Ստեփան Փափազեան

Jump to navigation Jump to search
Ստեփան Փափազեան
Ծնած է 14 Յունուար 1840(1840-01-14) կամ 1839
Ծննդավայր Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն
Մահացած է 1888
Մահուան վայր Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն
Քաղաքացիութիւն Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg Օսմանեան Կայսրութիւն
Ազգութիւն Հայ
Ուսումնավայր Ներսէսեան վարժարան
Մասնագիտութիւն Խմբագիր, հասարակական գործիչ, ուսուցիչ
Աշխատավայր Ազգ. Երեսփոխան, Ուսումնական Խորհուրդի անդամ

Ստեփան Փափազեան (Նոյեմբեր 1839, Կ. Պոլիս - 1888), հայ ուսուցիչ, տնօրէն, Պոլսոյ ազգային ժողովի երեսփոխան, ուսումնական խորհուրդի անդամ։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է 1839-ին Ստանպուլի Խասգիւղ թաղամասը։ 1840-ին Ներսէսեան վարժարանը, 1850-ին Ազգ.Հիւանդանոցի որբանոցը դրուած է։ Ապա կարճ ժամանակ մը հետեւած՝ Երկրագործական վարժարանի դասերուն, 1854-ին Զմիւռնիա կանչուած է իր մօրեղբօր՝ Անդրէաս վարժապետ Փափազեանի քով։ Իր ուսումը աւարտելով օգնական դասատու կարգուած է վարժարանին մէջ։

1858-ին՝ Պոլիս վերադարձին, Ս.Փրկչի որբանոցի հայերէնի ուսուցչութեան կը կոչուի եւ այդ պաշտօնը կւ պահէ մինչեւ վերջ։ Իր հայ լեզուի հմտութեան եւ ատենախօսութեան կարողոթիւններուն պատճառով «Պերճ» կը մականուանուի։

Գործունէութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ուսուցչական ասպարէզին կը ծառայէ մինչեւ իր մահը, զանազան վարժարաններու մէջ, ստանձնելով դասախօսութիւններ. սակայն նշանակելի է իր գործունէութիւնը իբր տնօրէն Ղալաթիոյ Լուսաւորչեան վարժարանին (20 Մարտ 1851), ուր կը հասցնէ բազմաթիւ աշակերտներ, որոնք շատ կարեւոր դեր կը կատարեն ազգային շրջանանակի մէջ։ Ինքն է նաեւ գլխաւոր հեղինակը եւ ջանադիրը Ազգ, կենդրոնական վարժարանին հաստատութեան, որուն գաղափարը առաջին անդամ ինք յղացած է՝ 1863-էն սկսեալ՝ գաւառներէն Պոլիս դիմող ուսանողներու երկրորդական կրթութիւն տալու դիւրութիւն մը ընծայելու համար։

Երկար ժամանակ ազգային երեսփոխան եղած է եւ ընդդիմախօսութեան պետը՝ Ընդհանուր ժողովերու մէջ. գործնականօրէն ուսունմասիրած էր ազգային խնդիրները, գոց գիտէր Ազգ.Սահմանադրութիւնն ու ամէն ազգային կանոնագիրները։

1863Յունուար 2-ին սկսած է հրատարակել «Ժամանակ» հանդէսը, որ հրատարակուած է մինչեւ 1869 (տես թիւ 175

քնար երաժշտական ընկերութեան՝ քնար Հայկականի մէջ հրատարակուելիք բանաստեղծութեանց ընտրութեանը հսկող մարմնոյն անդամ անուանուած է։

1853-ին Ուսումնական Խորհրդոյ անդամ, 1855-ին Ղալաթիոյ թաղական Խորհրդոյ անդամ կ՛ընտրուի, զոր երկար տարիներ կը վարէ։ Իր պաշտօնավարութեան միջոցին Ս.Լուսաւորիչ եկեղեցին կ՛օժտուի հասութաբեր կալուածներով։

Ստեփան Փափազեան 1863-ին կրթական ծրագրի մը հեղինակը եղած է՝ առաջին անգամ՝ Ազգային վարժարաններու մէջ միօրինակ կրթութիւն մը հաստատելու դիտումով (1855-1867

1873-1874-1876 վարչական շրջաններուն ալ Ուսումնական Խորհրդոյ անդամակցութիւնը կը վարէ։

1870-ին՝ հազիւ իր օրինական տարիքը լրացուցած, երեսփոխական կ՛ընտրուի մինչեւ իր մահը պահելով այդ պաշտօնը. հանդիսացած է ճարտար ատենաբան եւ իր կուսակցութեան (Ղալաթիոյ օճախին) ամէնէն նշանակելի անդամներէն մէկը. կրակոտ ընդդիմախօս մը եղած է եւ վարչութեան մշտնջենական հակառակորդը։

Աղբիւր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Յիշատակարան, Վ.Գ. Զարդարեան, Բ. հատոր, Կ. Պոլիս 1911, էջ 197: