Բաբելոնի Աշտարակ

Jump to navigation Jump to search
Լեզուներու խառնաշփոթը, փորագրութիւն, Գուստավ Դորե, 1865

Բաբելոնի աշտարակ, բաբելոնեան աշտարակ (եբր.՝ מִגְדַּל בָּבֶל‎` Migddal Bāḇēl), Հին կտակարանի, Հրեաներու Աստուածաշունչի (Թանախի) Ծննդոց գիրքին մէջ գրուած պատմութիւն է, լեգենդ, որ փորձած է բացատրել տարբեր լեզուներու ծագումը։ Այս պատմութեան համաձայն՝ Մեծ Ջրհեղեղէն յետոյ մարդկային սերունդները կը խօսէին ընդհանուր լեզուով։ Գաղթելով արեւելքէն՝ անոնք կ'ուգան Սենաար (եբր.՝ שנער‎) կոչուող երկիրը։ Հին Կտակարանին մէջ գրուած է այսպէս՝

Կաղապար:Quote Որոշ ժամանակակէն դպրոցներ կը համարեն, որ Բաբելոնեան աշտարակի պատմութիւնը վերցուած է Միջագէտքի Մարդուկ աստուծոյ պատուին Բաբելոնի թագաւոր Նաբոպոլասարի (մ. թ. ա. 610) կողմը կառուցուած զիկուռատի՝ Էնեմենանկիի մէջ[1][2]: Բաբելոնի Մեծ Զիկուռատը ունէր 91 մեդր բարձրութիւն։ Ալեքսանտր Մեծը հրամայած է այն աւերած մօտ մ. թ. ա. 331 թուականին[3][4]: Այս լեգենդին շատ նման պատմութիւն կայ նաեւ շումերական «Էնմեկարը եւ Արատտայի թագաւորը» աշխատութիւնը։

Պատմութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ուշ միջնադարեան գերմանական ձեռագիր (մօտ 1370-ական թուականներ), ուրտեղ պատկերուած է աշտարակի կառուցումը։

Բաբելոնի աշտարակի պատմութիւնը գրուած է Ծննդոց 11:1-9 գլուխին մէջ։ Երկրի վրայ մարդիկ նոյն լեզուով կը խօսէին։ Արեւելքի կողմը գաղթելով մարդիկ բնակութիւն հաստատած են Սենաար կոչուող տեղը։ Մարդիկ որոշած են հաւաքել քարեր եւ կառուցել քաղաք, աշտարակով մը, որ կը հասնի երկինքին, սրանով ցոյց տալով իրենց փառքը։ Աստուած կ'իջնէ երկիր քաղաքը եւ աշտարակը տեսնելու եւ նկատէ, որ եթէ մարդիկ մէկ լեզուով չխօսէին, անոնք չէին կրնար հասնիլ իրենց ուզածին։ Աստուած կը վերադառնայ եւ կը խառնէ մարդկանց լեզուները, դարձնելով անոնց անհասկնալի միմեանց համար, տարածել անոնց ամբողջ աշխարհով՝ սրանով դադարացնելով աշտարակի կառուցումը։ Այդ պատճառով քաղաքը կոչուած է Բաբելոն:

Ստուգաբանութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

«Բաբելոնի աշտարակ» բառակապակցութիւնը Աստուածաշունչի հանդիպած չէ։ Աստուածաշունչին մէջ գրուած է միայն «քաղաքը եւ իր աշտարակը» (եբր.՝ אֶת-הָעִיר וְאֶת-הַמִּגְדָּל‎) կամ պարզապէս «քաղաքը» (եբր.՝ הָעִיר‎): Բաբելոն աքքադերէնէն թարգմանաբար նշանակած է «Աստուծոյ դարպաս» (bab` «դարպաս» + ilu՝ «աստուած»)[5]: Ըստ Աստուածաշունչի «Բաբելոն» բառն առաջացած է եբրայերէն balal, բառէն, որ կը նշանակ է «խառնաշփոթ»[6]:

Պատմական հիմք[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Բաբելոնի կախովի այգիները (19-րդ դար), ֆոնում պատկերուած է Բաբելոնի աշտարակը։

Ծննդոցին մէջ գրուած է, որ Բաբելոնը (LXX: Βαβυλών) Նեբրովթ թագաւորի թագաւորութեան մասն մըն էր կազմած։ Աստուածաշունչի կոնկրետ նշուած չէ, թէ արդիոք Նեբրովթն հրամայած է կառուցել աշտարակը, բայց շատ այլ աղբիւրներու մէջ Բաբելոնի աշտարակի կառուցումը կապուած է հենց Նեբրովթի հետ։

Ծննդոց 11:9-ին մէջ Բաբելոն բառի ծագումը կապուած է եբրայերէն balal բայի հետ, որ կը նշանակ է խառնել, խառնաշփոթ ստեղծել։ Առաջին դարու հռոմէահրեացի հեղինակ Յովսէփոս Փլավիոսը նոյնպէս նշած է, որ Բաբելոն (βαβὲλ) բառը ծագած է եբրայերէնէն, որ կը նշանակ է խառնաշփոթ[7]: Բառի յունարան ձեւը սեպտուագինտայով՝ Βαβυλὼν ծագած է աքքադերէն Bāb-ilim արտահայտութիւններ, որ կը նշանակ է աստուծոյ դարպաս, նկատի ունենալով հին Շումերու մեծ տաճար-աշտարակները (զիկուռատները): Բաբելոնի աւերակները գտնուած են Հիլլահ քաղաքի մօտ՝ Իրաքի մէջ։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Harris Stephen L. (2002)։ Understanding the Bible։ McGraw-Hill։ էջեր 50–51։ ISBN 9780767429160 
  2. Streck Michael P. (2006)։ «Die Stadt, an deren Freuden man nicht satt wird»։ Damals (German)։ Special volume: 11–28 
  3. Diodorus Siculus, 2.9.9; Strabo, Geography, 16.1.5.
  4. R.J. van der Spek, "Darius III, Alexander the Great and Babylonian scholarship" in: Achaemenid History XIII (Leiden 2003), 289-346.
  5. «Online Etymology Dictionary»։ Etymonline.com։ արտագրուած է՝ 2013-11-07 
  6. Book of Genesis, 11:9
  7. Josephus, Antiquities, 1.4.3

Կատեգորիա:Բաբելոն