Jump to content

Հայկական Պար

Հայկական Պար
Տեսակ Լեռնաշղթայ
Երկիր  Թուրքիա
Աշխարհագրական
տեղադրութիւն
Հայկական հրաբխային բարձրաւանդակ
Բարձրութիւնը ծովու մակարդակէն 3455 մեթր
Երկարութիւն 400 քմ
Լայնութիւն 32 քմ

Հայկական Պար լեռնաշղթան կը գտնուի Հայկական հրաբխային բարձրաւանդակին կեդրոնը՝ Բիւրակն ու Մասիս լեռնազանգուածներուն միջեւ։ Ունի աղեղնաձեւ կառուցուածք, ուռուցիկ մասով՝ դէպի հիւսիս։ Երկայնքը շուրջ 250 քմ է, լայնքը՝ 30-35 քմ։ Առաւելագոյն բարձրութիւնը կը հասնի Սուկաւէտի գագաթին՝ 3445 մ։ Ջրբաշխ է Սեւ, Կասպից ծովերու ու Պարսից Ծոցի աւազաններուն միջեւ։

Բնութագրում[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հայկական պար լեռնաշղթան նախապէս նշանաւոր էր իր երեք գագաթներուն՝ Բարդողի, Սուկաւէտի եւ Այծպտկունքի անուններով:

Հայկական պարը մեծ պատնէշ մըն է, որ կը բարձրանայ Հայկական լեռնաշխարհին գրեթէ կեդրոնը, վերջինս բաժնելով երկու մասի՝ հիւսիսային եւ հարաւային:

Մեծ մասամբ ունի հրաբխային ծագում: Փոքր եւ Մեծ Մասիսներէն մինչեւ Գայլատու լիճին արեւմտեան մասին մէջ գտնուող Սինակ գագաթը լեռնաշղթան կ'երկարէ զուգահեռական ուղղութեամբ: Սինակէն արեւմուտք Հայկական պարը մեծ աղեղ մը կը կազմէ:

Լեռնաշղթային ամէնէն բարձր գագաթներն են Մեծ Մասիսը (5165մ), եւ Փոքր Մասիսը (3925մ), Մասիսներէն արեւմուտք՝ մինչեւ Գայլատու լիճին արեւմտեան ափին մօտ կը բարձրանայ Սինակ գագաթը: Լեռնաշղթային կատարները կ'իջնեն՝ հասնելով 1760մ-ի:

Այծպտկունքի գագաթին Հայկական պարը կը ճիւղաւորուի: Ճիւղերէն մէկը կ'երկարի դէպի հիւսիս-արեւմուտք՝ իրարմէ բաժնելով Կարինի եւ Աշկալայի դաշտերը, իսկ երկրորդը՝ դէպի արեւմուտք: Երրորդ լեռնաճիւղը կը տարածուի դէպի հարաւ-արեւմուտք եւ կը միանայ Բիւրակնեան լեռներուն, իսկ չորրորդը ունի հիւսիս-արեւելեան ուղղութիւն: Վերջինս կ'երկարի Այծպտկունքէն մինչեւ Անտիպոնտական լեռները՝ Կարինի Բարձրաւանդակը բաժնելով վերին Բասէնի դաշտէն:

Լանջերէն սկիզբ կ'առնեն Արաքսի եւ Արածանիի կարգ մը վտակներ։

Կան հրաբխային շինանիւթերու եւ քարաղի մեծ պաշարներ։

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Հայաստանի բնաշխարհ, Հայկ. հանրագիտ. հրատ., 2006
  • Հ.Կ. Գաբրիէլեան, Հայկական լեռնաշխարհ, Եր. 2000