Jump to content

Ֆելիքս Մենտելսոն

Ֆելիքս Մենտելսոն Բարտոլդի (գերմաներէն՝ Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy, 3 Փետրուար 1809(1809-02-03)[1][2][3][…], Համպուրկ, Հռենոսյան միություն[4] - 4 Նոյեմբեր 1847(1847-11-04)[1][2][3][…], Լայփցիկ, Սաքսոնիայի թագավորություն, Գերմանական միութիւն[4]), գերմանացի, հրեայ երգահան եւ խմբավար, դաշնակահար եւ երգեհոնահար, երաժշտութեան մէջ ռոմանթիկ ուղղութեան ակնառու ներկայացուցիչներէն մէկն է։ Ստեղծած է տարբեր ժանրերու բազմաթիւ ստեղծագործութիւններ՝ օրատորիաներ, սիմֆոնիաներ, համերգային նախերգանքներ, դաշնամուրի եւ ջութակի համար գրուած կոնցերտներ, անսամպլային գործիքներու երաժշտական երկեր, դրիոներ, քուարթետներ, քուինտետներ, օկտետներ եւ այլն։ Ան առաւել յայտնի է իր հարսանեկան քայլերգով (այսպես կոչված Մենտելսոնի քայլերգ

Ֆելիքս Մենտելսոնի դաշնամուրի առաջին ուսուցիչը եղած է իր մայրը։ Ան Կոմպոզիցիայի եւ դաշնամուրի դասեր առած է նաեւ իր ժամանակի յայտնի երաժիշտներէն Կ. Ֆ. Ձելտերին (կոմպոզիցիա) եւ Լ. Բերգերին (դաշնամուր)։9 տարեկանին ելոյթներ ունեցած է եւ հռչակուած է որպես տաղանդաւոր դաշնակահար, իսկ 11 տարեկանին սկսած է ստեղծագործելու։ 1829 թուականէն սկսեալ Մենտելսոնը համերգներով շրջագայած է Անգլիա, Շոտլանդիա, Իտալիա, Ֆրանսաեւ այլ երկիրներ։ Նոյն թուականին Պերլինի մէջ անոր ղեկավարութեամբ կատարուած է Եոհան Սեբաստիան Պախի «Չարչարանքներ ըստ Մատթէոսի» ստեղծագործութիւնը՝ սկիզբ դնելով Պախի գրեթէ մոռցուած ժառանգութեան վերագնահատման։ Մենտելսոնի գլխաւորութեամբ բազմաթիւ համերգներ կազմակերպուած են Տիւսելտորֆի (1833-էն) եւ Լայպցիքի մէջ (1835-էն)։

1835 թուականէն ան եղած է «Գեւանդհաուզ» նուագախումբի խմբավարը։ 1841 թուականին երգահանին հրաւիրած են Պերլին՝ աշխատելու։ Մէկ տարի անց, ան վերադարձած է Լայպցիք։ 1843-ին, ան հիմնած է Գերմանիոյ առաջին երաժշտանոցը եւ ղեկավարած է «լայպցիքեան դպրոց»ը։

Համաշխարհային հռչակ կը վայելեն անոր ջութակի քոնցերտը, դաշնամուրի երկու քոնցերտները, յատկապէս «Երգեր Առանց Խօսքի» նուրբ մանրանուագները։ Մենտելսոնը գրած է նաեւ 5 սիմֆոնիա, լարային անսամպլներ, կանտատներ, երգեր եւ ռոմանսներ։ Գերմանական օրատորիայի պատմութեան մէջ արժանի տեղ ունին անոր «Պօղոս» եւ «Եղիա» ստեղծագործութիւնները։

Նշանաւոր ստեղծագործութիւնները

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  • Վ.Ս. Գալացկայա, Արտասահմանեան երկիրներու երաժշտական գրականութիւն, Պրակ երրորդ, Երեւան, 1976 Մենտելսոն

Արտաքին յղումներ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  1. 1,0 1,1 1,2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 Felix Mendelssohn-Bartholdy
  3. 3,0 3,1 3,2 Lockspeiser E. Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Archivio Storico Ricordi — 1808.