Մարշմելօ

Jump to navigation Jump to search
Մարշմելօ

Մարշմելօն շաքարէ կազմուած քաղցրաւենի մըն է, իր արդի վիճակին մէջ, մասնաւորապէս կազմուած շաքարէ, ջուրէ եւ ժելատինէ(դոնդող)՝ վերածուած սպնագային սերտութեան, ձեւաւորուած փոքր գլանային կտորներու, եւ ծածկուած կորեկի նշահով։ Այս բանդակը արդի տեսակն է դեղային բաղադրութեան մը կազմուած «Althaea officinalis»-է, մարշմելոյի բոյսը[1]:

Պատմութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մարշմելօն հաւանաբար առաջին անգամ եկած է իբր դեղական հիմունք, որովհետեւ «mucilaginous extracts»-ը մարշմելոյի բոյսի արմատէն կու գայ, «Althaea officinalis»-ը, որոնք կը գործածուէին իբր դարման կոկորդի ցաւի։ Արմատը կը գործածուէր Եգիպտական հին դարերէն ի վեր քաղցրացած-մեղրի բաղադրութեան մը մէջ որոնք կը գործածուէին իբր կոկրդի ցաւի դարման։[2] The later French version of the recipe, called pâte de guimauve (or "guimauve" for short), included an egg white meringue and was often flavored with rose water.

Մարշմելոյի կազմութիւնը

Մարշմելոյի գործածութիւնը անուշ արմաւ պատրաստելու համար հին Եգիպտոսի ժամանակ, ուր մարշմելօն կը կազմուէր բուսահիւթէ խառնուած կաղին եւ մեղրով։ Ցօղունը կը կեղւուէր հանելու համար փափուկ եւ սպնգային սրտուկը, որ կ'եռացուէր շագարի օշաարակի մէջ եւ չորցուած ունենալու համար փափուկ եւ կակուղ բանդակ մը։[2] Մարշմելոյի բոյսի բուսահիւթը նաեւ կը գործածուէր կլէտիէյթըրներու եւ հին հռոմաէցիներու կողմէ։ Բուսահիւթը կը քսուէր մարմնին վրայ պատերազմի պատրաստութեան համար։

Արդի տեսակի զարգացումը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ֆրանսայի 19-րդ դարու քանդակագործներ բացին մարշմելօն քաղցրաղնելու նորաձեւութեան ճամբան, պատրաստելու համար արդի մարշմելոյին նման մարշմելօ մը։ Բաղադրութիւնը կը կազմուէր տեղականօրէն, սակայն, փոքր անուշավաճառներու կողմէ։ Անոնք կ'արտահանէին բուսանիւթը մարշմելոյի բոյսի արմատէն, եւ կը հեգնէին իրենք իրենց։ Անուշը շատ հռչակաւոր էր, բայց անոր արտադրութիւնը սաստիկ-աշխատանքային։ 19-րդ դարու վերջերը, Ֆրանսացի արտադրողներ մտածեցին օգտագործել հաւկիթի ճերմկուց կամ ժելատին, միացուած բարեփոխուած կորեկի նշահով, ստեղծելու համար փափուկ հիմը։ Այս վերջինը հեռացաւ սաստիկ-աշխատանքային արտահանման ընթացքը, սակայն կը պահանջէր արտադրական մեթոտներ որպէսզի միացնեն ժելատինը եւ կորեկի նշահը ճիշդ ձեւով[2][3]:

Այլ մղոնաքար մը արդի մարշմելոյի զարգացման մէջ արտաքսուման ընթացքն էր Ամերիկացի Ալեքս Տումաքի կողմէ 1954-ին։ Մարշմելոյի խառնուրդը կը նրբամուճակուի արտաքսման գլուխներու միջոցով բազմաթիւ անցքեր տեղագրուած իրարու քով որոնք կը կազմեն երկար շարունակելի մարշմելօներու «պարաններ»: Այս աշխատանքի հետեւանքը եղաւ, որ մարշմելօները բոլորովին արտադրուին ինքնավար ձեւով եւ մեզ կու տայ ծանօթ գլանային ձեւը այսորուայ մարշմելոյին նման։ Այսօրուայ արդի մարշմելոյի արտադրման բոյսերը, այն ընթացքը կրնայ գործածուիլ մեծ քանակով մարշմելօ շինելու համար։ Հսկայ արտադրողական սաներու մէջ, ջուր, շագար, եւ կորեկի նշահը կը տաքցուին յատուկ ջերմաստիճանով մը եւ կ'եփուին որոշ ժամանակի մը համար։ Այս խառնուրդը ետքը կը նրբամուճակուի այլ սանի սանի մէջ որպէսզի պաղի։ Վերաջրատուած ժելատին կ'աւելցուի եւ կը խառնուի երբ խառնուրդը բաւական կը պաղի այնքան մը որ չմերցնէ ժելատինը։ Մարշմելոյին իր փափուկութիւնը տալու համար կը ջրհանուի խառնիչի միջոցով մինչ օդ կը նրբապուճակուի անոր մէջ։ Այս ատենին ան տակաւին պէտք ունի պաղելու, որպէսզի իր ձեւը պահէ երբ կ'արտաքսուի, կ'օդահանուի տաքութիւն փոխանակողի միջոցով նախքան նրբամուճակուիլը արտաքսման գլուխներու միջոցով եւ լայն փոխատար գօտիի մը վրայ։ Փոխատար գօտին կը ծածկուի կորեկի նշահով եւ ալ աւելի կորեկի նշահ կը փոշիացուի մարշմելոյի արտամղման վրայ անցնելով փոխատարէն։ Հսկայ դանակ մը, փոխատարի լայնութեամբ, կը գտնուի փոխատարման սեղանին վերջը որ կը կտրտէ արտաքսումը փափաքած մարշմելոյի չափով։ Կտորները ապա կը գլորին կորեկի նշահի մեծ ամանի մը մէջ, որպէսզի մարշմելօն կազմէ իր մորդը եւ օգնէ այն կտորներու բաժանման որոնք չկտրուեցան[3]:

Մարշմելօները, այլ անուշեղեններու նման, կը քաղցրանան շաքարուցով(սիւքրոզ). Անոնք ներկայիս կը պատրաստուին շաքարուցի եւ սպիտի(բրոդէին) օրադկութեամբ մինջեւ որ կը հասնին իրենց վերջին խտութեան մօտաւորապէս 0.5 կ/մլ. Սպիտները, ժելատինը իւ կամ հաւկիթի ճերմկուցը, կ'արգիլեն օդով լեցուած բջիջներու անկումին[4]:

Խորոված մարշմելօ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հռչակաւոր արտաբնական աւանդութիւն մը ԱՆգլիոյ[5], Հիւսիսային Ամերիկիոյ, Նիւ Զելանտա եւ Աւստրալիոյ մէջ գտնուող, մարշմելոյի խորովումը կրակի վրայ[6]: Այս մէկը կը ստեղծէ սեւաշաքարուած արտաքին մաշկ հեղուկով, յատակը հալած խաւ մը։ Ըստ մարդոց նախասիրութեան, մարշմելօները կը խորովուին զանազան տաքութիւններով, թեթեւ տաքցուած մինջեւ այրած խաւով։ Խորովուած մարշմելօն կամ կ'ուտուի բոլորովին եւ կամ ալ դուրսի խաւը հանելով եւ զատէն ուտելով եւ մնացիալը նորէն խորովելով։

Սմորզը կը շինուի խորոված մարշմելօն զետեղելով տուրմի շերտերու վրայ որոնք կը դրուին երկու կրէհըմ գրէգըրզներու միջեւ։ Այս երկուքը իտքը կրնան իրար ճզմելով ստեղծել հալած տուրմ[7]:

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Petkewich Rachel (2006)։ «What's that stuff? Marshmallow»։ Chemical & Engineering News 84 (16): 41։ doi:10.1021/cen-v084n011.p041։ արտագրուած է՝ 2008-02-10 
  2. 2,0 2,1 2,2 Rohde Eleanour Sinclair (1936)։ A Garden of Herbs։ Hale Cushman & Flint 
  3. 3,0 3,1 The history of marshmallows Candy USA!
  4. Terry Richardson, Geert Andersen, "Confectionery" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry 2005 Wiley-VCH, Weinheim. Կաղապար:DOI
  5. Bolitho Claire։ «47. Cook on a campfire»։ National Trust's South West Blog։ արտագրուած է՝ 2015-11-21 
  6. History of Campfire Marshmallows. campfiremarshmallows.com
  7. s'more. Merriam-Webster Online Dictionary]

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]