Թուփաք Շաքուր

Ուիքիփետիաէն
Jump to navigation Jump to search
Թուփաք Շաքուր
250px
Հիմնական տվեալներ
Ծննդեան անուն անգլերէն՝ Lesane Parish Crooks[1]
Նաեւ հայտնի է որպես 2Pac, Makaveli և MC New York
Ծնած է 16 Յունիս 1971(1971-06-16)[2][3][4][4][5]
Լիսէյն Բէրիշ Գրուգս
Երկիր Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Մահացած է 13 Սեպտեմբեր 1996(1996-09-13)[2][3][4][4][5] (25 տարեկանում)
University Medical Center of Southern Nevada, Լաս Վեգաս, Նևադա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[6]
Ազգութիւն Ամերիկացի
Ժանրեր Հիփ Հօփ, Կենկսդր Ռափ
Մասնագիտութիւն ռեփեր, դերասան, երգիչ, երաժշտական պրոդյուսեր, բանաստեղծ, հասարակական ակտիվիստ, road crew, երգերի հեղինակ, հեղինակ-կոմպոզիտոր, սցենարիստ, պարող, երգահան, հեռուստատեսային դերասան և կինոդերասան
Գործիքներ վոկալ
Լեյբլ Tha Row, Ինտերսքոպ Ռեքորդս և Amaru
Շրջանաւարտ Paul Laurence Dunbar High School, Tamalpais High School և Baltimore School for the Arts
Անդամակցութիուն Digital Underground, Thug Life և Outlawz
Ամուսին Keisha Morris[7]
Ցանցային կայք 2pac.com
Նախկին անդամներ
Dr. Dre, Ice Cube, Nate Dogg, Snoop Dogg, Stretch, Thug Life
Ստորագրություն
Ստորագրություն

Թուփաք Ամարու Շաքուր (անգլերէն՝ Tupac Amaru Shakur, ծնած է Լիսէյն Բէրիշ Գրուգս (անգլերէն՝ Lesane Parish Crooks) 16 Յունիս, 1971 - 13 Սեպտեմբեր, 1996), յայտնի է նաեւ 2Pac, Pac, Makaveli բեմական կեղծանուններով, ամերիկացի րէփր, երգերու հեղինակ եւ դերասան։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մանկութիւն (1971-1990)[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Թուփաք Ամարու Շաքուրը ծնած է 16 Յունիս 1971-ին Արեւելեան Հարլէմ, Մանհաթան շրջանին մէջ, Նիւ Եորք: Անունին ծաքումը Túpac Amaru II էն կու գայ, Բերուվցի հեղաբոխական մը, որ իր ցեղը ապստամբեց Սփանիոյ դէմ ու մահուայ ենդարկուեցաւ: Մայրը՝ Աֆենի Շաքուր (Panther 21-ներէն մէկը), եւ հայրը՝ Պիլի Կարլանտ, Black Panther Party-ի գործօն անդամներ էին Նիւ Եորք-ի մէջ 1960-ական դուականներէն մինչեւ 1970-ի սկիզբը: Թուփաքը ծնած է մօրը հատուցումէն մէկ ամիս վերջ: Ան ամբաստանուած էր աւելի քան 150 հարցի մէջ Ամերիկայի Միացեալ Նահանքներուն դէմ: Պզտիկ տարիքէն արդէն, պայքարն ու բանտարկութինը Թուփաքին կեանքէն մաս կը կազմեր: Իր կնքահայրը՝ Էլմեր «Ժերոնիմօ» Բրադ, Black Panthers-ներէն կարեւոր անդամ մը, ուսուցիչի մը սպանութեան հանցաւոր ելլաւ, բայց պատիժը ջնջուեցաւ: Խորթ հայրը՝ Մուդուլու Շաքուրը, չորս տարի FBI-ի տասը ամէնէն փնտռուած փախստական անցերու ցանկին վրայ է 1982-էն սկսեալ: 1986-ին, Մուդուլուն կը բանտարկուի 1981-ի «Պրինք՛ս»-ի բեռնակառքի գողութեան համար, որ կատարեցին Black Liberation Army-ն ու May 19th Communist Organization-ը: Թուփաքը ունէր խորթ քոյր մը՝ Սեքիուա, ու նաեւ խորթ եղբայր մը՝ Մոփրեմ «Գոմանի» Շաքուր, որ իր քանի մը ձայնագրումներուն մասնակցած է: Ան ուսանած է թատրոն, բանաստեղծութիւն, ճազ եւ դասական պար: Տանա «Մաուս» Սմիսին հետ՝ beatbox ընող ընկերներէն մէկը, Շաքուրը կը շահի ռափի մրցումներու մեծամասնութիւնը: Նորոյթը հետեւող հագուստ չ'ուներ, սակայն Թուփաքը հայտնի անց մըն էր դպրոցին մէջ իր նուրբ երգիծանքին, պատուական ռափի կարողութիւններունն ու որեւէ անցի հետ կապուելու դիւրութեան համար: Ան Ժատա Բինքեդին հետ կը մտերմանայ ու կապերնին կը պահեն մինչեւ մահ:

Ասպարէզի սկիզբ (1991-1993)[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Թուփաքին ասպարէզը սկսաւ 1990-ի սկիզբը, երբ Digital Underground խումբին Same Song երգէն տուն մը գրեց: Ան կը շարունակէ մասնակցիլ ու երեւիլ այդ խումբին հաջորդ ալպոմներուն մէջ: 12 նոյեմբեր 1991-ին, 2Pacalypse Now անունով առաջին անցնական ալպոմը մէջտեղ կը բերէ, որ ոսկէ սալիկ կը համարուի 19 ապրիլ 1995-ին Recording Industry Association of America (RIAA)-ի կողմէն: Իր տարած աշխատանքը մարդքային հարցերը մէջտեղ բերելու համարն ու քաղաքական թիրքին շնորհիւ, ալպոմը բաւական յաջողութիւն գտաւ: Սակայն, չոր ու հասարակ բարերուն պատճարով, քննադատեր կը ստանայ Ամերիկա-ի բոխ նախագահ Տան Քեյլինն ու ծնողական խումբերու կողմէն: Երկրորդ ալպոմը՝ Strictly 4 My N.I.G.G.A.Z, հրատարակուեցաւ 16 փետրուար 1993-ին եւ լսնոսկի սալիկ համարուեցաւ RIAA-ի կողմէն: Շաքուրի հանրածանօթութիւնը բաւական կ'աճի Էրնեսդ Ռ. Տիքերսոնի Juice ֆիլմին մէջէն դեր մը ունէնալէն վերջ 1992-ին: Այս դերը նաեւ իրեն ոնրիշ դերերու դռները կը բանայ:

Դատական խնդիրներ (1991-1994)[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հակարակ անոր որ Շաքուրը ճանցուած էր երարժշտականն ու ֆիլմարուեստական արումով, ան նաեւ արդարադատութեան հետ խնդիրներ ունեցող անց մը եղած է: Հոկտեմբեր 1991-ին՝ Օքլանտի ոստիկանատութէնէն տասը միլիոն ԱՄՆ տոլար հատուցում պահանջեց, աղաղակելով թէ զինք վայրաքափար ծեծեցին քանի անուշադիրօրէն փողոցը կ'անցներ: 1992 ին, 2Pacalypse Now (ալպոմ ուր ոստիկաններու սպանութեան մասին երգեր կան, մանաւանդ Violent երգը) մտիկ ընող պատանի մը Դեքսասի ոստիկան մերցուց: Լուրը երկրին մէջ տարածուեցաւ ու կարեւորութիւն արաւ: Ամերիկա-ի բոխ նախագահ՝ Տան Քեյլը պահանջեց որ ալպոմը շուկայէն քաշուի, նաեւ լրատուական միջոցներէն որ սփրումը դադրի: Թուփաքը պատասխանեց թէ իր առաջին ալպոմը կը ցուցադրէ Ամերիկա ապրող Ափրիկեցիներուն ամէնօրեայ հարցերը, բայց ան քննադատուեցաւ խօսած ցեւին եւ իր բռնութեան նկարին համար օրենքներուն հանդեպ: Քեյլը բացահայտ հայտարարեց թէ այս ալպոմը «տեղ չ'ունի մեր համայնքին մէջ»: 22 օգոստոս 1992-ին, Մարին Սիդի-ի մէջ Շաքուրը կ'երգէր փառատօնի մը արիթով ու մնաց ինքնագիր ստորագրելու համար: Ընդհանուր մտնոլորտն ու տրամադրունը քեշցան երբ Թուփաքին խօսք զարնող անցեր մէջտեղ ելլան: Թուփաքը գրպանէն զէնք մը հանեց բայց գետին ցքեց: Եղբայրը՝ Մոփրեմ զէնքը հաւաքեց ու երեքէն վեց փամփուշտ կրակեց: Հոն կը նահատակուի վեց տարէկաննոց պզտիկ տղայ մը: Երկուքն ալ ոստիկանութէնէն առանց մեղադրանքի ելլան: 1995-ին տղուն մայրը դատ բացաւ: Հրատարակչատունը 300 000-500 000 ԱՄՆ տոլար վճարեց: 1994-ին ֆիլմ արտադրիչի մը հարցակումին յանցաւոր հայտարարուեցաւ:

Thug Life (1993)[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1993 ի վերջաւորութեան, Թուփաքը ընկերներով Thug Life խումբը ստեղծեց: միայն մէկ ալպոմ հրատարակեցին՝ Thug Life : Volume 1, վոսկէ սալիկ համարուած: Thug Life-ի գաղափարը կեանքի փիլիսոփայութիւն մէն էր Թուփաքին համար, որ իր ապրէլակերպը կը նկարագրէ: Ապրէլակերպ մը ուր անցերը ոչինչէ սկսելով ամէն դժուարութիւններէն կ'անցնին ու իրենց նպատակներուն կը հասնին: Այսինքն հարուստ մէկը Thug Life մը չի կրնար ապրիլ քանի վերապրելու համար պայքարելու պէտք չունի: Հակարակ երեւոյդին, այս գաղափարը բողոցայն կամ ոճրագործ ըլլալու հետ կապ չունի:

Յարձակում Նիւ Եորքի մէջ (1994)[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

30 նոյեմբեր 1994-ի գիշերը, Quad Recording Studios մտած ատէնին Մանհաթանի մէջ, երեք զինուած մարդ հետեւեցան եւ յարձակեցան Թուփաքինն ու իր երեք հետը եղող անցերուն վրայ: Կրիւի ատէն, Թուփաքը հինգ տեղ գնդակահարուեցաւ որոնցմէ երկու հատը գլխուն: Յարձակողները վերադարցան 40 000 ԱՄՆ տոլար արժէք ունէցող գոհարեղէններով: Աւելի ուշ, Թուփաքը Շըն Քոմպսին, Անտրէ Հարելինն ու Տը Նոթորիուս Պիկին ամփաստանեց, որոնց դիմաց ինկած էր յարձակումէն անմիչապես վերջ: Թուփաքը այս տեսարանը շատ տարօրինակ կը համարէ քանի ոչմէկը շարժեցան իրեն օգնելու եւ ամէնն ալ զինք դիտեցին կարծես ապշած որ չի մերաւ: Անմիչապէս հիւանդանոց տարուեցաւ եւ գործողութենէն երեք ժամ վերջ ելաւ, հակարակ բժշկական մարմինին կարծիքին: Հաչորդ օրը, վճիրին դատին մասնակցեցաւ: Բանտարկուեցաւ հանցաւոր ելլելով երեք հարցի համար, ու անմեղ ուրիշ վեց հարցի համար:

Բանտարկութիւն (1995)[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

14 սեպտեմբեր 1995-ին, Թուփաքը պատիժը սկսաւ Տանմորա-ի բանտին մէջ: Մարտին իր առաջին բազմալսնոսկի ալպոմը լոյս տեսաւ՝ Me Against the World, որ հինք շաբաթ Billboard 200-ին առաջին մնաց, Թուփաքին ընելով առաջին տեղ քրաւող միակ բանտարկեալ արուեստաքէտը: Բանտարկութենէ 11 ամիս վերջ, Death Row-ի տնորէնը՝ Սիւճ Նայթ, իր օքնութեամբ ու ազդեցութեամբ 1,4 միլիոն ԱՄՆ տոլար երաշխիքը վճարելով Թուփաքին դուրս հանեց, իրմէ սպասելով թէ երկու ալպոմ արցանագրէ իր լապելին հետ: Բանտէն ելլելէն անմիչապէս ետք, Թուփաքը նոր խումբ մը ստեղծեց՝ Outlaw Immortalz, ու Death Row-ի համար առաջին ալպոմը հանեց: 13 փետրուար 1996-ին, All Eyez on Me զոյք ալպոմով (չորորթ մեներգ ալպոմը), հինգ անգամ լսնոսկի ալպոմ պաշտոնակարքուեցաւ:

Սպաննութիւն Լաս Վեկասի մէջ (1996)[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

7 սեպտեմբեր 1996-ի գիշերը, Շաքուրը քնաց Մայք Դայզոնի եւ Պրուս Սելտոնի միջեւ կռփամարտի խաղը դիտելու ՄԿՄ Կրանտի մէջ Լաս Վեկաս: Պանդոկ-խաղատունէն ելքին, Սիւճին քործընկերներէն մէկը Օրլանտօ «Պեյպի Լան» Անտերսոնին (Քրիփսէն անդամ մը) ու լուր տուաւ Թուփաքին որ անմիչապէս վրան ցատկեց: Կրիւէն վերջ, Շաքուրը պէտք էր Սիւճին հետ Գլուպ 662 երդար ուրեմն BMW E38 berline-ի մը մէջ մտան: Ճամփուն վրայ, ճերմակ Քատիյաք մը իրենց ինքնաշարժին քովը կեցաւ, պատուհանը իչաւ ու ներսէն կրակեցին: Թուփաքը չորս փամփուշտ ստացաւ որմէ երկուքը մահացու: Սիւճը դեդեւ վիրաւորուած կ'ելլէ: Ոստիկանութիւնն ու շտապ օքնութիւնը անոնց University Medical Center տարին: Տեսակցութեան մը մէջ, Death Row-ի անդւամներէն մէկը ըսաւ թէ կրակողները հերացայնած ու սպառնած էին Թուփաքին, ըսելով որ իր մահավճիրը պիտի հասդատեն: Ան անմիչապէս լուր տուած էր Լաս Վեկասի ոստիկանութիւնը, որ պատասխանեց թէ մարդուժի պակասութեան պատճարով, բան մը չէին կրնար ընել: Թուփաքը արդիական մահաթմբիրի մէջ էր ու միայն կարողութիւններուն 13% վերստացաւ վեցերորդ քիշերէն ետք հիւանդանոցը: 13 սեպտեմբեր 1996-ին, ներքին արիւնահոսութեան ենդարկուեցաւ: Մայրը՝ Աֆենին, տեսնելով բժիշկներուն անկարող վիճակը, որոշեց տղուն աւելորդ չչարչարել: Ատանկով, տեղական ժամը չորսին, Թուփաքը մերած հայտարարուեցաւ: Հաչորդ օրը, մարմինը մոխրացուեցաւ ու Outlawz-ի անդամներուն կողմէն մոխիրները քանապիսի խարնելով ծխուեցաւ:

Յաւելեալ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Թուփաքի վաճառուած ալպոմներու քանակը 2007 թուականի դրութեամբ կազմած է 75 միլիոն ԱՄՆ տոլար,[8] որու շնորհիւ ճանչուած է աշխարհի լաւագոյն պահանջարկ վայելող երաժշտական գործիչներէն մէկը։ «Ռօլինկ Սթոնզ» ամսագրի կողմէն որակուած էր որպէս բոլոր ժամանակներու մեծագոյն երգիչներէն մէկը։[9]

Հիփ-հօփ ասպարէզէն զատ նկարահանուած է նաեւ ֆիլմերու մէջ։ Թուփաքի կատարումներու հիմնական թեմաներն են բռնութիւնը, ցեղապաշտութիւնը, մեծ քաղաքներու մէջ տիրող զրկանքներն ու դժուարութիւնները եւ այլ ընկերային խնդիրներ, ինչպէս նաեւ տարաձայնութիւնները այլ հիփ-հօփ երգիչներու հետ, որոնք սկզբնաւորուած էին 90-ականներու ընթացքին արեւելեան եւ արեւմտեան ափերու ռափըրներու միջեւ (East Coast - West Coast hip hop rivalry

Երաժշտական ասպարէզը սկսած է որպէս «Digital Underground» ալդըրնըթիւ հիփ-հօփ, օգնական, այնուհետեւ` էմ Սի (MC):[10][11][12]

Եղած է նաեւ Thug Life, Outlawz (անգլանօրեններ), եւ Amerikaz Most Wanted խումբերու անդամ։

1996 թուականին, 13 Սեպտեմբեր-ին Լաս Վեկասի մէջ Թուփաքի վրայ կը կրակեն չորս անգամ։ Անոր անմիջապէս կը տեղափոխեն Հարաւային Նեւատայի բժշկական կեդրոն, որտեղ 6 օր մնալէն ետք շնչառական անբաւարարութեան եւ սրտի աշխատանքի թուլացման պատճառով կը կնքուի մահկանացուն։

Թողարկմամբ Ալպոմներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]