Կուամի Ճակատամարտ (1944)

Jump to navigation Jump to search
Կուամի Ճակատամարտ (1944)

անգլերէն՝ Battle of Guam

Համաշխարհային երկրորդ պատերազմ
Խաղաղ ովկիանոսի պատերազմ
Battle of Guam map.jpg
'
Թուական 21 Յուլիս - 10 Օգոստոս
1944
Վայր Կուամ
Մարիանեան կղզիներ
Արդիւնք ԱՄՆ յաղթանակ
Հակառակորդներ
ԱՄՆ Ճափոնական կայսրութիւն
Հրամանատարներ
Ռոյ Սթենլի Կէյկեր Տաքէսի Տակաշիմա
Հիդեյոշի Օբաթա
Կողմերի ուժեր
36 000 18 500
Կորուստներ
3 000 18 000


Կուամի երկրորդ ճակատամարտ (21 Յուլիս-10 Օգոստոս), Ամերիկայի զօրքերու կողմէ Կուամի (Մարիանեան կղզիների ամենամեծ կղզին) գրաւումը՝ ճափոնական բանակէն: Տեղի ունեցած է Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի ժամանակ` Խաղաղ Ովկիանոսի պատերազմի ընթացքին:

Պատմություն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կուամ կը գրաւէ 341.18 քառակուսի քիլոմեթր տարածք եւ Մարիանեան կղզիներու ամենամեծ կղզին կը հանդիսանայ[1][2]: Կուամ եղած է ԱՄՆ-ու իշխանութեան տակ 1898-էն ի վեր, երբ ԱՄՆ-ու զօրքերը գրաւած էին զայն սպանական զօրքերէն: 10 Դեկտեմբեր 1941-ին, ճափոնական զօրքերը ԱՄՆ-էն գրաւեցին Կուամը, որ Փերլ Հարպորի վրայ յարձակման շարունակութիւնը կը ներկայացնէր: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի դաշնակցային տերութիւններու պատասխան գործողութիւնները երկար չտեւեցին: «Ֆորագեր» գործողութիւնը կը ծրագրէր նախապատրաստական ռմբակոծումներ իրականացնել, առաջին հերթին Մարշալեան կղզիներու մէջ տեղակայուած աւելորդ նաւով, ապա նաեւ այլ ուղղութիւններով[2]:

Սաիփան, Տինիան եւ Կուամը ճափոնական ռազմական հրամանատարութեան կողմէն որպէս թիրախներ ընտրուած էին, որովհետեւ նշուած կղզիներու տեղաբաշխուածութիւնը թոյլ կու տար զանոնք ռազմական կարեւոր հենակէտեր վերածելու եւ յաջողութիւնը դէպի Ֆիլիփին եւ Թայուան հասցնելու[2]: Սաիփանի ներխուժումը ծրագրուած էր իրականցնել 15 Յունիս 1944-ին, իսկ Կուամի մէջ զօրքեր բերելը՝ 18 Յունիսին: Սկզբնական ժամանակացոյցը բաւականին լաւատէս կը թուէր: Սակայն դաշնակցային ուժերը ստիպուած էին մարտավարութիւնը փոխել, որովհետեւ ճափոնի զօրքերու դիմադրութիւնը անկարելի դարձուց կղզիին գրաւումը եւ ստիպեց մօտ մէկ ամիս սպասել[2]: ԱՄՆ-ի ռազմածովային եւ ռազմաօդային ռմբակոծութիւնները 11-13 Յունիս (1944) տեւեցին` ներառելով 216 ռմբակոծիչներ: Այսպիսի մեծամասշտաբ յարձակման ընթացքին, շուրջ 12 ճափոնական նաւեր խորտակուեցան։ 27 Յունիս-ին ամերիկեան ռազմանաւերը` կործանիչներու աջակցութեամբ նոր գրոհի սկսան կղզիի ուղղութեամբ[2]:

Ճակատամարտ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կուամի ռմբակոծութիւնը 14 Յուլիս-ին` ճակատամարտէն առաջ:
ԱՄՆ ծովայիններու ափհանումը կղզիին մէջ:
Կուամի գրաւման առաջընթացը ցոյց տուող քարտէս:

Կուամը, անմատչելի ժայռերով եւ ծանծաղուտներով շրջապատուած ըլլալով, իսկական մարտահրաւէր եւ պատուհաս էր յարձակողներու համար[2]: Կուամ, անմատչելի ժայռերով եւ ծանծաղուտներով շրջապատուած ըլլալով, իսկական մարտահրաւէր եւ պատուհաս կը թուէր որեւէ յարձակողի համար[2]: Ամերիկեան նախապատրաստական թեմը անօգնական խոչընդոտները կատարեց 14-17 Յուլիսին: Չնայած այս բազմաթիւ խոչընդոտներուն` ամերիկեան զօրքերը Օրոթէ թերակղզիի երկու կողմերէն դուրս եկան` Կուամի արեւմտեան մասին մէջ, Ափրա Հարբորը ազատագրելու նպատակով[2]: ԱՄՆ–ու ռազմածովային Երրորդ ստորաբաժանումը Օրոթէ թեարկղզիի հիւսիսային հատուածին մօտեցաւ, իսկ Առաջին ռազմածովային ստորաբաժանումը հարաւային հատուածին[2]: Ափհանումը կ՛ուղղեկցուէր թեժ մարտերով եւ բազմաթիւ կորուստներով, բայց ի վերջոյ յաջողութեամբ պսակուեցաւ: Սակայն այս մէկը միայն սկիզբն էր. ճափոնական ուժերը յատկապէս գիշերները հակայարձակումներու կը դիմէին հակառակորդին կորուստներ պատճառելու եւ ուժերը ջախջախելու համար: Բայց այս հակայարձակումները լաւ արդիւնքեր չունեցան[3]: 23-24 Յուլիս–ին, Ամերիկայի բանակի 77-րդ հետեւակային բաժինը աւելի բարդ ճակատագիր որոշած էր ցամաք հանելու համար[2]: Ցամաք հանելու մեքենաներիու կարիքը ունենալով` զինուորներուն ափ իջեցուցին՝ ցամաքին վրայ, եւ անմիջապէս յայտնուեցան ճափոնական ուժերու գնդակոծման տակ[4]: Նոր ուժերու դէպի Կուաամ ուղարկումը աւէլի կը դժուարանար. ցամաք ելլող նաւերը չէին կրնար ափ մօտենալ վրանոցներու պատճառով, իսկ ցամաք հանելու մեքենաներ չկային: 25 Յուլիս–ին, Ամերիկեան ռազմական առաջին կիսաբաժինը շրջափակման ենթարկուած էր Օրոնթէ թերակղզիին մէջ, եւ օղակը աւէլի կը նեղնար: Նոյն գիշերը, ճափոնական զօրքերու հրամանատար Ժեներալ-Լեյտենանտ Տակաշին գործողութիւն նախատեսած էր իրականացնել նաեւ Երրորդ բաժինի նկատմամբ, որ հիւսիս կը գտնուէր[2]Կաղապար:Rp: Յաջորդ օրը ժեներալ Օբաթան հաղորդեց. «մեր զօրքերը ձախողեցան ցանկալի նպատակներուն հասնելու գործին մէջ»[2]Կաղապար:Rp: 28 Յուլիս-ին ժեներալ-լեյտենանտ Տակեշի Տակաշինան զոհուեցաւ, եւ ընդհանուր հրամանատարութիւնը ժեներեալ Օբաթան ստանձնեց[2]Կաղապար:Rp: Արդէն 28 Յուլիս-ին երկու հենակէտերն ալ ամերիկեան հսկողութեան ներքեւ վերցուած էին, եւ մինչեւ 29 Յուլիս ամերիկեան զօրքերը ամբողջ թերակղզին կը վերահսկէին[2]Կաղապար:Rp: Ճափոնցիներու հակայարձակումները ամերիկեան յենակէտերուն վրայ ուժասպառ ըրին անոնց: Օգոստոսի սկզբը ճափոնցիները զէնքի եւ պարենի խիստ կարիքը ունեցան: Արդիւնքը այն էր, որ ժեներալ Օբաթան իր զօրքերը դուրս բերաւ Կուամի հարաւային շրջաններէն` նպատակ ունենալով կղզիի լեռնային հատուածներուն մէջ դիմադրութիւնը շարունակել[2]Կաղապար:Rp: Ամերիկեան ուժերը, յաջողութիւնը աւելի եւս զարգացնելով, նոյն օրը ազատագրեցին նաեւ Ագանան[2]Կաղապար:Rp: Իսկ Տիյան ազատագրուեցաւ 1 Օգոստոս-ին[2]Կաղապար:Rp: Անտառներու մէջ մարտնչելը, չափազանց բարդ էր ամերիկայի զօրքերուն համար: Բայց անոնք աննկուն էին եւ Բարրիգադա լերան շրջանին մէջ, 2-4 Օգոստոսի ընթացած թէժ մարտերու պատճառով, ճափոնական պաշտպանական գիծը փլուզուեցաւ[2]Կաղապար:Rp: Ճափոնի միւս կարեւոր յենակէտը` Սանտա Ռոզա լեռը ազատագրուեցաւ 8 Օգոստոսին[2]Կաղապար:Rp: 10 Օգոստոսին, ճափոնի կազմակերպած դիմադրութիւնը վերջնականապէս քանդուեցաւ[2]Կաղապար:Rp: Յաջորդ օրը` Ճափոնի յղած հրաժեշտի խօսքէն ետք, ժեներալ Օբաթան, վարչական իր գրասենեակին մէջ ինքնասպան եղաւ[2]Կաղապար:Rp:

Հետեւանքներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

ԱՄՆ ծովայիններ
Կուամի ազատագրման մասնակցած երեք ամերիկեան սպաներ:

Կուամի ճակատամարտէն ետք, որոշ ճափոնցի զինուորներ անտառներու մէջ ապաստան գտան[2]Կաղապար:Rp: 8 Դեկտեմբեր 1945-ին, երեք ամերիկեան ծովայիններ սպաննուած էին անոնց կողմէն: 24 Յունուար 1972-ին, քանի մը որսորդներ, ճափոնական բանակի քսանապետ Յոկոյին փայտնաբերեցին անտառներու մէջէն: Ան քարայրին մէջ ապրած էր շուրջ 28 տարի:

Կուամի ազատագրման գործողութենէն ետք այնտեղ դաշնակցիներու ռազմական կայանները տեղակայուեցան` ճափոնական տարածքներու վրայ յարձակում իրականացնելու նպատակով[2]Կաղապար:Rp:

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. «Guam's Geography at ns.gov.gu»։ ns.gov.gu։ արտագրուած է՝ 2016-05-02 
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 2,19 2,20 2,21 2,22 Rottman, G. (2004)։ Guam 1941 & 1944: Loss and Reconquest։ Oxford: Osprey Publishing։ ISBN 9781841768113 
  3. Gailey (1988), pp.90–112.
  4. Կաղապար:Cite video

Գրականութեան Ցանկ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արտաքին Յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կաղապար:Commons

Կատեգորիա:Համաշխարհային երկրորդ պատերազմ Կատեգորիա:Կուամ