Ներքին հիւանդութիւններ

Jump to navigation Jump to search

Ներքին հիւանդութիւններ, շնչառութեան, մարսողութեան օրկաններու, սիրտանոթային համակարգի, երիկամներու, արեան, շարակցական հիւսուածքի, ներզատիչ գեղձերու եւ նիւթափոխանակութեան համակարգերու հիւանդութիւններ, որոնք կրնան բուժել բժիշկները:

Ախտորոշում[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ներքին հիւանդութիւններու ախտորոշման նպատակով ժամանակէն բժշկագիտութիւնը, հետազոտութեան աւանդական ձեւերու (հարցուփորձ, շոշափել, լսել) հետ մէկտեղ, կը կիրառէ ախտորոշման կենսաքիմիական եւ գործիքային բարդ ձեւեր։

Բուժել[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ներքին հիւանդութիւններու բուժելը հիմնականին կ'իրականացնէ պահպանող, ձեւերով (դեղաբուժութիւն, սննդակարգ, առողջարանա-առողջավայրային բուժել եւ այլն)։

Պատմութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

«Ներքին հիւանդութիւններ» հասկացութիւնն կ'օգտագործեն նաեւ ներքին օրկաններու հիւանդութիւններու առաջացման պատճառներն ու մեքենակնութիւն ուսումնասիրող, ախտորոշման, բուժման ու կանխարգելման ձեւերը մշակող բուժարան, ճիւղի անուանման համար։

Այս գիտակարգի պատմութիւնը կը համընկնէ բժշկագիտութեան պատմութեան հետ, քանի որ հազարամեակներու ընթացքին միայն վիրաբուժութիւնը ու մանկաբարձութիւնը եղած են բժշկագիտութեան առանձին ճիւղեր, իսկ մանուկներու, կանանց, բուժական հիւանդութիւններ եւ միւս հիւանդութիւնները ներքին հիւանդութիւններէն առանձնացուած չէին։

«Բժշկութեան հայր» Հիբոգրադը, Հին Հռոմի խոշորագոյն բժիշկ Կալէնը, Արեւելքի ականաւոր մտածող հբն Սինան եւ անցեալի միւս խոշորագոյն բժիշկները ներքին հիւանդութիւններու կարեւորագոյն դպրոցներու եւ ուղղութիւններու հիմնադիրներ եղած ենլ։ 19-րդ դարու ախտաբան, կմաղքի (որով հաստատուած են օրկաններուն մէջ առաջացող որոշակի հիւանդութիւններուն բնորոշ ձեւաբան, փոփոխութիւնները), ախտաբան հոգեբանութեան (ուսումնասիրսծ է հիւանդագին գործընթացներու ծագման ու ընթացքի օրինաչափութիւնները), բակտերիաբանութեան (բացայայտած է շատ հիւանդութիւններու հարուցիչներ) նուաճումները, հիւանդներու հետազոտման ձեւերու (ընդբախել, լսել եւ այլն) կատարելագործումը նախադրեալներ ստեղծեցին ներքին հիւանդութիւններու՝ որպէս բնագիտութիւն գիտակարգի, ձեւավորման համար։

Այդ գիտակարգի հետագայ զարգացումը պայմանաւորուած է բնագետի, քիմիայի, կենսաբանութեան եւ բժշկագիտութեան առաջընթացով։ Հիւանդութիւններու բնոյթի, անոնց ախտորոշման եւ բուժման ձեւերու վերաբերեալ գիտելիքներու կուտակումը պայմանաւորեց բուժարանակական բժշկագիտութեան տարբերակումը. 19-րդ դարու 2-րդ կէսէն մինչեւ 20-րդ դարու 1-ին կէսը, որպէս առանձին ճիւղեր, ներքին հիւանդութիւններէն առանձնացան մանկաբուժութիւն, ջղախտաբանութիւնը, հոգեբուժութիւնը, մաշկաբանութիւնը վեներաբանութիւնը եւ այլն։ ժամանակէն բժշկագիտութեան մէջ ներքին հիւանդութիւնները (կամ «ներքին հիւանդութիւններու բուժարան», «ներքին բժշկութիւնը», «թերապիան») հիմնական, բուժարանակական գիտակարգ են եւ բժշկական ուսումնական հաստատութիւններու մէջ դասաուանդուող հիմնական առարկայ։

Բաղադրեալ մասեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ներքին հիւանդութիւններու բաղադրեալ մասերն են՝

Ներքին հիւանդութիւններու զարգացումը Հայաստանի մէջ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ներքին հիւանդութիւններու բնագաւառի զարգացումը Հայաստանի մէջ պայմանաւորուած է Երեւանի համալսարանի բժշկական բաժամունքին մէջ եւ բժիշկներու կատարելագործման հիմնարկին մէջ (1997 թուականէն՝ Ազգային առողջապահութեան հիմնարկ), ներքին հիւանդութիւններու ամպիոններու, Լ. Յովհաննիսեանի անուան սրտաբանութեան, Կուրորտաբանութեան եւ ֆիզիկական բժշկութեան ԳՀհ-ներու ու բուժարանակական հիւանդանոցներու ներքին հիւանդութիւններու բաժանմունքներու ստեղծմամբ։

Ուսումնասիրութիւններ եւ հիւանդութիւններու բուժման ձեւեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Սկզբնական շրջանին ուսումնասիրուած են մալարիայի բուժարանի, դասակարգման, բուժման (Լ. Յովհաննիսեան, Ս. Մելիք-Ադամեան, Ա. Քաթանեան, Ռ. Գեանջեցեան, Ա. Սիմոնեան), սաստիկ ջերմի բուժարանի (Ռ. Գեանջեցեան), ախտորոշման (Ս. Երամեան) հարցերը։

Նկարագրուած եւ առանձնացուած է Հայաստանի մէջ տարածուած հիւանդութիւն մը, որուն սկզիզբը կոչած է 6-օրուայ տենդ, իսկ հետագային՝ պարբերական հիւանդութիւն: Ուսումնասիրուած են թոքերու յամրընթացը, ոչ հիւծախտ հիւանդութիւններու տարածուածութեան, բարձրլեռնային պայմաններու մէջ անոնց բուժման հարցերը (Վ. Ամատունի)։

Մշակուած է խոցային հիւանդութեան բուժման ձեւ՝ պրոմի պատրաստուկներով եւ քինով, ինչպէս նաեւ Վանաձորի մէջ եւ անոր շրջաններուն մէջ տարածուած տեղաճարակային խպիպի բուժման հարցերը (Ռ. Գեանջեցեան), առաջարկուած է դեղորայքային քինի արդիւնավետութիւնը բարձրացնող տարբերակուած ձեւ, ներդրուած ելեկտրաքնի ինքնատիպ սարք (Ռ. Ստամբոլցեան)։ Մշակուած են բուժարան, երիկամաբանութիւն (Ֆ. Դրամփեան), երիկամներու հիւանդութիւններու բուժարանի եւ բուժման, երիկամներու ու միզուղիներու քարային հիւանդութեան պահպանող, բուժման (քարերու լուծման եղանակով) հարցերը (Ռ. Մամիկոնեան եւ աշխատակիցներ)։

Ուսումնասիրած են սիրտի օրկանական աղմուկներու ծագման (Լ. Յովհաննիսեան), սիրտանոթային համակարգի գործիքային հետազոտման (Ա. Սիմոնեան, Ա. Ֆարմանեան, Ա. Քաթանեան), հիպերտոնիկ հիւանդութեան (Վ. Աւագեան), թոք-սրտային անբաւարարութեան ժամանակ ելեկտրասրտագրութեան շեղումներու (Ա. Մէլիք-Ադամեան), ելեկտրասրտագրութեան նոր ձեւերու մշակման (Ռ. Ստամբոլցեան, Զ. Դոլաբջեան, Լ. Միխայելեանց) հարցերը։ Զբաղուած են սրտային գլիկոզիդներու ազդեցութեան ուսումնասիրութեամբ՝ սրտային անբաւարարութեան ժամանակ (Գ. Բադալեան)։

Պարզուած են սիրտի ձախփորոքային անբաւարարութեան ժամանակ ցնցղային անցանելիութեան խանգարումները, որոնք կը բարդացնեն արեան փոքր շրջանառութիւնը, մշակուած են արտաքին շնչառութեան ուսումնասիրման ձեւեր (արտաքին շնչառութեան մէկ ցուցանիշ յայտնի է որպէս «Բադալեանի ցուցանիշ»)։ Սրտաբանութեան հիմնականին մէջ ուսումնասիրուած են սրտամկանի անբաւարարութեան եւ անոր հետզարգացման գործընթացները սիրտի իշեմիկ հիւանդութեան (Կ. Ադամեան), հիպերտոնիկ հիւանդութեան (Ս. Գուրգենեան), յօդացաւի եւ սիրտի ձեռքբերովի արատներու (Ս. Յոլեան) ժամանակ։ Աշխատանքներ կատարուած են Հայաստանի կլիմայական եւ ջրաբուժական պաշարներու ուսումնասիրման բնագաւառի մէջ։

Հետազոտուած են Արզնիի, Ջերմուկի հանքային ջուրերու բուժիչ ազդեցութիւնը սիրտանոթային, լեարդի, լեղուղիներու եւ շաքարային հիւանդութիւններու ժամանակ, ինչպէս նաեւ Դիլիջանի, Ստեփանաւանի, Վանաձորի, Գիւլագարակի եւ այլ առողջարաններու կլիմայի բուժիչ ազդեցութիւնը։ Ներդրուած են ներզատիչ գեղձերու հիւանդութիւններու (հատկապէս թիրեոտոքսիկոզի, շաքարախտի) հետազոտման եւ բուժման նոր ձեւեր (Պ. Վարդապետեան)։

Տես նաեւ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Goldman Lee (15 Ապրիլ, 2001)։ «Key challenges confronting internal medicine in the early twenty-first century»։ The American Journal of Medicine 110 (6): 463–470։ PMID 11331058։ doi:10.1016/S0002-9343(01)00649-0 
  • Meltzer David, Manning, WG, Morrison, J, Shah, MN, Jin, L, Guth, T, Levinson, W (դեկտեմբերի 3, 2002)։ «Effects of Physician Experience on Costs and Outcomes on an Academic General Medicine Service: Results of a Trial of Hospitalists»։ Annals of Internal Medicine 137 (11): 866–74։ PMID 12458986։ doi:10.7326/0003-4819-137-11-200212030-00007 
  • Salerno Stephen M, Landry, Francis J, Kaboli, Peter J (1 Փետրուար, 2001)։ «Patient perceptions of the capabilities of internists: a multi-center survey»։ The American Journal of Medicine 110 (2): 111–117։ PMID 11165552։ doi:10.1016/S0002-9343(00)00666-5 
  • Sox Harold C (հունիսի 15, 2001)։ «Supply, demand, and the workforce of internal medicine»։ The American Journal of Medicine 110 (9): 745–749։ PMID 11403763։ doi:10.1016/S0002-9343(01)00756-2 
  • Wetterneck Tosha B., Linzer, M, McMurray, JE, Douglas, J, Schwartz, MD, Bigby, J, Gerrity, MS, Pathman, DE եւ այլք (25 Մարտ, 2002)։ «Worklife and Satisfaction of General Internists»։ Archives of Internal Medicine 162 (6): 649–56։ PMID 11911718։ doi:10.1001/archinte.162.6.649 

Արտաքին հղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կաղապար:ՀԲՀ

Կատեգորիա:Ներքին հիվանդութիւններ