Jump to content

Պըռնի Սենտըրզ

Պըռնի Սենտըրզ
անգլերէն՝ Bernie Sanders
Ծննդեան անուն անգլերէն՝ Bernard Sanders
Ծնած է 8 Սեպտեմբեր 1941(1941-09-08)[1][2][3][…] (84 տարեկան)
Ծննդավայր Պրուքլին, Նիւ Եորք, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[4][5][6][…]
Քաղաքացիութիւն  Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[7]
Ազգութիւն Ամերիկեան ծագումով հրեաներ[8]
Մայրենի լեզու անգլերէն
Կրօնք Յուդակայանութիւն[8]
Ուսումնավայր Շիքակոյի համալսարան[1], Ջեյմս Մեդիսոնի ավագ դպրոց?[1][9] և Պրուքլինի Քոլէճ
Երկեր/Գլխաւոր գործ Outsider in the House?, Our Revolution: A Future to Believe In?, Bernie Sanders Guide to Political Revolution?, Where We Go From Here? և The Speech?
Մասնագիտութիւն Քաղաքական գործիչ, ծերակուտական
Աշխատավայր Հարվարտ Համալսարանի Ճոն Քենետի Դպրոց[10][11] և Համիլթոն քոլեջ?[12][11]
Վարած պաշտօններ Mayor of Burlington, Vermont?[1], Ա․Մ․Ն․ Ներկայացչական Տան անդամ[13][14], Ա․Մ․Ն․ Ներկայացչական Տան անդամ[13][14], Ա․Մ․Ն․ Ներկայացչական Տան անդամ[13][14], Ա․Մ․Ն․ Ներկայացչական Տան անդամ[13][14], Ա․Մ․Ն․ Ներկայացչական Տան անդամ[13][14], Ա․Մ․Ն․ Ներկայացչական Տան անդամ[13][14], Ա․Մ․Ն․ Ներկայացչական Տան անդամ[13][14], Ա․Մ․Ն․ Ներկայացչական Տան անդամ[13][14], Միացեալ Նահանգներու ծերակուտական[14], Միացեալ Նահանգներու ծերակուտական[14], Միացեալ Նահանգներու ծերակուտական[14], Միացեալ Նահանգներու ծերակուտական[14], Միացեալ Նահանգներու ծերակուտական[14], Միացեալ Նահանգներու ծերակուտական[14], Միացեալ Նահանգներու ծերակուտական[14], Միացեալ Նահանգներու ծերակուտական[14] և Միացեալ Նահանգներու ծերակուտական[14]
Անդամութիւն Երեսփոխանական Յառաջդիմական Խմբակցութիւն[15]
Կուսակցութիւն Liberty Union Party?, Ժողովրդավարական Կուսակցութիւն[16], անկախ քաղաքական գործիչ, անկախ քաղաքական գործիչ, Ժողովրդավարական Կուսակցութիւն և անկախ քաղաքական գործիչ[17]
Ամուսին Տեպորա Շիլինկ (1964–1966)
Ճէյն Օմերա (1988– ներկայ)[18]
Ծնողներ հայր՝ Իլայ Սանդերս?[19], մայր՝ Դորոթի Սանդերս?
Երեխաներ 1, 3 խորթ
Կայքէջ Lua error in Մոդուլ:Wikidata at line 1063: attempt to call field 'formatUrlSingle' (a nil value).
Ստորագրութիւն

Պեռնար «Պըռնի» Սենտըրզ (8 Սեպտեմբեր 1941(1941-09-08)[1][2][3][…], Պրուքլին, Նիւ Եորք, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[4][5][6][…]) ամերիկացի քաղաքական գործիչ եւ հարկաւոր երէց ԱՄՆ-ի ծերակուտական է Վըրմոնթ նահանգի: Ան թեկնածու է 2016-ի Ազգային Ռամկավարական Պայմանադրութեան կողմէ ԱՄՆ-ի նախագահութեան պաշտօնին: Անդամ է Ռամկավարական Կուսակցութեան 2015-էն ի վեր,[20] Սենտըրզ եղած է ամէնէն երկար ժանանակ գործող անջատ քաղաքական գործիչը ԱՄՆ-ի Համաժողովեան Նիստի: Ծառայած է իբրեւ ատենապետ ԱՄՆ-ի Վեթերաններու Գործառնութեան Կոմիտէի 2 տարի: Ինքզինք համարելով ռամկավար ընկերվարական մը,[21] Սենտըրզ կը հաւատայ պարզ գործաւորներու իրաւունքներու յարգման եւ կը քաջալերէ տնտեսական հաւասարութիւնը երկրին մէջ, ինչ որ կծու հակազդեցութիւն ստացած է հարուստներու դասակարգէն:[22][23]

Կենսագրական գիծեր[24]

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած ըլլալով աշխատաւոր դասակարգի պատկանող հրէական ընտանիքի մէջ եւ մեծնալով Նիւ Եորք, Սանտըրզ յաճախած է Պրուքլին Քոլէճ (Brooklyn College), նախքան 1964-ին Շիքակոյի համալսարանէն (University of Chicago) վկայուիլը։ Ուսանողական տարիներուն, քաղաքացիական իրաւանց շարժման ընթացքին, ան բողոքի ցոյցերու կազմակերպիչ էր «Ցեղային հաւասարութեան համագումար»-ին (CORE) եւ «Ուսանողական ոչ-բռնի համակարգող յանձնախումբ»-ին (SNCC) համար։ 1968-ին Վըրմանթ հաստատուելէ ետք, 1970-ականներուն ան ձախող քաղաքական արշաւներ վարեց որպէս երրորդ կողմի թեկնածու։ 1981-ին ընտրուեցաւ Պըրլինկթընի քաղաքապետ՝ որպէս անկախ թեկնածու, եւ վերընտրուեցաւ երեք անգամ։

Սանտըրզ 1990-ին ընտրուեցաւ ԱՄՆ Ներկայացուցիչներու տան անդամ՝ ներկայացնելով Վըրմանթի ընդհանուր ընտրատարածքը։ 1991-ին, հինգ այլ անդամներու հետ, ան համահիմնադիրը եղաւ Քոնկրեսի յառաջդիմական խմբակցութեան (Congressional Progressive Caucus)։ Սանտըրզ 16 տարի ծառայեց որպէս ԱՄՆ ներկայացուցիչ, նախքան 2006-ին ԱՄՆ Սենատի անդամ ընտրուիլը՝ դառնալով Վըրմանթի «Առաջին կարգի» (Class 1) աթոռին համար ընտրուած առաջին ոչ-հանրապետականը 1850-ի Սոլոմոն Ֆութէն (Ուիկ կուսակցութիւն) ի վեր։ Սանտըրզ վերընտրուեցաւ 2012-ին, 2018-ին եւ 2024-ին։ Ան նախագահեց Սենատի վեթերաններու հարցերու յանձնախումբը (2013-2015), Սենատի պիւտճէի յանձնախումբը (2021-2023) եւ Սենատի առողջապահութեան, կրթութեան, աշխատանքի եւ կենսաթոշակներու յանձնախումբը (2023-2025)։ Ան Վըրմանթի քոնկրեսական պատուիրակութեան աւագ սենատորն ու երէցն է։

Սանտըրզ Դեմոկրատական կուսակցութեան նախագահական թեկնածու էր 2016-ին եւ 2020-ին՝ երկու անգամն ալ գրաւելով երկրորդ տեղը։ Իր 2016-ի քարոզարշաւը յառաջացուց ժողովրդական մեծ խանդավառութիւն եւ նիւթական աջակցութիւն՝ փոքր գումարներու նուիրատուներու կողմէ, ինչ որ օգնեց իրեն յաղթելու 23 նախնական ընտրութիւններու (primaries and caucuses) մէջ։ 2020-ին, նախնական ընտրութիւններուն իր արձանագրած ուժեղ արդիւնքները զինք դարձուցին Դեմոկրատական թեկնածուներու բազմամարդ դաշտին առաջատարը։ 2020-ի նախնական ընտրութիւններէն ետք ան դարձաւ Ճօ Պայտընի մօտիկ դաշնակիցը։ 2024-ին Տանըլտ Թրամփի վերընտրութենէն ի վեր, Սանտըրզ ձայնաւոր կերպով կը հակադրուի Թրամփի վարչակազմին եւ տիրող փտածութեան, զոր ան կը կոչէ աջակողմեան օլիկարխիա (սակաւապետութիւն)։ Ան կազմակերպչական շրջապտոյտ մը նախաձեռնած է ընդդէմ Թրամփի եւ անոր դաշնակիցներուն, յատկապէս MAGA-ի կողմնակից միլիառատէրերու, ինչպիսիք են Իլոն Մասքը եւ Տէյվիտ Էլիսընը՝ նպատակ ունենալով վերակազմաւորել Դեմոկրատական կուսակցութիւնը։

Սանտըրզին կը վերագրուի 2016-ի քարոզարշաւէն ետք Դեմոկրատական կուսակցութեան դէպի ձախ տեղաշարժին ազդեցութիւնը։ Որպէս յառաջդիմական քաղաքականութեան ջատագով, ան դէմ է նէոլիպերալիզմին (նոր-ազատականութիւն) եւ հեղինակատիրութեան։ Ան կը պաշտպանէ աշխատաւորներու ինքնակառավարումը, համընդհանուր եւ պետական մէկ աղբիւրէ ֆինանսաւորուող առողջապահութիւնը, վճարովի ծնողական արձակուրդը, անվճար բարձրագոյն կրթութիւնը, «Կանաչ նոր համաձայնութիւնը» (Green New Deal) եւ արտադրութեան նկատմամբ աշխատաւորական վերահսկողութիւնը՝ համագործակցականներու (cooperatives), արհմիութիւններու եւ ժողովրդավարական հանրային ձեռնարկութիւններու միջոցով։ Արտաքին քաղաքականութեան մէջ ան կը սատարէ զինուորական ծախսերու նուազեցման, աւելի մեծ դիւանագիտութեան եւ միջազգային գործակցութեան, ինչպէս նաեւ միջազգային առեւտրային համաձայնագիրերու շուրջ բանակցութիւններուն մէջ աշխատաւորական իրաւունքներուն եւ բնապահպանական հարցերուն առաջնահերթութիւն տալուն։ Սանտըրզ կը քաջալերէ աշխատավայրի ժողովրդավարութիւնը եւ դրուատած է «նորտիքեան մոտելի» (Nordic model) տարրերը։

Ծանօթագրութիւններ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  1. 1 2 3 4 5 SANDERS, Bernard (1941 - ) — ԱՄՆ-ի կոնգրես.
  2. 1 2 Brockhaus Enzyklopädie — F.A. Brockhaus, 1796.
  3. 1 2 GeneaStar
  4. 1 2 Fineman H. Bernie Sanders Thinks Hillary Is Eric Cantor — HuffPost, 2014.
  5. 1 2 Bernie Sanders's '100% Brooklyn' Roots Are as Unshakable as His Accent / J. Kahn — Manhattan: The New York Times Company, 2015. — ISSN 0362-4331; 1553-8095; 1542-667X
  6. 1 2 Bernie Sanders Biography
  7. ↑ Sanders, Bernard (1941 – )
  8. 1 2 Bernie Sanders: 'I’m proud to be Jewish' — The Christian Science Monitor, 2015.
  9. ↑ Biographical Directory of the United States Congress — GPO, 1903.
  10. ↑ http://www.thecrimson.com/article/1989/11/14/ex-mayor-urges-political-change-pa-former/
  11. 1 2 http://www.politico.com/magazine/story/2015/08/bernie-sanders-2016-democrats-121181
  12. ↑ http://www.uticaod.com/article/20150703/NEWS/150709837
  13. 1 2 3 4 5 6 7 8 https://www.congress.gov/member/bernard-sanders/S000033
  14. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Biographical Directory of the United States Congress — GPO, 1903.
  15. ↑ https://progressives.house.gov/caucus-members
  16. ↑ https://www.workwithdata.com/person/bernie-sanders-1941
  17. ↑ https://www.senate.gov/senators/
  18. ↑ «Democratic presidential candidate Bernie Sanders' 1960s love life revealed»։ Mail Online։ July 9, 2015
  19. ↑ Bernie Sanders' ancestral town in Poland kvells over his Iowa performance — Jewish Telegraphic Agency, 2016.
  20. ↑ Blomquist Dan, Robert Way (November 5, 2015)։ «Bernie Sanders files for Democratic ballot in N.H. primary»։ Boston Globe։ «Sanders arrived at the State House... accompanied by Raymond Buckley, chairman of the New Hampshire Democratic Party, who was there to support Sanders' filing in case any challenges were made to his status as a member of the party. None occurred.»
  21. ↑ http://www.theatlantic.com/international/archive/2016/03/bernie-sanders-democratic-socialism/471630/
  22. ↑ Alex Seitz-Wald (November 19, 2015)։ «Bernie Sanders explains democratic socialism»։ MSNBC
  23. ↑ «Bernie Sanders on the Issues»
  24. ↑ (անգլերեն) Bernie Sanders, 2026-05-08, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bernie_Sanders&oldid=1353082764, վերցված է 2026-05-11

Արտաքին յղումներ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
Վերցուած է «https://hyw.wikipedia.org/w/index.php?title=Պըռնի_Սենտըրզ&oldid=250854» էջէն