Ֆրիտիոֆ Նանսեն

Jump to navigation Jump to search
Ֆրիտիոֆ Նանսեն
նորվ.՝ Fridtjof Nansen
Fridtjof Nansen LOC 03377u-3.jpg
Ծննդեան անուն Lua–ի սխալ՝ expandTemplate: template "lang-nb" does not exist։
Ծնած է 10 Հոկտեմբեր 1861
Ծննդավայր Օսլօ
Վախճանած է 13 Մայիս 1930
Մահուան վայր Պուլհյոգդա, Լիսակեր, Բերում, Ակերսհուս, Նորվեկիա
Քաղաքացիութիւն Նորվեկիա
Կրօնք Աթէիզմ
Ուսումնավայր Օսլոյի համալսարան[1]
Մասնագիտութիւն կենդանաբան, բեւեռախոյզ, դիվանագետ[5], ճանապարհորդ հետազոտող, պրոֆեսոր, գիտնական, քաղաքական գործիչ և մանկավարժ
Աշխատավայր Բերգենի թանգարան
Օսլոյի համալսարան
Վարած պաշտօններ United Nations High Commissioner for Refugees եւ դեսպան
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ Թագավորական Վիկտորիական շքանշանի Մեծ Խաչի ասպետ Դաննեբերգի ասպետական շքանշան Սուրբ Օլաֆի շքանշանի շղթայով Մեծ խաչի ասպետ Կոնստանտինովյան շքանշան Իտալիայի թագի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ Վեգա մեդալ Հովանավորների մեդալ Սուրբ Ստանիսլավի 1-ին աստիճանի շքանշան Grand Cross of the Order of Franz Joseph Alexander von Humboldt Medal Կառլ Ռիտերի մեդալ Հետազոտությունների Մեծ ոսկե մեդալ Քալումի աշխարհագրական մեդալ Էդինբուրգի թագավորական միության պատվավոր անդամ Medal of Merit
Անդամութիւն Լեոպոլդինա, Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիա, Նորվեգիայի գիտությունների ակադեմիա, Գիտության և գրականության նորվեգական թագավորական հասարակություն, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա եւ Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա
Ամուսին Եւա Նանսեն
Երեխաներ Օդ Նանսեն եւ Irmelin Revold
Ստորագրութիւն
Fridtjof Nansen (signature).svg
Fridtjof Nansen - Project Gutenberg eText 13103.jpg
Ֆրիտիոֆ Նանսենի կիսանդրին՝ Երեւան, քանդակագործ՝ Գարեգին Դաւթեան

Ֆրիտիոֆ Նանսեն (Fridtjof Nansen, 10 Հոկտեմբեր 1861, Օսլօ - 13 Մայիս 1930), նորվեկացի բեւեռախոյզ, գիտնական, դիւանագէտ եւ ականաւոր մարդասէր։ Ազգերու լիկայէն ներս իր աշխատանքին համար պարգեւատրուած է Խաղաղութեան Նոպէլեան մրցանակով։ Պաշտպանած է հայ ժողովուրդի ոտնահարուած իրաւունքները, հայ գաղթականներուն յատկացուցած է Նանսենեան անձնաթուղթեր։

Նանսենը եղած է կենդանաբանութեան փրոֆէսոր եւ աւելի ուշ աշխատած է Ռոյալ Ֆրետերիքի համալսարանէն ներս՝ Օսլոյի մէջ։ Առաջին Համաշխարհային պատերազմէն ետք, Նանսենը ընդգրկուեցաւ Ազգերու Լիկայի մէջ, որպէս բարձրագոյն Լիազօր՝ ռուս եւ գերմանացի գերիներու փոխանակութեան։ Այնուհետեւ, 1921-ին օգնութեան կը հասնի պոլշեւիկ Ռուսիոյ սովահար ժողովուրդին՝ մասնաւորաբար ապահովելով Մ. Նահանգներու օգնութիւնը եւ միաժամանակ կ՛օգնէ արտասահման փախած ռուս գաղթականներուն եւ կը ստեղծէ Նանսենի գաղթականներու անձնաթուղթ[2]։ 1938 թուականին ստեղծուած է Նանսենի ակադեմիան Լիլլեհամըրի մէջ, Նորվեկիա։ Այն կը գործէ մինչեւ օրս։ Նանսենը մահացած է Մայիս 13, 1930 թուականին (68 տարեկան) Նորվեկիա։

Անձնական կեանք[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Նանսեն 1890 թուականին ամուսնացած էր Եւա Սարսի՝ յայտնի կենդանաբան Միքայէլ Սարսի աղջկան հետ։ 1893 թուականին կը ծնի անոնց աղջիկը՝ Լիւը, ով առաջին անգամ տեսաւ հօրը 3 տարեկանին։ Նանսենի բացակայութեան ժամանակ Եւան կը զբաղի երաժշտութեամբ։ Եւայի եւ Լիւի պատուին Նանսեն կ՛անուանէ կղզի, Ֆրանց Իոսիֆի հողին վրայ։ Յետագային Նանսեն կ՛ունենայ եւս 4 զաւակ։ Եւա Նանսեն կը մահանայ 1907 թուականին, երբ Նանսեն դեսպան էր Լոնտոնի մէջ։

Քաղուածքներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Aquote1.png Չարիքն ու բռնութիւնները չեն կարողացած ընկճել հայ ժողովուրդը. ամէն անգամ որեւէ տեղէ ծագած լոյսի նշոյլն անգամ սներ է անոր ազատութեան երազանքը։ Aquote2.png
Aquote1.png Մարդ կը ձգտի դէպի գիտելիքները, եւ այն ժամանակ որ անոր մէջ կը մարի գիտելիքներու ծարաւը, ան մարդ ըլլալէ կը դադարի։ Aquote2.png
Aquote1.png Ինծի համար դժուար է հաւատալ, որ որեւէ մէկը կարող է ծանօթանալ հայ ժողովուրդի պատմութեան, առանց խորապէս ցնցուելու անոր մեծ ողբերգութենէն։ Aquote2.png
Aquote1.png Հայ ժողովուրդը հոգատարութեամբ պահպանելով իր հին ու ինքնատիպ մշակոյթը՝ յաջողութեամբ կը զարգացնէ այն՝ անոր տալով չտեսնուած փայլ։ Aquote2.png
Aquote1.png Անհրաժեշտ է, որ դիմացինին նկատմամբ սիրոյ եւ ազնուութեան զգացումը համակէ մեր միտքերն ու արարքները, եւ մենք միշտ պէտք է յիշենք, որ սէրն ու համբերութիւնը անտառի ամենագեղեցիկ ծառերն են։ Aquote2.png
Aquote1.png Մարդկութեան պատմութեան մէջ չկայ բան մը, որ իր հաւասարն ունենայ 1915 թուականին սկսած ջարդերուն հետ։ Ապտուլ Համիտի ջարդերը չնչին են այսօրուան թուրքերուն կատարածին համեմատութեամբ։ Aquote2.png


Արտաքին Յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Հայկական Հանրագիտարան։