Շնաձուկ
| Շնաձուկ | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
 Վագրաշնաձուկ | ||||||
| Գիտական դասակարգութիւն | ||||||
|
||||||
| Լատիներէն անուանում | ||||||
| Selachii
| ||||||
|
|
Շնաձուկեր, (անգլերէն՝ Shark, լատ.՝ Selachii), ծովային ձուկ է։ Բնորոշ յատկանիշներն են մարմնի ձեւը, մեծ քանակութեամբ սրածայր ատամներու առկայութիւնը։
Ներկայիս յայտնի է շնաձուկերու 450 տեսակ՝ 17 ս.մ. երկարութիւն ունեցող «Etmopterus perryi» տեսակէն մինչեւ 20 մեթրանոց կէտձուկը (որ աշխարհի ամէնամեծ ձուկն է)։ Այս ենթակարգի տեսակները տարածուած են ծովերու եւ ովկիանոսներու մէջ։ Չնայած շնաձուկերու մեծամասնութիւնը կը բնակի աղի ջուրերու մէջ, որոշ տեսակներ կը յարմարին քաղցրահամ ջուրերու մէջ։ Շնաձուկերու մէջ կը գերակշռուին գիշատիչները, սակայն 3 տեսակ, որոնց կարգին կը դասուի կէտձուկը, կը սնուի փոքր ձուկերով։
Ստուգաբանութիւն[1]
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Մինչեւ ԺԶ. դարը[2], նաւաստիները շնաձուկերը կը կոչէին «ծովային շուն»[3]։ Ասոր հետքերը դեռեւս ակնյայտ են քանի մը տեսակներու անուանումներուն մէջ, ինչպէս՝ «շնաձկնիկ» կամ «լամնա»։
«Շնաձուկ» բառի ստուգաբանութիւնը անորոշ է։ Ամենահաւանական վարկածը կը նշէ, թէ բառի նախնական իմաստը եղած է «գիշատիչ, ուրիշներու վրայ յարձակող», որ յառաջացած է հոլանտերէն schurk բառէն, որ կը նշանակէ «սրիկայ, չարագործ» (հմմտ. card shark՝ թղթախաղի խարդախ, loan shark՝ վաշխառու եւ այլն)։ Յետագային այս անունը տարածուած է ձկան վրայ՝ անոր գիշատիչ վարքագիծին պատճառով։
Այժմ հերքուած տեսութիւն մը կայ, ըստ որուն՝ բառը սերած է եուքաթէքեան մայա լեզուի xook (կ'արտասանուի՝ [շօօք]) բառէն, որ կը նշանակէ «շնաձուկ»։ Այս ստուգաբանութեան համար իբրեւ փաստարկ կը բերուէր Օքսֆորտի անգլերէն բառարանը (OED), որ կը նշէ, թէ shark բառը առաջին անգամ գործածուած է այն բանէն ետք, երբ Սըր Ճոն Հոքինսի նաւաստիները 1569-ին Լոնտոնի մէջ ցուցադրեցին շնաձուկ մը եւ գործածեցին «sharke» անունը՝ վերաբերելու համար Քարայիպեան ծովու մեծ շնաձուկերուն։ Սակայն, Միջին Անգլերէնի Բառարանը (Middle English Dictionary) կ'արձանագրէ shark բառի առանձին կիրառում մը (վերաբերելով ծովային ձկան) Թոմաս Պեքինկթընի կողմէ 1442-ին գրուած նամակի մը մէջ, ինչ որ կը բացառէ «Նոր Աշխարհէն» սերած ըլլալու վարկածը։
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- ↑ (անգլերեն) Shark, 2026-03-07, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Shark&oldid=1342162417, վերցված է 2026-03-24
- ↑ «Israel's Messenger, Volume 09, Issue 04 - 1922-04-07»։ Manchuria Daily News Online։ արտագրուած է՝ 2026-03-24
- ↑ Marx Robert F. (1990)։ The history of underwater exploration (Rev. ed հրտրկթն․)։ New York: Dover։ ISBN 978-0-486-26487-5