Ռուհոլլա Խոմէյնի

Jump to navigation Jump to search
Ռուհոլլա Խոմէյնի
պարս․՝ سید روح الله موسوی خمینی
Portrait of Ruhollah Khomeini By Mohammad Sayyad.jpg
Ծնած է 17 Մայիս 1902 կամ 1898
Ծննդավայր Խոմէյն
Վախճանած է 3 Յունիս 1989
Վախճանի վայրը Թեհրան
Քաղաքացիութիւն Կաղապար:Դրոշավորում/Իրան Իրան
Կրօնք Շիա իսլամ
Մասնագիտութիւն Քաղաքական գործիչ, բանաստեղծ, կրոնական առաջնորդ, ախուն, աստվածաբան, Միստիկա
Զբաղեցրած պաշտոններ Գլխավոր այաթոլլա եւ Իրանի բարձրագույն ղեկավար[1]
Կուսակցութիուն Իսլամական հանրապետական կուսակցություն
Ամուսին Խադիջա Սաղաֆի
Երեխաներ Մուստաֆա Խոմեինի, Ահմադ Խոմեինի, Zahra Mostafavi Khomeini եւ Farideh Mostafavi
Ստորագրութիւն
Ruhollah Khomeini signature.png

Ռուհոլլա Մուսաւի Խոմէյնի (պարս․՝ روح الله موسوی خمینی ː 17 Մայիս 1902 կամ 18983 Յունիս 1989), 1979 թուականի իսլամական յեղափոխութեան առաջնորդ (ռահպար):

Կեանքը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

50-ականներուն ստացած է այեաթոլլա տիտղոսը։ 1963 թուականին ընդդիմադիր գործունէութիւն ծաւալած շահի ռեժիմին դէմ։ 1963 թուականին անոր ձերբակալութիւնը խոշոր յուզումներ յառաջացուցած է, որոնց 1000-էն աւելի զոհ եղած է։ 1964 թուականին արտաքսուած է Թուրքիա, այնուհետեւ տեղափոխուած է Իրաք, 1978 թուականին` Փարիզ:

1979 Յունուարին ղեկավարած է Իրանին մէջ իսլամական յեղափոխութիւնը։ 1979 թուականի Փետրուար 1-ին` Մոհամմատ Ռէզա Փահլաւիի փախուստէն 2 ամիս անց, վերադարձած է Իրան։ 1979-ին իր միջազգային ազդեցութեան շնորհիւ ան տարուան մարդ ճանչուած է ամերիկեան «Թայմ» հանդէսին կողմէն[2] եւ նկարագրուած է որպէս «շիա իսլամի պատկերը Արեւմուտքին մէջ»:[3] 1982-ին վերապրած է զինուած յեղաշրջումի մը փորձը:[4] Խոմէյնին յայտնի է պատանդառուներուն աջակցութեամբ,[5] բրիտանացի հնդիկ գրող Սալման Ռուշտիին սպաննելու կոչ ընող իր ֆաթուայով,[2][6] եւ բնութագրումով Միացեալ նահանգները որպէս «Մեծ Սատանա» եւ Խորհրդային միութիւնը որպէս՝ «Կրտսեր Սատանա»[7] Նոր սահմանադրութեան համաձայն 1979 թուականի Դեկտեմբերին զբաղեցրած է Իրանի իսլամական հանրապետութեան գերագոյն ղեկավարի պաշտօնը։ Բնակած է Ղում քաղաքը, սակայն գործուն մասնակցութիւն ունեցած է երկրի քաղաքական կեանքին։

Իր կառավարման ընթացքին աջակցած է իսլամական յեղափոխութեան արտահանմանը տարածաշրջանի երկիրներ՝ որպէս ատոր հնարաւորութիւն դիտելով Իրան-իրաքեան պատերազմը։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. (unspecified title)
  2. 2,0 2,1 «TIME Person of the Year 1979: Ayatullah Khomeini»։ Time։ 7 January 1980։ արտագրուած է՝ 22 November 2008 
  3. Nasr, Vali, The Shia Revival, Norton, (2006), p.138
  4. «IRAN SAYS AN ATTEMPTED COUP BY ARMY GROUP WAS FOILED»։ The New York Times։ 28 June 1982 
  5. «The Mystic Who Lit The Fires of Hatred. 7 January 1980»։ Time։ 7 January 1980։ արտագրուած է՝ 19 March 2010 
  6. Marzorati, Gerald, "Salman Rushdie: Fiction's Embattled Infidel". Named Man of the Year in 1979 by American newsmagazine TIME
  7. Katz, Mark N. (2010)։ «Iran and Russia»։ in Wright, Robin B.։ The Iran Primer: Power, Politics, and U.S. Policy։ United States Institute of Peace։ էջ 186։ ISBN 978-1-60127-084-9