Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցի (Նորաշէն)

Jump to navigation Jump to search
Նորաշէն Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցի

Նորաշէն Սուրբ Աստուածածին եկեղեցին, Հայ Առաքելական եկեղեցի ներկայիս Վրաստանի Հանրապետութեան մայրաքաղաք Թիֆլիսի կեդրոնական մասին մէջ՝ Լիսիձէ փողոցի եզրին։ Կառուցուած է 1467 թ.-ին հայազգի Սատաթի կողմէն իր հօր՝ պրն. Սուլթանի, պապի՝ պրն. Թաւաքալի, կողակցի՝ Լիշելի եւ այլոց յիշատակին։ Եկեղեցւոյ շուրջ եղած է նաեւ հայկական գերեզմանատուն, ուր ամփոփուած են Լիդիա Թամամշեանի, Վարդանովներու, քաղաքագլուխ Եղիա Փրիդոնեանցը, Կատարինէ Փրիդոնեանի եւ այլոց աճիւնները։

Եկեղեցին տարբեր ժամանակաշրջաններուն վերանորոգուած է Թիֆլիսի հայ ազգաբնակչութեան ջանքերով։ Մասնաւորապէս՝ 1650 թ.-ին Խոջա Նազարը վերակառուցած է քայքայուած հին եկեղեցին, իսկ գմբեթը՝ ուստա Պետրոսը։ 1795 թ.-ին Բեհբութեան Մելիք-Ավետիքի հրամանով եւ Գրիգոր քահանայի նախաձեռնութեամբ։ Նոյն թուականին Աղա-Մահմատ խանը արշաւած է Տփղիսի վրայ, որուն հետեւանքով տուժած է նաեւ Նորաշէն սուրբ Աստուածածին եկեղեցին։ 1808 թ.-ին դարձեալ նորոգուած է գործակալ Տեր-Ղազարի եւ պրն. Մունթոեանի գլխաւորութեամբ։ Աստուածածին եկեղեցին։ 1875 թ.-ին ամենայն հայոց կաթողիկոսի թոյլտվութեամբ նորոգուած է եկեղեցւոյ կղմինդրէ տանիքը։ Շենքի ներսը նորոգումներ կատարուած են նաեւ 1897 եւ 1900 թթ.-ներուն։

Հարիւրամեակներ շարունակ Նորաշէնի սուրբ Աստուածածին եկեղեցին հայ եւ օտար հեղինակներն ու այցելուները իրենց թողած գրաւոր աղբիւրներուն մէջ կը յիշեն որպէս Տփղիսի գլխաւոր հայկական եկեղեցիներէն մէկը։ Այդ փաստը չեն թաքցրած նաեւ վրաց ուսումնասիրողները, որոնք 1989 թ.-էն ետք որդեգրեցին եկեղեցւոյ բռնի վրացականացման քաղաքականութիւնը։

Խորհրդային ժամանակաշրջան[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Թբիլիսիի ոչնչացուածծ հայկական տասնեակ եկեղեցիներու թիւին էր նաեւ Նորաշէնի սուրբ Աստուածածինը, որու քանդման համար «Արմեանսկիյ բազար» փողոցի վերակառուցման պատրուակով 1924-1925 թթ.-ին կազմուած մասնագետներու խորհուրդը (յուշարձաններու պահպանութեան բաժնի վարիչ Ս. Կակաբաձէ, Գ. Չուբինաշվիլի, Գ. Չիտաեայ, Ն. Սեւերով, Շ. Չխենկելի, քաղաքի բարեկարգման բաժնի պետ՝ Ս. Քուրդիեանի, վերահսկիչ՝ Աբաշիձէ եւ Ագլաձէ) 2 Յուլիս 1925-ին ձայներու մեծամասնութեամբ կ՝ որոշէ քանդել Նորաշէնի սուրբ Աստուածածին եկեղեցին, բայց Ն. Սեւերովի համառութեան շնորհիւ որոշումը չի հաստատուիր։

Վրացականացման շրջան[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Վրաստանի անկախացումէն ետք նոր թափով սկսան Վրաստանի տարածքին գտնուող, մասնաւորապէս՝ մայրաքաղաք Թբիլիսիի հայկական եկեղեցիներու ու այլ շինութիւններու բռնի վրացականացումը։

Պատկերներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արտաքին Յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]