Կոստանդնուպոլսոյ Սփիւռքահայ Երաժշտութիւն
Կոսդանդնուպոլիսը, հայկական ազգային երաժշտական արուեստի զարգացման, միջնադարեան նշանակալի ձեռքբերումներու վերածնման եւ պահպանման ինքնատիպ կեդրոններէն էր։ 1850-1860-ական թուականներուն հայկական երաժշտութեան առաջընթացին կը նպաստեն «Քնար արեւելեան» եւ «Քնար հայկական» (1862 թուական) երաժշտական ընկերութիւնները։
Երգահան եւ ղեկավար Տիգրան Չուխաճեան հայ դասական երաժշտական արուեստի մեծագոյն ներկայացուցիչներէն էր, հայ օփերային արուեստի հիմնադիրը, գրած է «Արշակ Բ» (հայկական առաջին օփերան), «Զեմիրէ», «Ինտիանա» օփերաները, «Արիֆի խարդախութիւնը», «Քէօսէ Քեհեա», «Լեպլեպիճի Հօր-հօր աղա» եւ այլ օփերեթներ։
Սինանեաններու տոհմը նշանակալի աւանդ ունի սփիւռքահայ երաժշտութեան մեջ, իսկ տոհմի նահապետը՝ Գրիգոր Սինանեանը, արեւմտահայ Երաժշտական մշակոյթի հիմնադիրներէն մէկն էր։ Երգահան էդգար Մանասի ստեղծագործութեան մեջ կ'երգեն «Պատարագը», հեղինակ է նաեւ սիմֆոնիայի, օրատորիայի, դաշնամուրային բիեսներուն եւ այլ գործերու։ Պոլսահայ երաժշտական մշակոյթի երեւելի դէմքերէն էր երգահան եւ դաշնակահար Գոհարիկ Ղազարոսեան, որ կը ստեղծէ մեներգներ, խմբերգներ, դաշնամուրային պրելիւդներ եւ բիեսներ, բալետ եւ այլն։ Սիրվարդ Գարամանուկեանի արժէքաւոր գործերէն են «Ընտիր երգերը» եւ «Մանկական Երգերը»։ Հայկ Կոյտենեանի ստեղծագործութեան մեջ ուշագաւ են ջութակի, ալտի, ձայնի, դաշնամուրի եւ սիմֆոնիկ նուագախումբի համար գրուած երկերը, ան նաեւ վիրտուոզ ջութակահար էր։ Յայտնի են նաեւ երգահաններ Յարութիւնը, Տիրան Ալեքսանեանը, Արա Պոյաճեանը եւ ուրիշներ։ Յովհաննէս Աճէմեան Կոստանդնուպոլսոյ առաջին արհեստավարժ երգիչներէն էր, գլխաւորապէս երգած է Տիգրան Չուխաճեանի օփերաներուն մէջ։ Երգչուհի Մարի Լուիզ Գարագաշը հանդէս եկած է Միլանի «Լա Սկալա» եւ Փարիզի օփերային թատրոններուն մէջ։ Կոստանդնուպոլսոյ պետական օփերային թատրոնի մեներգչուհի Ալիս Քիթապճեանը բազմաթիւ ելոյթներ ունեցած է Վիեննայի, Ցիւրիխի , Փարիզի, Երուսաղէմի մէջ եւ այլուր։ Յայտնի են դաշնակահարներ Վալանթին Մազլումեանը, Մարի Ոսկանը, Աշխէն Գաւաֆեանը, երգեհոնահար Արշամ Գաւաֆեանը, ջութակահարներ Յարութիւն Հանեսեանը, Բարսեղ Աթմաճեանը, Պերճ Սինանեանը եւ ուրիշներ։
Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ անկէ մաս մը վերցուած է Հայկական Սովետական Հանրագիտարանէն, որուն նիւթերը հրատարակուած են` Քրիէյթիվ Քամմընզ Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։  |