Աշոտ Գ. Յովհաննիսեան

Jump to navigation Jump to search

Աշոտ Գ. Յովհաննիսեան, (Ծնած Շուշի՝ 17 Յունիս 1887 - Մահացած՝ Յունիս 30 1972-ին) : Նախնական եւ երկրորդական ուսումը ստանալէ ետք, 1896-ին մեկնածէ Գերմանիա, հաճախելու համար Ենայի, Հալլէի եւ Միւնխենի համալսարանները: 1913-ին կը ստանայ Միւնխենի համալսարանէն փիլիսոփայական գիտութիւններու դոկտորի աստիճանը: 1913-1914-ուն կը պաշտօնաւորէ Շուշիի Հայկ. Հոգեւոր Կրթական Հաստատութեան մէջ, իսկ 1914-1917-ուն՝ Էջմիածնի Գէորգեան Հոգեւոր Ճեմարանի մէջ, ուր դասախօսական աշխատանքներու կողքին կը ձեռնարկէ պատմագիտական հէտազօտութեանց, որոնց արդիւնքները կը հրատարակէ Էջմիածնի Արարատ ամսագրին մէջ, եւ առանցին գրքոյկներով: Որպէս դասախօս, 1921-1927-ուն, Ա. Գ. Յովհաննիսեան կը պաշտօնավարէ Երեւանի համալսարանին մէջ:

1927-1937-ուն, կ'աշխատի Լենինկրատի եւ Մոսկուայի շարք մը գիտական հիմնարկներու մէջ:

1954-ին, ան աւագ գիտաշխատող է Հ.Ս.Ս.Հ. Գիտութիւններու Ակադեմիայի պատմութեան ինստիտուտի մէջ:

1955-ին կը ստանայ պատմական գիտութիւններու դոկտոր աստիճանը:

1960-ին, կ'ընտրուի Հ.Ս.Ս.Հ. Գիտութիւններու Ակադեմիայի ակադեմիկոս:

1967-ին, իր ծննդեան 80-ամեակին առիթով, կը պարգեւատրուի Լենին շքանշանով:

Վերջին յիսնամեակի հայ պատմագրութեան ամենէն բեղուն գրիչներէն մէկը կը հանդիսանայ: Իր գրիչին կը պատկանին Իսրայէլ Օրին Եւ Հայ Ազատագրական Գաղափարը (Մունխէն, 1913)՝ մենագրութիւնը, որ գրուածէ գերմաներէն լեզուով, Հայ-Ռուսական Յարաբերութիւնները ԺԹ. Դարերու Առաջին Երեսնամեակին՝ ռուսերէն լեզուով հրատարակուած փաստաթուղթերու ընդարձակ ներածութիւնը, Հայ-Ռուս Օրիենտացիայի Ծագման Խնդիրը (Էջմիածին, 1921), Հայաստանի Յեղափոխութեան Յուլիսն ու Հոկտեմբերը, Համազգային Կրիզիսը, Աբովեան (Երեւան, 1933), Ֆրիկը Պատմաքննական Լոյսի Տակ (Երեւան, 1955), աշխատութիւնները եւ դեռ բազմաթիւ գիտական մեծ ու փոքր ուսումնասիրութիւններ: 1969-ին (Երեւան) լոյս կը տեսնէ անոր Յուշեր Եւ Բնութագրումներ շահական գործը, ուր հեղինակը ընթերցողին կը ներկայացնէ վերջին յիսնամեակին հայ պատմագրութեան ծանօթ դէմքերէն ոմանք, անոնց գործերովն ու աշխարհահայեացքովը: Նոյնպէս իր գրչին կը պատկանին Հայ Ժողովուրդի Պատմութիւն ութհատորեակի վերջերս հրատարակուած (Երեւան, 1972) Դ. հատորի Գ. գլուխը՝ Հայաստանի Քաղաքական Վիճակը Սեֆեան Իրանի եւ Օսմանեան Թուրքիայի Տիրապետութեան Տակ (էջ 81-133) եւ Դ. գլուխի (Հայ Ազատագրական Շարժումը Իրանական Տիրապետութեան Եւ Թուրք Զաւթիչների դէմ ԺԸ. դարի Առաջին կէսում) առաջին հինգ հատուածները (էջ 134-175): Աշոտ Գ. Յիվհաննիսեանի պատմագրական վաստակին փառքն ու պսակը կը կազմեն անոր երկու կոթողային աշխատասիրութիւնները՝ Նալբանդեանը Եւ Նրա Ժամանակը, Ա. հատոր (Երեւան, 1955), Բ. հատոր (Երեւան,1956), և Դրուագներ Հայ Ազատագրական Մտքի Պատմութեան, Ա. հատոր (Երեւան,1957) , Բ. հատոր (Երեւան, 1959), որոնք վստահօրէն հայ պատմագրութեան ամենէն մնայուն գործերու շարքին կարելի է դասել: Աշոտ Յովհաննիսեան կը մեռնի 1972-ի Յունիսի 30-ին:

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս , Հատոր Գ., Պէյրութ, 1972, էջ 313