Դրամավարկային քաղաքականութիւն

Jump to navigation Jump to search

Դրամավարկային քաղաքականութիւն, պետութեան տնտեսական քաղաքականութիւնը՝ փողի զանգուածի եւ դրամաշրջանառութեան բնութագրիչներու կարգաւորման, սղաճի վերահսկման, ներդրումային միջավայրի բարելաւման, տնտեսական աճի համար նախապայմաններու ստեղծման ոլորտներուն մէջ։

Դրամավարկային քաղաքականութեան նիւթը ԿԲ-ն է, իսկ նպատակակէտը՝ դրամական զանգուածի բնութագրիչները (գնաճի մակարդակը, ներդրումներու ծաւալը, գործող տոկոսը եւ այլն)։

Դրամավարկային քաղաքականութեան նպատակը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Դրամավարկային քաղաքականութեան մշակման եւ իրականացման նպատակը գիներու կայուն մակարդակի ապահովումն է, որուն ալ կը համարուի շատ երկիրներու ԿԲ-երու գործունէութեան հիմնական առանցքը եւ խնդիրը։ Գնաճի ցած եւ կայուն մակարդակը շուկայական տնտեսութեան պայմաններուն մէջ տնտեսական աճի ապահովման, բնակչութեան կենսամակարդակի բարձրացման, երկրի տնտեսութեան փոքրտնտեսական կայունութեան ապահովման կարեւոր նախադրեալ է։ Գնաճի մակարդակի վրայ ուղղակի ազդեցութիւն ունի իրականացուող դրամավարկային քաղաքականութիւնը, որ, ի տարբերութիւն տնտեսական միւս քաղաքականութիւններու, ամէնաճկունն է եւ արդիւնաւէտը երկրի տնտեսութեան մէջ կարճ եւ միջին ժամկէտ փոքրտնտեսական կայունութեան ապահովման համար։ Դրամավարկային քաղաքականութեան մշակման եւ իրականացման արդիւնաւէտութիւնը մեծապէս կախուած է դրամավարկային քաղաքականութեան ընտրած ռազմավարութիւնէն եւ վերջինիս իրագործման նպատակով ԿԲ-ի կողմէն իրականացուող գործողութիւններու հետեւողականութենէն։ Դրամավարկային քաղաքականութեան իրականացման ընթացքը կարելի է ներկայացնել հետեւեալ շղթայի տեսքով՝

Գործիքներ --> Գործառնական նպատակ --> Միջանկեալ նպատակ --> Վերջնական նպատակ։

Ներկայացուած շղթայական կառուցուածքի վերջին երկու բաղադրատարրերը՝ դրամավարկային քաղաքականութեան միջանկեալ եւ վերջնական նպատակները, կը բնութագրեն դրամավարկային քաղաքականութեան ռազմավարութիւնը, իսկ առաջին երկու բաղադրատարրերը՝ դրամավարկային քաղաքականութեան գործիքները եւ գործառնական նպատակը, կը բնութագրեն վերջինիս իրագործման մարտավարութիւնը։ Շուկայական յարաբերութիւններու պայմաններուն մէջ դրամավարկային քաղաքականութեան վերջնական նպատակները դուրս են ԿԲ-ի անմիջական վերահսկողութիւնէն, եւ անոնց վրայ վերջին ազդեցութիւնը կը կրէ անուղղակի բնոյթ։ Դրամավարկային քաղաքականութեան գործիքներու միջոցով ԿԲ-ը կը վերահսկէ գործառնական եւ միջանկեալ նպատակներու վարքագիծը, որուն ալ կ'արտացոլուի վերջին վերջնական նպատակներու ցուցանիշին մէջ։ Փոքրտնտեսական կայունութեան ապահովման նպատակով կարեւոր է նաեւ դրամավարկային եւ հարկաբիւջետային քաղաքականութիւններու արդիւնաւէտ համադրումը, որպէսզի անոնցմէ իւրաքանչիւրի իրագործումը չբերէ միւս արդիւնքներու չեզոքացմանը, այլ նպաստի ընդհանուր նպատակներու իրագործմանը։
Հաշուի առնելով, որ դրամավարկային քաղաքականութիւնը տնտեսութեան պետական կառավարման հիմնական մեքենականութենէն մէկն է, անոր նպատակները կը համընկեն պետութեան տնտեսական քաղաքականութեան հիմնական նպատակներու հետ (macroeconomic goals).

  • գիներու կայուն մակարդակ ապահովել
  • զբաղուածութեան բարձր մակարդակ
  • իրական ՀՆԱ-ի արագ աճ
  • կայուն վճարային հաշուեկշիռ։

Անոնք կը հանդիսանեն դրամավարկային քաղաքականութիւն վերջնական նպատակները։ Հիմնախնդիրը այն է, որ ԿԲ-ը հնարավորութիւն չունի այդ փոփոխականներու անմիջական կառավարումը իրականացնել։ Այդ նպատակներուն հասնելու համար ԿԲ-ն կ'ընտրէ միջանկեալ եւ գործառնական նպատակներ (intermediate and operating targets), որոնք ենթակայ են անոր ներազդմանը։

Միջանկեալ նպատակներն են՝

  • դրամական զանգուած կարգավորել,
  • տոկոսադրոյք կարգավորել,
  • արտարժոյթային կուրս կարգավորել։

Արեւմտեան տնտեսագիտական գրականութեան մէջ գոյութիւն ունի կարծիք, որուն համաձայն միջանկեալ նպատակները չեն վերաբերիր ոչ Կեդրոնական դրամատան դրամավարկային քաղաքականութեան գործիքներուն, ոչ ալ այդ քաղաքականութեան իրական նպատակներուն, բայց իրենցմէ կը ներկայացնեն, այսպէս կոչուած, հաղորդիչ մեքենականութեան մէջ Կեդրոնական դրամատանգործիքները եւ նպատակները միացնող միջին օղակներ։

Անուանական խարիսխը քաղաքականութեան ցուցանիշ է, որ կը հրապարակէ որպէս վերջնական կարգավորման ենթակայ տնտեսական երեւոյթ արտայայտող ցուցանիշ։ Այն սէրտ եւ ամուր կապի մէջ պետք է ըլլայ դրամավարկային քաղաքականութեան վերջնական նպատակի հետ եւ անոր հասնելու օժանդակ միջոց է։ Անուանական խարիսխի կամ, որ նոյնն է, միջանկեալ նպատակի ընտրութեան հարցում ԿԲ-ը կը հենուի շարք մը չափանիշներու վրայ։ Կարեւորագոյն չափանիշը այն է, որ դրամավարկային քաղաքականութիւն միջանկեալ նպատակը պետք է համապատասխանէ դրամավարկային քաղաքականութեան վերջնական նպատակին։ Դրամավարկային քաղաքականութեան միջանկեալ նպատակը պետք է բաւարարուի չափել ըլլալու հատկանիշին։ Այսինքն Կեդրոնական դրամատոընը պէտք է միջանկեալ նպատակի մակարդակը ժամանակի իւրաքանչիւր պահուն ճշգրիտօրէն չափելու եւ անոր վարքագծին հետեւելու հնարաւորութիւն ունենայ։ Կեդրոնական դրամատունը պէտք է միջանկեալ նպատակի վերաբերեալ ժամանակին ճշգրիտ տեղեկատուութիւն ստանալու հնարավորութիւն ստանայ։ Ընդ որուն մէջ, միջանկեալ նպատակի վերաբերեալ ստացուող տեղեկատուութիւնը վերջնական նպատակի համեմատութեամբ պետք է ունենայ աւելի մեծ յաճախականութիւն, որպէսզի Կեդրոնական դրամատունը առաւել արդիւնաւէտ կառավարէ միջանկեալ նպատակը վերջնական նպատակի ցանկալի մակարդակին հասնելու համար։ Եւ վերջապէս միջանկեալ նպատակը պետք է ԿԲ-ի համար վերահսկելի ըլլայ։ Այսինքն Կեդրոնական դրամատունը պետք է միջանկեալ նպատակի վարքագիծի վրայ ազդելու հնարավորութիւն ունենայ։[1] Կեդրոնական դրամատան կողմէն ընտրուած դրամավարկային քաղաքականութիւն միջանկեալ նպատակը պետք է առաւելագոյնը բաւարարուի վերոնշեալ չափանիշներուն։ Ազգային տնտեսութիւններուն մէջ դրամավարկային քաղաքականութեան «անուանական խարիսխի» դեր կը կատարեն դրամ դիզելները, փոխարժէքը, իսկ 1990-ական թ.-ի սկզբէն նաեւ գնաճի կանխատեսուող մակարդակը, որոնց ներքին իրականացուող դրամավարկային ռազմավարութիւնը համապատասխանաբար կ'անուանէ փոխարժէքի, դրամ դիզելու եւ գնաճի նպատակադրման ռազմավարութիւն։[2]

Դրամավարկային քաղաքականութեան ռազմավարութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Իրենց հիմնական խնդիրը իրագործելու նպատակով կենդրոնական դրամատուները կարող են ընտրել դրամավարկային քաղաքականութեան իրականացման տարբեր ռազմավարութիւններ։ Ներկայիս առաւել լայն իրարու հետ ունեցող ռազմավարութիւններն են՝

  • Դրամ դիզելու նպատակադրումը,
  • Փոխարժէքի նպատակադրումը,
  • Գնաճի նպատակադրումը։

Փողի ագրեգատներու նպատակադրման ռազմավարութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Դրամ դիզելու նպատակադրումը կ'ենթադրէ դրամ դիզելու քանակական սահմանափակումներ՝ վերջնական նպատակի՝ գիներու կայունութեան համար։ Այն բաւականին արդիւնաւէտ ռազմավարութիւն է անցումային շրջանին մէջ գտնուող տնտեսութիւններու համար, ուրտեղ անխուսափելի են առաջարկի, պահանջարկի շոկերը, հնարաւոր չէ գնահատել տնտեսական աճի համար անհրաժեշտ գնաճի բեկումնային մակարդակը (որմէ բարձր դեպքի մէջ գնաճն արդէն կը նուազեցնէ տնտեսական աճի ցուցանիշը)։ դրամ դիզելներու մակարդակի կառավարման միջոցով հնարաւոր է ճկուն արձագանքել տնտեսութեան մէջ փոխարժէքի եւ տնտեսական աճի կարճաժամկէտ տատանումներուն, իսկ գիներու կայունութիւնը կը ձեւավորէ արդէն փոքրտնտեսական որոշակի հաշուեկշռուածութեան ձեռքբերումէն յետոյ։

1994 թուականին ՀՀ կենդրոնական դրամատունը, որպէս դրամավարկային կարգաւորման ռազմավարութիւն կ'ընտրեր դրամ դիզելներու նպատակադրումը։[3]

Դրամավարկային քաղաքականութեան կարգաւորման այս մոտեցումները ամրագրուած են գնաճի կայուն եւ ցածր մակարդակը գլխաւոր նպատակ սահմանող «Հայաստանի Հանրապետութեան կենդրոնական դրամատունի մասին» ՀՀ օրէնքով (1996)։ Սակայն այս ռազմավարութեան յաջող իրականացման շարունակական բնոյթը կախուած է շարք մը հանգամանքներէն։

Նախ եւ առաջ անհրաժեշտ է գնաճի եւ դրամ դիզելու միջեւ կայուն կապի առքայութիւն, որպէսզի դրամ դիզելու նպատակային ցուցանիշի ապահովմամբ ձեռք բերուի գնաճի նպատակային ցուցանիշը։ Հակառակ պարագային խնդիրներ կառաջանան։ Օրինակ, եթէ օրէնսդրի կողմէն գնաճի որոշակի ցուցանիշով ամրագրուած գիներու կայունութեանը հասնելու խնդրի առաջնայնութիւնէն ելլելով ԿԲ-ն հաճախակի կը վերանայէ դրամ դիզելներու նպատակային ցուցանիշը, ապա կը վտանգէ ԿԲ-ի կողմէն յայտարարուող դրամավարկային քաղաքականութեան ծրագիրերու վարկը հասարակութեան շրջանին մէջ։

Միւս կարեւոր նախապայմանը ԿԲ կողմէն դրամ դիզելու լիարժէք կառավարման հնարաւորութիւնն է։ Սովորաբար ԿԲ-ները յաջողութեամբ կը կառավարեն դրամի բազայի ցուցանիշը, սակայն դժուարութիւններ կ'առաջանան դրամի զանգուածի կառավարման հարցին մէջ։ Զարգացող տնտեսական շուկաներ եւ տոլարայնացման բարձր մակարդակ ունեցող երկիրներուն մէջ, ուրտեղ հնարաւոր են վարկերու եւ աւանդներու նկատմամբ պահանջարկի, ինչպէս նաեւ դրամի զանգուածի կառուցուածքի, տոլարայնացման մակարդակի զգալի փոփոխութիւններ, էական տատանումներու կ'ենթարկէ փողի նկատմամբ պահանջարկը, եւ կը նուազի կանխատեսելիութեան աստիճանը։ Այդ երկիրներուն մէջ ցածր է նաեւ տոկոսադրոյքներէն դրամի պահանջարկի կախուածութեան առաձգականութիւնը, որ կը դժուարացնէ ԿԲ կողմէն դրամի զանգուածի կառավարման գործընթացը։ Նշուած հիմնախնդիրներու պայմաններուն մէջ կ'առաջանայ միջանկեալ նպատակի՝ դրամի զանգուածի նպատակային ցուցանիշէն հաճախակի շեղման խնդիր՝ կրկին վտանգելով դրամավարկային ծրագիրերու եւ ԿԲ վարկը։

Փոխարժէքի նպատակադրման ռազմավարութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Բաց տնտեսութիւններուն մէջ փոխարժէքը մէկ կողմէն իր ազդեցութիւն կ'ունենայ փոքրտնտեսական հիմնական ցուցանիշներու վարքագիծի վրայ, միւս կողմէն, որպէս գնային գործօն, մշտապէս կը փոփոխէ փոքրտնտեսական հաւասարակշռութեան ձեւաւորման գործընթացքին մէջ։ Միաժամանակ, փոխարժէքը, որպէս երկիրի ներքին արժոյթի արտաքին գին, կը փոփոխէ ինչպէս ներքին եւ արտաքին արժոյթներու քանակական, այնպէս ալ անոնց ներքին գնային՝ տոկոսադրոյքներու փոփոխութիւններէն՝ յայտնուելով դրամավարկային քաղաքականութեան ուղղակի ազդեցութեան ներքոյ։ Հաշուի առնելով այն հանգամանքը, որ փոքրտնտեսական հաւասարակշռութեան կայունութեան ապահովումը հիմնականին կը գտնուի կենդրոնական դրամատուներու կարգաւորման դաշտին մէջ, փոխարժէքի վարքագիծը առաւելապէս պայմանաւորուած է դրամավարկային քաղաքականութեան նպատակներու սահմանմամբ եւ անոնց ապահովման ուղղուած համապատասխան ռազմավարութիւններու ընդունմամբ։

Փոխարժէքի նպատակադրման ռազմավարութեան ընդունիլը կը հետապնդէ 2 հիմնական նպատակ.[4]

  1. Բարձր գնաճ նուազեցնել (Ռուսաստան, Չեխիա, Արժանդինա եւ այլ երկիրներ)
  2. Տնտեսական ամբողջականութիւն (օր. Եւրոմիութեանը անդամակցել ցանկացող երկիրներ, ինչպիսի են Էսդոնիան, Սլովենիան, Չեխիան եւ այլն)։

Սակայն այդ նպատակներուն հասնելու ընթացքին խիստ սահմանափակումներ կ'առաջանան դրամավարկային քաղաքականութիւն իրականացնող մարմիններու համար ՀՆԱ-ի եւ զբաղուածութեան կարճաժամկէտ խնդիրներու լուծման առումով։ Լողացող փոխարժէքի համեմատութեամբ ամրագրուած փոխարժէքի առաւելութիւնը գնաճի սպասումները անմիջականօրէն չեզոքացնելն է, որ չափազանց կարեւոր է անցումային տնտեսութեամբ երկիրներու համար, ինչպիսի է նաեւ Հայաստանը։

Գնաճի նպատակադրման ռազմավարութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գնաճի նպատակադրման ռազմավարութեան սահմանումը հետեւեալն է. «Գնաճի նպատակադրումը դրամավարկային քաղաքականութիւն իրականացնելու ծրագիր է, որ կը բնութագրէ գնաճի մէկ տարուայ կամ որոշակի ժամանակահատուածի պաշտօնական ծրագրային ցուցանիշի (կամ միջակայքի) հրապարակային յայտարարմամբ, նշելով, որ ցածր եւ կայուն գնաճի ապահովումը դրամավարկային քաղաքականութեան առաջնային երկարաժամկէտ նպատակն է»։[5]

Գնաճի նպատակադրման յաջորդ կարեւոր հատկանիշը դրամավարկային քաղաքականութիւն իրականացնող մարմնի կողմէ ծրագիրերու, խնդիրներու, նպատակներու, ինչպէս նաեւ այդ նպատակներուն հասնելու ուղիներու հրապարակային դարձնելն է։

Ըստ մէկ այլ աղբիւրի՝ գնաճի նպատակադրումը իրենմէ կը ներկայացնէ գնաճի նպատակային ցուցանիշի սահմանին մէջ, գնաճի կանխատեսէ նոյն ժամանակահատուածի համար, այնուհետեւ նպատակաուղղուած քաղաքականութեան իրականացման մէջ՝ նպատակային եւ կանխատեսուած ցուցանիշներու միջեւ շեղումը վերացնելու համար։[6]

Ընդ որուն մէջ, գնաճի կանխատեսուած մակարդակը ԿԲ համար կը դառնայ միջանկեալ նպատակ, քանի որ այն կառավարելի է ԿԲ կողմէ, հասկանալի եւ չափելի է հասարակութեան համար եւ կը հստակացնէ դրամավարկային քաղաքականութեան ուղղութիւնները։ Իսկ գնաճի կանխատեսուած մակարդակի կառավարումը կ'իրականացնէ գործառնական նպատակի միջոցով։

Գնաճի նպատակադրման ռազմավարութիւնը ոչ թէ պարզապէս գնաճի նպատակային ցուցանիշի կ'ապահովէ, այլ որոշակի կանոններու վրայ հիմնուած դրամավարկային քաղաքականութեան մոտեցում՝ բարձր թափանցիկութեամբ եւ հաշուետուելիութեամբ։ Այս ռազմավարութեան ընդունումը, ըստ էութեան, կանոնի կ'ընդունէ (targeting rule). պետք է հասնել գնաճի նպատակային ցուցանիշին եւ նուազեցնել բարձր գնաճի սպասումները։

Երբ գնաճն իր կայուն միջավայրին մէջ չէ, ինչպէս ան եղած է զարգացող շուկայական տնտեսութիւններուն մէջ գնաճի նպատակադրման ռազմավարութիւն որդեգրելու ժամանակ, գնաճի նպատակային ցուցանիշ սահմանելը, ինչպէս նաեւ գնաճի նուազեցման ուղին եւ արագութիւնը որոշելը քաղաքականութեան ամէնաէական հարցերնեն։[7] Գնաճի նպատակային ցուցանիշ սահմանելու կարողութիւնը կենդրոնական դրամատունի անկախութեան էական տարրն է։ Միւս կողմէն, ակներեւ է, որ կառավարութեան համար շահավետ է, երբ գնաճի ցուցանիշը կը նպատակադրէ բացայայտօրէն, ինչ ըստ էութեան աւելի հեշտ կ'ընէ համատեղ ջանքերով՝ խրախուսելով հարկաբիւջետային եւ դրամավարկային քաղաքականութիւններու համադրումը կամ փորձելով բացառել այդ երկու քաղաքականութիւններու միջեւ հնարաւոր հակասութիւնները։ Բացի այդ, գնաճի նպատակային ցուցանիշ սահմանելու գործին մէջ կառավարութեան մասնակցութիւնը դրամավարկային քաղաքականութեանը կը հաղորդէ ժողովրդավարական օրինականութեան տարր, ինչ կարեւոր հանգամանք է հանրային օժանդակութիւնը վայելելու տեսանկիւնէն։

Դրամավարկային քաղաքականութեան գործիքներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

ՀՀ-ին մէջ դրամավարկային քաղաքականութիւնը կ'իրականացնէ ԿԲ-ի կողմէն։ Անոր կողմէն կը կարգավորէ տնտեսութեան մէջ դրամի առաջարկը։ Այստեղ կարեւոր է դիտարկել, թէ երկիրի ԿԲ-ը ինչ գործիքներ եւ լծակներ կ'օգտագործէ դրամավարկային քաղաքականութիւնը իրականացնելու համար։
Տնտեսութեան մէջ դրամական զանգուածի կարգավորման համար ԿԲ-ը կարող է կիրառել ինչպէս անուղղակի, այնպէս ալ ուղղակի գործիքներ։ Ուղղակի գործիքներն են՝

  1. Վարկավորման սահմանները
  2. Տոկոսադրոյքի ուղղակի կարգավորումը։

Ժամանակակից պայմաններուն մէջ զարգացած շուկայական տնտեսութիւն ունեցող երկիրներուն մէջ կ'օգտագործեն երեք հիմնական անուղղակի գործիքներ, որոնց միջոցով ԿԲ-ն կ'իրականացնէ դրամավարկային ոլորտի կարգավորին մէջ։ Այդ գործիքներն են՝

  1. Բաց շուկայի մէջ իրականացուող գործառոյթները
  2. Անուանական (վերատնտեսավորման) դրոյքները
  3. Պարտադիր բահուստներու նորման։

Բաց շուկայական գործառնութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Բաց շուկայական գործառնութիւնները դրամավարկային ամէնակարեւոր գործիքն են, քանի որ անոնք տոկոսադրոյքներու եւ դրամի բազայի որոշիչներն են։ Անոնք նաեւ դրամի առաջարկի տատանումներու հիմնական աղբիւրն են։ Բաց շուկայական գնումները կ'ընդլայնեն դրամական բազան եւ պահուստները, հետեւաբար նաեւ կ'աւելացնեն դրամի առաջարկն ու կը նուազեցնեն կարճաժամկէտ տոկոսադրոյքները։ Բաց շուկայական վաճառքը կը փոքրացնէ դրամական բազան եւ պահուստները՝ նուազեցնելով դրամի առաջարկն ու բարձրացնելով կարճաժամկէտ տոկոսադրոյքները։

ԿԲ-ի կողմէն պարտատոմսերու գնումը կը բերէ առեւտրային դրամատուներու բահուստներու աճին, որ նաեւ կը մեծացնէ դրամական բազան։ Ստանալով հաւելեալ աղբիւրներ՝ առեւտրային դրամատուներն աւելի շատ վարկեր կը տրամադրեն, որ կը հանգեցնի վարկային էմիսիային։ Եթէ ԿԲ-ը կը կատարէ հակառակ գործընթացը, այսինքն կը վաճառէ պարտատոմսերը, ապա տնտեսութեան մէջ տեղի կ'ունենայ դրամական հոսք դէպի ԿԲ, եւ դրամական զանգուածի քանակութիւնը կ'իջնէ։

Մշտական հնարավորութեան գործիքներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մշտական հնարավորութեան գործիքները կը ձեւավորեն դրամավարկային քաղաքականութիւն գործիքներու տոկոսադրոյքներու վերին եւ ստորին սահմանը եւ անոնցմով իսկ շուկան կ'ապահովագրէ տոկոսադրոյքներու կտրուկ տատանումներէն։

Դրամաշրջանառութեան գործընթացի վրայ առաւել ուժեղ ազդեցութիւն կ'ունենայ վերատնտեսավորման քաղաքականութիւնը։ Զեղջային քաղաքականութիւնը դրամավարկային կարգավորման կարեւոր գործիք է, որու հիմնական ուղղութիւնները կը մշակեն տուեալ երկրի ԿԲ-ի կողմէն։ Վերջին կողմէն զեղջային քաղաքականութիւնը կ'իրականացնէ պաշտօնական տոկոսադրոյքներու 2 հիմնական տեսակներու սահմանման եւ վերանայման միջոցով.

  1. վերահաշուառման տոկոսադրոյքները՝ պետական արժէթուղթերու վերահաշուառման նպատակով։
  2. դրամատունային տոկոսի հաշվարկային դրոյքները՝ Կառավարութեան եւ դրամատունային հաստատութիւններու վարկավորման նպատակներով։

Դրոյքը, որով ԿԲ-ը առեւտրային դրամատուներին կը տրամադրէ վարկեր, կոչուած են անուանական դրոյք կամ վերատնտեսավորման դրոյք։

Երբ դրամատուները վարկ կը վերցնեն ԿԲ-էն, առաջարկուող վարկի պայմանները աւելի շահեկան պետք է ըլլան, քան միջդրամատունային շուկայի մէջ, քանի որ ԿԲ-էն փոխառութիւնները կը փոխարինեն միջդրամատունային փոխառութիւններուն։ Մնացած բոլոր գործօնները անփոփոխ մնալու պարագային (ներառեալ՝ ԿԲ-ի կողմէն սահմանուած տոկոսադրոյքները), միջդրամատունային շուկայի տոկոսադրոյքները բարձրանալու դէպքին մէջ, դրամատուները աւելի մեծ ցանկութիւն կ'ունենան վարկ վերցնելու ԿԲ-էն։ Արդիւնքին մէչ ԿԲ-ի կողմէն իրացուելիութեան ներարկումները (վարկավորումը) կաճի։ դրամատունային տոկոսի հաշուարկային դրոյքը վերահաշուառման տոկոսադրոյքէն բարձր է, քանի որ դրամատուներու վարկավորման գործառնութիւնները աւելի թանկ կը գնահատեն, քան առեւտրա-շահաբաժին գործառնութիւնները։ Պետական քաղաքականութեան իրականացման դէպքին մէջ ԿԲ-երը կ'օգտագործեն ոչ միայն տնտեսական, այլեւ վարչական գործիքներ, ինչպէս օրինակ առեւտրային եւ մասնագիտացուած դրամատուներու շուկայական տոկոսադրոյքներու նկատմամբ ուղղակի վերահսկողութիւն, վարկային մարժայի սահմանափակին մէջ, վարկերու առանձին տեսակներու տոկոսադրոյքներու վերին սահմաններու հաստատին մէջ։ Մշտական հնարավորութեան վարկերու աճը կը մեծացնէ առաջարկուող պահուստներու քանակը։

Անոր հետեւանքով կ'աւելանէ դրամի բազան։ Անուանական դրոյքի բարձրացումը կը հանգեցնէ անոր, որ առեւտրային դրամատուները կը ձգտեն աւելի քիչ վարկեր վերցնել, եւ անոր հետեւանքով անոնք աւելի քիչ վարկ կտրամադրեն, ինչ կ'իջեցնէ տնտեսութեան մէջ դրամական զանգուածի քանակութիւնը։ Իսկ անուանական դրոյքի իջեցումը կը հանգեցնէ հակառակ ընթացքին։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Роджер Лерой Миллер, Дэвид Д. Ван-Хуз “Современные деньги и банковское дело”, перевод 3-го английского издания, издательство “ИНФРА-М”, Москва 2000г., стр. 649
  2. Frederic S. Mishkin “The Economics of Money, Banking and Financial Markets”, Sixth Edition, Addison Wesley, 2001, 506 pp.
  3. «ՀՀ ԿԲ-ի կողմէն գնաճի նպատակադրման ռազմավարութեան ընդունման հիմնաւորին մէջ» 
  4. Տիգրան Սարգսեան, «Փոխարժէքի դէրը դրամավարկային քաղաքականութեան մեջ», Երեւան, Ֆենոմէն հրատարակչութիւն, 2008 թ.
  5. B. Bernanke, Th. Laubach, F. Mishkin, A. Posen, Inflation Targeting, Lessons from the International Experience, Prinseton University Press. 1998, էջ 4
  6. Inflation Report, Bank of England, February 1996
  7. Ջիլ Հեմոնդ, «Գնաճի նպատակադրման նորագոյն մօտեցումները», Անգլիայի բանկ, 2010

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • «ՀՀ ԿԲ դրամավարկային քաղաքականութեան անուղղակի գործիքներ եւ անոնց կիրառման մեքենականութիւններ» փաստաթուղթին հաւանութիւն տալու մասին որոշել, ԿՈԴ 050.0246 Ա., 27.09.11
  • ՀՀ ԿԲ-իմասին օրէնք (ընդունուած է՝ 30 Յունիս 1996 թ.)

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կատեգորիա:Փոքրտնտեսագիտութիւն Կատեգորիա:Տնտեսական քաղաքականութիւն Կատեգորիա:Բանկային գործ