Հայկական Յաւերժութեան Նշան

Jump to navigation Jump to search
Աջ եւ ձախ դարձող յաւերժութեան նշաններ
Յաւերժութեան նշանը կը գտնուի 1965-ի Քասքատին տակ, named "Revived Armenia", նուիրուած Սովետական Հայաստանի 50-րդ տարեդարձին Սովետական ժամանակաշրջանի ընթացքին Հայաստանի մէջ. Տես նաեւ. կան ինը յաւերժութեան նշաններ այս 50 մեթր երկայնքով արձանին վրայ, նեռարեալ 5 նշան՝ յատակին վրայ եւ 4 հատ՝ գագաթին.

Հայկական յաւերժութեան նշանը (հայ.՝ յաւերժութեան հայկական նշան) հին հայկական ազգային նշան մըն է եւ ձեւով մը կը ներկայացնէ հայ ժողովուրդը.[1] Շատ կը գործածուի հայկական շինութիւններու մէջ,[2][3] փորագրուած եկեղեցիներու եւ հնութիւններու վրայ։

Գործածութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Միջնադարեան հայկական մշակոյթին մէջ, յաւերժութեան նշանը կը խորհրդանշէ կեանքի անմահութիւնը։[4] Հինգերորդ դարէն ի վէր, երեւցաւ հայկական steles, որմէ ետք շարունակուեցաւ փորագրուիլ խաչքարերու վրայ։[5] Շուրջ 8-րդ դարուն, հայկական յաւերժութեան նշանը դարձաւ շատ գործնական,[6] եւ կը պահէ իր իմաստալից նշանը մինչեւ հիմա ալ։[7] Խաչքարերու վրայ ըլլալէ բացի,[8] նաեւ կը գտնուի եկեղեցական պատերու վրայ,[9][10][11] դամբանաքարերու եւ այլ արձաններու։[12][13][14][15][16] Հռչակաւոր եկեղեցիներէն մէկը որ կը կռէ այդ նշանը Գառնիի Մաշտոց Հայրապետ Եկեղեցւոյ Մէջ,[17] Հօրամայր Սրբատեղ,[18] Նոր Վարագավանք,[19] Ծիծեռնակավանք.[20] Նաեւ կարելի է գտնել նշանը հին հայկական մատեաններու մէջ։

Այս նշանը նաեւ կարելի է գտնել պետական նշանակներու եւ ոչ պաշտօնական մետաղեայ դրամներու վրայ (որոնք կը գործածուին իբրեւ յուշանուէր),[21] ինչպէս նաեւ ոչ- պետական միութիւնները եւ դպրոցները եւ սփիւռքը.[22]

ArmSCII եւ UNICODE[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

ArmSCIIի մէջ (Armenian Standard Code for Information Interchange), հայկական յաւերժութեան նշանը 7-bit եւ 8-bit ձեւերով ու ad-hoc բառագործնականի մէջ 1987-էն ի վէր։ 2010-ին հայկական կազմակերպութիւն մը ուզեց նշանը արձանագրել իբրեւ «Unicode character set»,[23] եւ ալ թէ աջ եւ թէ ձախ դարձող յաւերժութեան նշաններ արդէն արձանագրուած էին 2014-ի Unicode Version 7.0-ին վրայ[24]

Ծանօթագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Armenian Eternity Sign, IT Development Support Council of the Government Prime Minister of the Republic of Armenia, Workgroup of Language & Culture, 2010.
    From page Prehistory of the Armenian Dram and Armenian eternity signs of National institute of Standards of Republic of Armenia.
  2. Jacob G. Ghazarian (2006), The Mediterranean legacy in early Celtic Christianity: a journey from Armenia to Ireland, Bennett & Bloom, pp. 263, p. 171 "... Quite a different version of the Celtic triskelion, and perhaps the most common pre-Christian symbolism found throughout Armenian cultural tradition, is the round clockwise (occasionally counter-clockwise) whirling sun-like spiral fixed at a centre — the Armenian symbol of eternity."
  3. K. B. Mehr, M. Markow, Mormon Missionaries enter Eastern Europe, Brigham Young University Press, 2002, pp. 399, p. 252 "... She viewed a tall building with spires and circular windows along the top of the walls. It was engraved with sun stones, a typical symbol of eternity in ancient Armenian architecture."
  4. Bauer-Manndorff Elisabeth (1981)։ Armenia: Past and Present։ Reich Verlag։ էջ 89։ «The circle, as a line returning upon itself, represented perfection. Having neither beginning, nor end, it was the symbol of eternity. The architects expressed the concept of everlasting, celestial life in the knowledge of the presence and effect of the divine power by sphere.» 
  5. N. Sahakyan/ Armenian Highland: / RAU Press. 2006, page 150(349)
  6. Jacob G. Ghazarian (2006), The Mediterranean legacy in early Celtic Christianity: a journey from Armenia to Ireland, Bennett & Bloom, pp. 263, p. 186 "The eighth, or ninth, century date of this two examples of Irish stone crosses places them chronologically well after the carving of stone crosses in Armenia and the use of the Armenian symbol of eternity had become a long established national iconographical practice."
  7. Zarian A. K. (1989)։ «Խաչքարերու խորհրդանշաններուն եւ միթրայականութեանը վերաբերող պատկերագրական հարցեր [Iconographical Problems Concerning Symbols of Khatchkars and Cult of Mithra]»։ Patma-Banasirakan Handes (հայերեն) (Yerevan: Armenian National Academy of Sciences) (1): 202–219։ ISSN 0135-0536 
  8. The government of Armenia, The list of non-material cultural heritage of Armenia, 2010, p. 15
  9. R. Kartashyan, «Architectural complex of Khoranashat», The journal of social sciences №4, Yerevan, 1986, pp. 42—52
  10. Hayden Herrera (2005), Arshile Gorky: His Life and Work, Macmillan, pp. 784
  11. Károly Gink, Károly Gombos, Armenia: landscape and architecture, Corvina Press, 1974
  12. Nicolas Holding (2011), Armenia, Bradt Travel Guides, pp 312, p. 130, 148
  13. G. Sargsyan, U. Melkonyan, Litographical sketches - 2, Historico-phylological journal of Armenian Academy of sciences, № 3, 2012, p. 101
  14. R. L. Khachatryan, Russian academy of Art, Rudolg Khachatryan: high-dimensional objects, Galart, 2002, p. 13
  15. Armenia Today, vol. 5-6, Yerevan, 1982, p. 4
  16. G. Karakhanyan, «Medieval domesstic reliefs of Armenia», The journal of social sciences, №8, Yerevan, 1975, pp. 31—47
  17. see image of the dome
  18. Manoucharian A. A. (1979)։ «The Upper Complex of the Horomayr Monument»։ Patma-Banasirakan Handes (Armenian) (Yerevan: Armenian National Academy of Sciences) (4): p. 268։ «Երկու զարդեր են քանդակուած կամարներու ներսի կողմի վերնամասը։ Մէկը կը պատկերացնէ յաւերժութեան նշանը, կազմուած գնդաձեւ ուռուցիկ մակերեսին սփռուած ելունդաւոր գիծերով։» 
  19. Kartashian Hrach։ «The architectural ensemble of Nor Varagavank»։ Patma-Banasirakan Handes (Armenian) (Yerevan: Armenian National Academy of Sciences) (7): p. 65։ ISSN 0320-8117։ «Պսակ-գօտիի անմիջապէս վերը կ'անցնի եզան եւ կտցահարող թռչուններու, նռնենիի տեսքով կենաց ծառի, զամբիււղներու, վարդեակի և յաւերժութեան նշանի պատկերներով քանդակաշարք, որ ունի գաղափարական որոշակի իմաստ:» 
  20. Asratyan M., Tsitsernavank, Historico-phylological journal of Armenian Academy of sciences, № 2, 1980, p. 50
  21. National Council of Western Armenia, the flag of Western Armenia, 2011
  22. «Armenian Eternity Sign»։ Unicode։ 2010։ էջեր 10–12 
  23. «Unicode: Armenian»։ արտագրուած է՝ 2014-06-27 

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]