Գաբրիէլ Սունդուկեան

Jump to navigation Jump to search
Գաբրիէլ Սունդուկեան
Gabriel Sundukyan.jpg
Ծնած է 11 Յուլիս 1825(1825-07-11)
Ծննդավայր Թիֆլիս, Վրացական նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն[1]
Վախճանած է 29 Մարտ 1912(1912-03-29) (86 տարեկանում)
Վախճանի վայրը Թիֆլիս, Ռուսական Կայսրութիւն
Քաղաքացիութիւն Flag of Russia.svg Ռուսական Կայսրութիւն
Ազգութիւն հայ
Ուսումնավայր Թիֆլիսի գիմնազիա
Սենթ ­Փե­թերս­պուր­կի Համալսարան
Ներսիսեան դպրոց
Երկեր Պեպո
Մասնագիտութիւն գրագէտ, թատերագիր
Աշխատավայր Ներսիսեան դպրոց
Երեխաներ Թինա Արմինինա-Սունդուկյան

Գաբրիէլ Սունտուկեան (11 Յուլիս 1825(1825-07-11), Թիֆլիս, Վրացական նահանգ[1]29 Մարտ 1912(1912-03-29), Թիֆլիս), հայ թատերագիր, հասարակական գործիչ։ Հայ գրականութեան մէջ ռէալիզմի սկզբնաւորողներէն մէկը։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է Թիֆլիս առեւտրական ընտանիքի մէջ։ Ուսումը կը ստանայ նախ մասնաւոր ուսուչիցներէ, տան մէջ։ Կարճ ժամանակ մըն ալ կը յաճախէ Խ. Աբովեանի վարած դպրոցը, ապա կ՛աւարտէ պետական վարժարանը։ Բացի իրենց տան խօսակցական լեզու՝ վրացերէնէ եւ ռեւսերէնէ, կը սորվի լաւ հայէրէն եւ ֆրանսերէն։ 846 թուականին կ՛ընդունուի Ս. Փեթերսպուրկի համալսարանի պատմա-բանասիրական բաժանմունքի արեւելեան բաժինը։ Խանդավառութեամբ կը հետեւի մայրաքաղաքի մշակութային եւ յատկապէս թատերական կեանքին։

Գրական կեանք[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1850-ին կը վերադառնայ Թիֆլիս, ուր կը նշանակուի պետական պաշտօնեայ։ Գրեթէ ամբողջ կեանքը՝ ան պիտի չհեռանայ իր սիրելի Թիֆլիսէն ՝ վառելով պետական պաշտօնեայի եւ ընտանիքի տէր մարդու կանոնաւոր կեանք մը (ամուսանացած էր 1863։

Այս կենցաղը՝ Սունդուկեանի արօրեայ տիպարը եւ կենսագրութիւնը ընդհանրապէս, ձեւով մը անհամապատասխան են իր մշակած գրականութեան։

Լուռ եւ խորհրդապահ մարդ, ան իր մէջ պահած է իր համակրանքները եւ մերժումերը, անոնցմով հարստացնելու համար իր թատերական արտադրութիւնը եւ յատկապէս իր գլուխգործոցը «Պէպօ»ն։

Այս վերջին գործը զինք դարցուցած է արեւելահայ գրականութեան իրապաշտ «Պէպօ», «Խաթաբալա»,«Ամուսին» եւ ընկերային իմաստով «Յանձնառուներ»։

Երկեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Գիշերվան սաբրը խէր է, Թիֆլիս, 1866:
  • Խաթաբալա, Թիֆլիս, 1867, 54 էջ:
  • Պէպօ, Թիֆլիս, 1876, 124 էջ:
  • Խաթաբալա, Թիֆլիս, 1881, 144 էջ:
  • Քանդած օջախ, Թիֆլիս, 1882, 132 էջ:
  • Էլի մէկ զօհ, Թիֆլիս, 1884, 160 էջ:
  • Ամուսիններ, Թիֆլիս, 1893, 180 էջ:
  • Ամուսիններ, Թիֆլիս, 1896, 188 էջ:
  • Պէպօ, Թիֆլիս, 1901, 124 էջ:
  • Էլի մէկ զօհ, Թիֆլիս, 1902, 164 էջ:
  • Պէպօ, Թիֆլիս, 1903, 124 էջ:
  • Խաթաբալա, Թիֆլիս, 1904, 154 էջ:
  • Պէպօ, Թիֆլիս, 1904, 124 էջ:
  • Ամուսիններ, Թիֆլիս, 1905, 180 էջ:
  • Քանդուած օջախ, Թիֆլիս, 1905, 136 էջ:
  • Եւայլն կամ նոր Դիոգինէս, Թիֆլիս, 1907, 68 էջ:
  • Սէր եւ ազատութիւն, Թիֆլիս, 1910, 132 էջ:
  • Համալի մասլահաթնիրը: Թերթօններ, Թիֆլիս, 1912, 94 էջ:
  • Անդունդին մէջէն: Համալ, Կ. Պոլիս, 1914, 176 էջ:
  • Պէպօ, Թիֆլիս, 1920, 124 էջ:
  • Պէպօ, ՅԵրեւան, 1933, 148 էջ:

Աղբիւր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 111:

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 http://armeniandrama.weebly.com/uploads/2/2/4/5/22453962/a_brief_history_of_armenian_theatre.txt