծուած տեղական եկեղեցիները գոյութիւն ունին նաեւ այլ ազգերի եկեղեցիներ։ Քանատայի մէջ գոյութիւն ունին կաթոլիկ եւ աւետարանական եկեղեցիներու առանձին խորհուրդներ, որոնք կը մտնեն Քանատայի եկեղեցական խորհրդի մեջ։ ԱՄՆ-ի մէջ նոր կազմակերպութիւն լոյս կու գայ, որ կը պարունակէ կաթոլիկ, աւետարանական, հիսունական եւ այլ ազգային եկեղեցիներ։ Այստեղ առկա եկեղեցիներէն են՝

  • Քանատայի անգլիքան եկեղեցի 1948-ին:
  • Կանադայի քրիստոնեական եկեղեցի 1948-ին:
  • Ամերիկեան մկրտչական եկեղեցին ԱՄՆ-ի մէջ 1948-ին:
  • Քրիստոնէական եկեղեցին ԱՄՆ-ի մէջ 1948-ին:
  • Աւետարանական լութերական եկեղեցին ԱՄՆ-ի մէջ 1948-ին:
  • Ազգային մկրտչական եկեղեցւոյ միութիւնը ԱՄՆ-ի մէջ 1955-ին:
  • Օրթոտոքս եկեղեցին ԱՄՆ-ի մէջ 1953-ին:
  • Մեթոտական եկեղեցիներու միութիւն 1948-ին:
  • Հայ Առաքելական եկեղեցին Ամերիկայի մէջ:
  • Հայ Օրթոտոքս եկեղեցին Ամերիկայի մէջ:
  • Քրիստոնեայ բարեգործական եկեղեցին Հիւսիսային Ամերիկայի մէջ:
  • Միացեալ մեթոտական եկեղեցի եւ այլ եկեղեցիներ:

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]