Թեթրիս (խաղ)
Թեթրիս , (անգլերէն՝ Tetris),[1] շատ տարածուած համակարգչային խաղ։
Անիկա փազլ տեսանիւթային խաղ մըն է (puzzle video game), որ ստեղծուած է սովետական ծրագրաւորող ճարտարագէտ Ալեքսէյ Փաժիթնովի կողմէ։ «Թեթրիս»-ի տիպիկ խաղի ընթացքին, ինկնող թեթրոմինոյի (tetromino) ձեւերը պէտք է կոկիկ դասաւորուին կոյտի մը մէջ։ Երբ խաղատախտակի հորիզոնական գիծ մը լեցուի, անիկա կ'անհետանայ՝ կէտեր շնորհելով եւ կոյտին գերաւելցումը կանխելով։
Իր սկզբնական ստեղծումէն ի վեր, այս խաղախաղը գործածուած է աւելի քան 220 տարբերակներու մէջ, որոնք թողարկուած են աւելի քան 70 հարթակներու համար։ Աւելի նոր տարբերակները յաճախ կ'իրագործեն լրացուցիչ խաղային մեքանիզմներ, որոնցմէ մէկ քանին ժամանակի ընթացքին ստանդարտ դարձած են։ 2024-ի Դեկտեմբերի տուեալներով, այս տարբերակները միասնաբար կը ծառայեն իբրեւ երկրորդ լաւագոյն վաճառուող տեսանիւթային խաղաշարքը՝ աւելի քան 520 միլիոն վաճառքով, որուն մեծ մասը շարժական սարքերու վրայ է։
1980-ականներու կէսերուն, Փաժիթնովը կ'աշխատէր Գիտութիւններու Ակադեմիայի Դորոդնիցինի Հաշուողական Կեդրոնին համար, ուր ան ծրագրեց «Թեթրիս»-ը «Էլեքթրոնիքա 60» (Elektronika 60) սարքին վրայ եւ զայն յարմարցուց IBM Անձնական Համակարգիչին (PC)՝ Տմիտրի Փաւլովսքիի եւ Վատիմ Կերասիմովի օգնութեամբ։ Ճկուն սկաւառակներու (Floppy disk) պատճէները ազատօրէն տարածուեցան Մոսկուայի ողջ տարածքին, նախքան Արեւելեան Եւրոպա տարածուիլը։
Անդրոմետա Սոֆթուէրի Ռոպերթ Սթայնը Հունգարիոյ մէջ տեսաւ խաղը եւ կապ հաստատեց Դորոդնիցինի Հաշուողական Կեդրոնին հետ՝ խաղը առեւտրայինօրէն թողարկելու արտօնագիր ապահովելու համար։ Այնուհետեւ Սթայնը ենթա-արտօնագրեց զայն Միացեալ Թագաւորութեան «Mirrorsoft«-ին եւ ԱՄՆ-ի «Spectrum HoloByte»-ին։ Երկու ընկերութիւններն ալ խաղը թողարկեցին 1988 թուականին՝ առեւտրային յաջողութիւն ունենալով եւ ենթա-արտօնագրեցին լրացուցիչ ընկերութիւններու, ներառեալ Հենք Ռոճըրսի «Բուլեթ-Փրուֆ Սոֆթուէր»-ը (Bullet-Proof Software)։ Ռոճըրսը բանակցեցաւ «Էլեքթրոնորգթեխնիքա»-ի հետ, որ սովետական ծրագրային ապահովման արտօնագրումով զբաղող պետական կազմակերպութիւնն էր, «Թեթրիս»-ը «Նինթենտօ»-ին արտօնագրելու համար, որպէսզի այն թողարկուի «Գէյմ Պոյ»-ի (Game Boy) եւ «Նինթենտօ Զուարճանքի Համակարգի» (Nintendo Entertainment System - NES) համար. երկու տարբերակներն ալ թողարկուեցան 1989-ին[2]։
.jpg)
Նկարագրութիւն
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Ան պարզ վիտէօ-խաղ մըն է, որուն ընթացքին պէտք է իրարու մէջ անցընել միշտ աւելի արագ պաստառի վերէն ինկող կտորները` կազմելու համար լման շարքեր, որոնք ամբողջանալով`կ'անհետանան:
Թեթրիս խաղը առաջին յաղթողը
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]13 տարեկան ամերիկացի պատանի մը դարձաւ առաջին մարդ արարածը, որ կրցաւ յաղթել «Թեթրիս» վիտէօ խաղը: Ան նուազ քան 40 վայրկեանէն կը յաջողի մեքենան յաղթահարել, եւ մեքենան չի կրնար խաղը շարունակել: Այս ձեւով կ'արձանագրուի համաշխարհային մրցանիշ մը, որ մեծ հպարտութիւն կը յառաջացնէ պատանիին մօտ:
Ամերիկացի պատանին կը դառնայ պատմութեան առաջին խաղացողը, որ կրնայ խաղը վերջացնել: Ան կը հասնի խաղին 157 մակարդակին, 38 վայրկեան ճիգերէ ետք: Այդ վայրկեանէն խաղին պաստառը կ'անշարժանայ, մեքենան խաղը շարունակելու անկարողութեան առջեւ կը գտնուի:
Ասիկա արագութեան մեծ իրագործում մըն է, որ մինչեւ հիմա միայն արհեստական բանականութիւնը (արթիֆիսըլ ինթէլիճընսը) կրցած էր իրագործել: Խաղին յայտնաբերումէն 40 տարի ետք է միայն, որ մարդ արարած մը կը յաջողի իրագործել այս «քաջագործութիւնը»[3]:
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- ↑ Vadim Gerasimov.։ «Tetris Story» (անգլերեն)։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 3 Փետրուար 2012-ին։ արտագրուած է՝ 2010 թ․ հունվարի 13
- ↑ (անգլերեն) Tetris, 2025-11-19, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tetris&oldid=1323015374, վերցված է 2025-11-20
- ↑ Թեթրիս