Տատեանի Պալատ

Jump to navigation Jump to search
Տատիանի պալատ

Տատիանի պալատ, մեգրելական Տատիանի տոհմի տիրակալներու նստավայր վրացական Զուգդիդ քաղաքին մէջ։

Պատմութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Իտալացի միսիոներ Արկանջելո Լամբերտին, որ կ'այցելէ Վրաստան 17-րդ դարին, կը գրէր, որ «իշխանն ունի ավելի քան 50 պալատ, որոնցէն Զուգդիդիի պալատը ամենագեղեցիկն է. այն կառուցուած է շատ լաւ քարէ, անոր առանձնասենեակները զարդարուած են պարսկական ոճով»[1]:

Այժմ գոյութիւն ունեցող պալատը կը կարուցուի 1873-78 թուականներուն իշխանուհի Եկատերինա Տատիանիի համար։ Նախագծման ժամանակ ճարտարապետ Էդգար Ջ. Ռայսը հիմք կ'ընդունէ Ալուպկայի Վորոնցովեան պալատը[2]: Երկրորդ պալատը կը կարուցուի 1880-ական թուականներուն իշխանուհիի որդիին՝ վերջին մեգրելական տիրակալի, համար, Լեոնիդ Վասիլեւի նախագծով։

Նիգոլայ Տատիանիի` գահէն հրաժարելէն ետք (1866 թուականին) անոր քոյր Սալոմեն մօր հետ մեկնեցաւ Փարիզ, որտեղ 1868 մայիս 18-ին ամուսնացաւ մարշալ Մուրատի թոռան` արքայազն Աշիլ Մուրատի հետ, որ Մեգրելիա բերաւ բոնապարտիստներուն մի քանի մասունքներ, որոնց մեջ էր նաեւ Նաբոլեոնի երեք հետմահու դիմակներէն մէկը։ Այժմ այն ցուցադրուած է պատմական թանգարանին մէջ, որ կը զբաղեցնէ պալատական համալիրի մէկ մասը։

Թանգարան[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Դադիանի պալատի դիմաց
Պալատի դիմացի զբոսայգին

Թանգարանը կը հիմնադրուի Մեգրելեայի տիրակալ Դաւիթ Տատիանիի նախաձեռնութեամբ 1849 թուականին տիրակալի գանձարանի առարկաներու եւ վրացական հնութիւններու հիման վրայ։ Այսօր թանգարանին մէջ հաւաքուած են մինչեւ 41000 ցուցանմուշներ՝ վրացական ազգային մշակոյթի եզակի նմուշներ։ Անոնց մեջ են Տագիլոնեան գանձի իրերը (մ.թ.ա. 1-ին հազարամեակ), ոսկէ անտիկ դիմակ, վրացական Թամար թագուհիին մօր սրբապատկերը (12-րդ դար), պատմութեան հուշարձաններ, որոնք Վրաստան կը հասնին Կոստանդնուպոլսի անկումէն ետք, միջին դարերուն եւրոպական ռազմական զէնքեր, արեւմտա-եւրոպական վարպետներու գեղանկարչութեան եւ գրաֆիկայի գործեր։

Պալատի շրջակայքոծին մէջ փռուած է Զուգդիդիի լայնածաւալ բուսաբանական այգին, ուր կը տնկէ եւրոպայէն կանչուած այգեգործներու օգնութեամբ Սալոմէյի մայրը՝ Եկատերինա Ալեքսանդրովնա Ճավճաւաձէ-Տատիանին՝ Նինա Գրիբոյեդովայի հարազատ քոյրը։ Պարտէզի մակերեսը կը կազմուի 26,4 հեկտար։

Սեփականութեան մասին հարցը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1990-ականներուն կեսերուն մշտական բնակութեան համար Զուգդիդի կը տեղափոխուի արքայազն Աշիլ Մուրատի եւ իշխանուհի Սալոմէյի ծոռը՝ արքայազն Ալեն Մուրատը, իր կնոջ՝ արքայադուստր Վերոնիկայի (ծննդեամբ՝ դե Շաբո-Տրամեկուր) եւ դստեր՝ Մաթիլդայի հետ միասին։ Անոնք հիմնեցին «Մուրատները Վրաստանին մէջ» հիմնադրումը եւ փորձեցին Եւրոպական դատարանի միջոցով ստանալ Տատիանի իշխաններու գոյքը՝ ներառյալ պալատը։ Սակայն կայ նաեւ վրացական «Տատիանի իշխաններու պալատներուն փրկութեան» հիմնադրամ, որուն ներկայացուցիչները կը նշեն, որ 1919 թուականին Տատիանիներուն ժառանգները պաշտօնապէս հրաժառուած են պալատական համալիրի նկատմամբ իրենց իրաւունքներէն։

2007 մայիս 26-ին Զուգդիդի այցելութեան ընթացքին Վրաստանի նախագահը կը հայտարարէ, որ աշխատանքներ կ'իրականացուին Տատիանի իշխաններուն պալատը վերականգնելու համար։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Kavkaz/XVII/1640-1660/Lamberti/frametext.htm АРКАНДЖЕЛО ЛАМБЕРТИ, "ОПИСАНИЕ КОЛХИДЫ ИЛИ МИНГРЕЛИИ"
  2. Dadiani Dynasty