Ֆրանց Ժօզէֆ I

Jump to navigation Jump to search
Ֆրանց Ժօզէֆ I
գերմաներէն՝ Franz Joseph I.
հունգարերէն՝ I. Ferenc József
չեխ․՝ František Josef I.
Franz Joseph of Austria 1910 old.jpg
Ծնած է 18 Օգոստոս 1830
Ծննդավայր Շյոնբրուն պալատ, Հիտցինգ, Վիեննա, Գերմանական միութիւն
Վախճանած է 21 նոյեմբեր 1916
Մահուան վայր Շյոնբրուն պալատ, Հիտցինգ, Վիեննա, Աւստրո-Հունգարիա
Քաղաքացիութիւն Flag of the Habsburg Monarchy.svg Աւստրիական Կայսրութիւն
Flag of Austria-Hungary (1869-1918).svg Աւստրո-Հունգարիա
Ազգութիւն Աւստրիացիներ
Կրօնք Հռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
Մասնագիտութիւն քաղաքական գործիչ
Վարած պաշտօններ Ավստրիայի կայսր եւ Հունգարիայի թագավոր
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
Արժանիքների շքանշան Ոսկե գեղմի շքանշանի ասպետ Մարիա Թերեզայի ռազմական շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ Սև արծվի շքանշան Անդրեաս առաքյալի շքանշան Սուրբ Գեորգիի 4-րդ դասի շքանշան Թագավորական վիկտորիանական շղթա Ուիլյամի զինվորական շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ Սուրբ Ստեփանի հունգարական թագավորական շքանշանի Մեծ խաչ Մեծ խաչի Ավստրիայի շքանշանի ասպետ Երկաթյա թագի շքանշան Grand Cross of the Order of Franz Joseph Կարմիր արծվի շքանշանի Մեծ խաչ Grand Commander of the Royal House Order of Hohenzollern Սուրբ Հուբերտի շքանշան Մաքսիմիլիան Յոզեֆի ռազմական շքանշան Կապիչի շքանշան Թագավորական Վիկտորիական շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետ Սուրբ Ավետման բարձրագույն շքանշան Իտալիայի թագի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ Սուրբ Մավրիկիոսի և Ղազարի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ Սուրբ Սեպուլշրի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ Մալթայի գերագույն ռազմական միաբանություն Order of Prince Danilo I, 1st class Լյուդվիգի շքանշան Military Order of St. Henry «Կիրիլ և Մեֆոդի սրբերի» շքանշան Սատապե թագի շքանշան Order of the Norwegian Lion Order of Miloš the Great Ոսկե գեղմի շքանշան Սուրբ Մավրիկիոսի և Ղազարի շքանշանի ասպետ
Ամուսին Էլիզաբեթ Բավարացի
Ծնողներ հայր՝ Ֆրանց Կառլ, մայր՝ Princess Sophie of Bavaria
Երեխաներ Սոֆյա Ֆրիդերիկա Ավստրիացի, Ավստրիայի էրցհերցոգուհի Գիզելա, Ռուդուլֆ եւ Ավստրայի էրցհերցոգուհի Մարիա Վալերիա
Ստորագրութիւն
Franz joseph signature.png

Ֆրանց Ժօզէֆ I (18 Օգոստոս 1830, Վիեննա, Աւստրիա - 21 նոյեմբեր 1916, Վիեննա, Աւստրիա) Աւստրիայի թագաւորութեան, հետագային նաև Աւստրո-Հունգարիայի կայսր՝ Հապսպուրկներու արքայատոհմէն։ Ծնվել է 1830-ին։ Իր կառավարման տարիները կը համընկնին Ավստրո-Հունգարիայում բռնկուած յեղափոխութեան հետ։ Աւստրիայի ամենաերկար կառավարած կայսրն է։ Կառավարման առաջին տարիներուն Աւստրիան սահմանադրական միապետութիւն էր, սակայն կառավարման կէսերուն ղեկավարեր է միահեծան կերպով՝ ցրելով Ռայխսթակը։ 1860-1870 թուականներին կայսրը երկրին մէջ տիրող խառնակ շրջանը ցրելու նպատակով կը կատարէ բարենորոգումներ։ 1916-ին կը մահանայ, և գահը կ'անցնի որդւոյն։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ֆրանց Ժօզէֆ I-ը Ֆրանց Գարլի աւագ որդին է և կայսր Ֆերտիանտ I-ի կրտսեր եղբայրը։ Իր մայրը գերմանացի արքայադուստր Սոֆիա Պավարիացին է։ Աւստրիական յեղափոխութեան շրջանին 1848, իր հայրը հրաժարեցաւ Աւստրիայի գահէն՝ այն յանձնելով իր տասնութամեայ որդւոյն՝ Ֆրանց Ժօզէֆին և 18-ամյա Ֆրանցը հայտնվեց բազմազգ Հապսպուրկեան պետութեան գահին։

Անձնաւորութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կայսրը յայտնի էր իր պահպանողական հայացքներով, հասարակ կենցաղով և ուշադրութիւն կը դարձնէր բարոյագիտութեան ու աւանդոյթներուն։ Իրեն կ'անուանէին «հին դպրոցի վերջին միապետ»։ Այն բանէն յետոյ, երբ եղբայրը գնդակահարուեցաւ Մեքսիքայի մէջ, կայսրը մինչեւ կեանքի վերջ՝ շուրջ 50 տարի, չէր ընդուներ մեքսիքացի պատուիրակներու։ Ան այդպէս ալ հեռաձայն թոյլ չտուաւ օգտագործել պալատին մէջ և մեծ դժուարութեամբ համաձայնեցաւ ելեկտրականութիւն կիրառմանը։ Երբ որդին մահացաւ ինքնասպանութեան նմանուող հանգամանքներու մէջ, Ֆրանց Յոզեֆը գրեց եւրոպական բոլոր միապետներուն, որ որդու մահուան պատճառը որսի ժամանակ պատահական արձակուած գնդակն էր, սակայն Լեո XIII Հռոմի պապին յայտնեց իր կասկածներու մասին առ այն, որ որդին ինքնասպան եղեր է։

Կոչումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Պատկերասրահ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]