Տռամա

Jump to navigation Jump to search

Գ. Տռամա, Թատերգութեան երրորդ տեսակը տռաման է, որ 18րդ դարէն ծնունդ առած՝ յաջորդական փոքր փոփոխութիւններէ անցնելով յանգած է ձեւի մը, որ մօտ է ժամանակակից թատերգական գործերուն։

Տռամայի զարգացման կարեւորագոյն փուլը եղած է 19րդ դարու ա. կէսի վիպապաշտ հոսանքը կամ դպրոցը (ՇիլլԷր, Հիլկօ)։

Շիլլէր Ֆրիտրիխ

Հայկական թատերգութեան ամենածանօթ տռամաներն են Գ. Սունդուկեանի եւ Ալ. Շիրվանզադէի թատերակները։ Լ. Շանթի թատերական գործերը նոյնպէս տռամայի տարբերակներ են։

- Իր ընդհանուր գիծերուն մէջ, տռաման՝ կը կայացնէ միջին եզրը՝ ողբերգութեան եւ կատակերգութեան միջև. այս երկուքէն տարրեր ունենալով հանդերձ, անիկա սակայն պարզ «խառնուրդ» մը չէ. ունի ուրոյն յատկանիշներ. կը արտայայտէ կեանքի բնական հոսքը, անոր իրական պատկերը, ուր ծիծաղ եւ արցունք խառնուած են իրարու՝ սովորական դէպքերու եւ տիպերու շարանի մը մէջ. կը խուսափի ՞սքեմւսյական խտացումներէ, միակողմանի դիտանկիւններէ (ողբերգութիւն), չափազանցումներէ (կատակերգութիւն)։ Կերպարները կը ներկայացնէ իրենց իրական բարդութեան մէջ։

Բեմագրութիւն կամ շարժագրութիւն (սենարիօ)[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Շարժանկարի մը պատրաստութեան հիմ ծաոայող գրութիւնը անոր համառօտ պատճութեամբ եւ խօսսւկցութիւններով, կը կոչուի բեմագրութիւն կամ շարժագրութիւն, կամ տակաւին՝ միջազգային գործածութեան հասած բառով մը՝ սենարիօ։ ճիշդ կըլլայ այս վերջինը նկատել թատերգական տեսակ մը, մանաւանդ եթէ ստեղծագործ արտադրութիւն է, եւ ոչ պատշաճեցում՝ արդէն գոյութիւն ունեցող պատմողական կամ թատերգական գործէ մը։

Բեմագրութիւնը իբր բնագիր՝ կը յիշեցնէ թատերգութիւնը։ Բայց բնականաբար աւելի անկախ է բեմական հրամայականներէ, հեդինակային նշումները. որոնք թատերգութեան մէջ տեսանք քանի մը բաոը չեն անցնիր. հոս կրնան աւելի Երկար ըլլալ եւ ուրուագծել պատմութիւնը։

ՎԱՐԺՈՒԹԻՒՆՆԵՐ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1.« Պատուի համար»Էն վերցուած հատուածին մէջ, Մարգարիտի խօսքերէն նշել անոնք, որոնք աւելի իր նկարագիրն ու հոգեկան վիճակները լուսաբանելու կը ծառայեն։ 2.Նոյն հատուածին մէջ, եւ միշտ Մարգարիտի խօսքերէն, ընդգծել անոնք, որոնք առաւելաբար գործողութիւներու շղթային մէկ օղակը կը կազմեն, այսինքն կը թխին անցեալ գործողութիւներէ եւ/կամ կը պատրաստեն ապագայ կարելի գործողութիւներ։ Օ Բեմագրութիւն կամ շարժագրութիւն (սենարիօ) Շարժանկարի մը պատրաստութեան հիմ ծաոայող գրութիւնը անոր համառօտ պատճութեամբ եւ խօսսւկցութիւններով, կը կոչուի բեմագրութիւն կամ շարժագրութիւն, կամ տակաւին՝ միջազգային գործածութեան հասած բառով մը՝ սենարիօ։ ճիշդ կ ըլլայ այս վերջինը նկատել թատերգական տեսակ մը, մանաւանդ եթէ ստեղծագործ արտադրութիւն է, եւ ոչ պատշաճեցում՝ արդէն գոյութիւն ունեցող պատմողսւկան կամ թատերգական գործէ մը։

Բեմադրութիւնը իբր բնագիր՝ կը յիշեցնէ թատերգութիւնը։ Բայց բնականաբար աւելի անկախ է բեմական հրամայականներէ, հեդինակային նշումները. որոնք թատերգութեան մէջ տեսանք քանի մը բաոը չեն անցնիր. հոս կրնան աւելի Երկար ըլլալ եւ ուրուագծել պատմութիւնը։

Մեթոտ Գ.– Թատերգական Սեռ - Գազափարագրական Սեռ

59. Ծերունիները խորհրդակցում Են։

60. Նրանցից մէկն ասումէ. «Գնանք գետի հունով, այնտեղ ազատ հող կայ»։

64. Քոչըշարժւումէ։ Սահապատկեր։

65. Սահապատկերից։ Դադարի տեղը։ Ամայութիւն։ Մարմրողխարոյկներ։

66. Տապանաքար։ Քարի վրայջարդածկուժ՝ հոսող կաթիլով։ Մթնեցում։ Տեսարաններու այս շարքը ազատ օգտագործու մով վերածել պատումի՝ բազմաթիւ կարճդրուագներով, իհարկին՝ նաեւ մասամբ գործածելով Բակունցի բառամթերքը։

Բացատրութիւն.Հէյս բեմագրութիւնը, օրին, գրուած է համր շարժանկարի համար (սակաւաթիւ խօսքերը կը գրուէին նկարին տակ, կամ նկարէն ետք անջատ կը ցուցադրուէին)։ Ուրեմն կրնաք ճոխացնել խօսակցութեան բաժինը։