Գուրգէն Քհնյ. Հաճէթեան
Գուրգէն Քհնյ. Հաճէթեան, աւազանի անունով՝ Տիգրան, որդի Սարգիսի, ծնած է արաբկիրցի ծնողքէ, Մալաթիոյ մէջ, 1890-ին։ 1895-ին Համիտեան կոտորածին, Տիգրանին հայրը սպաննուած է քիւրտերու կողմէ եւ ինք մնացած է որբ։ 1896-ին, մայրը անչափահաս երկու զաւակներով տեղափոխուած է Արաբկիր, ուր վերամուսնացած է Աբրահամ Սուվալեան անուն անձի մը հետ, իր երեխաներուն հոգատար մը ունենալու մտադրութեամբ։
Տիգրան իր նախնական կրթութիւնը ստացած է Արաբկիրի «Եկաւեան» եւ ապա «Մայր» վարժարաններուն մէջ։ 1901-ին ծնողքը վերադարձած է Մալաթիա, ուր մնացած է հինգ տարի։ Այդ ժամանակամիջոցին Տիգրան իր ուսումը շարունակած է Ս. Յարութիւն Եկեղեցւոյ ազգային դպրոցը, զոր աւարտած է 1904-ին։
1905-ին, պայմաններու բերումով ծնողքը տեղափոխուած է Հէքիմեան կոչուած շրջանը, ուր տեղւոյն ծխական վարժարանին նշանաւոր ուսուցիչն էր պրն. Յարութիւն էֆէնտի Արսլանեան, որուն հսկողութեան տակ Տիգրան մէկ տարի ուսուցչական պաշտօն վարած է։
Ապա, ծնողքին ստիպումերուն վրայ, հեռացած է կրթական կեանքէն ու ժամանակ մը հետեւած է արհեստի եւ դարձած՝ կօշկակար։ Տարիներու աշխատանքով երբ իր նիւթական վիճակը բարելաւուած է, պատրաստուած է ամուսնութեան[1]:
Ամուսնութիւն եւ Կրթական Գործունէութեան Վերադարձ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Տիգրան կ'ամուսնանայ արաբկիրցի բարեպաշտ օրիորդի մը՝ Արշալոյս Տէր-Յակոբեանի հետ։ Ամուսնութենէն ետք ան դարձեալ կը հրաւիրուի կրթական ասպարէզ։ Իբրեւ հմուտ կրթական մշակ, ան պաշտօնավարած է Արաբկիրի եւ շրջակայքի ազգային վարժարաններուն մէջ, ուսուցանելով հայերէն եւ կրօնագիտութիւն, միեւնոյն ժամանակ ստանձնելով դպրապետութեան պաշտօններ տեղւոյն եկեղեցիներուն մէջ՝ շնորհիւ իր քաղցր ձայնին եւ շարականներու տիրապետման։
Մեծ Եղեռն եւ Գաղթականութիւն
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]1915-ի Մեծ Եղեռնի օրերուն, Հաճէթեան ընտանիքը եւս կ'անցնի տարագրութեան դժնդակ ուղիէն։ Անոնք հրաշքով կը փրկուին կոտորածներէն եւ երկար ու տառապալից ճամբաներէ անցնելով՝ կը հաստատուին Հալէպ - Սուրիա, որ դարձած էր արեւմտահայ գաղթականութեան եւ որբերուն հաւաքատեղին։ Հալէպի մէջ Տիգրան դարձեալ կը լծուի ազգային-եկեղեցական կեանքի աշխուժացման գործին, օգնելով տարագիր հայրենակիցներուն։
Ձեռնադրութիւն եւ Քահանայական Գործունէութիւն
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Իր աստուածապաշտութեան, եկեղեցական նուիրումին եւ արաբկիրցի հայրենակիցներուն փափաքին ընդառաջելով, ան կ'որոշէ մտնել հոգեւորականութեան դասուն մէջ. Տիգրան կը ձեռնադրուի քահանայ՝ վերանուանուելով Տէր Գուրգէն։ Ձեռնադրութիւնը տեղի կ'ունենայ Հալէպի մէջ, ձեռամբ Բերիոյ Հայոց Թեմի Առաջնորդին։ Իբրեւ քահանայ, ան երկար տարիներ անձնուիրաբար կը ծառայէ Սուրիոյ հայկական գաղութներուն մէջ, յատկապէս խնամելով Արաբկիրի եւ Մալաթիոյ որբերն ու գաղթականները, պահպանելով անոնց աւանդութիւններն ու կապը մայրենի եկեղեցւոյ հետ։ Ան յարգուած ու սիրուած հոգեւորական էր իր համեստութեան եւ հօտին հանդէպ տածած հայրական խնամքին համար։
Աղբիւրներ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- «Արաբկիր եւ շրջակայ գիւղերը», խմբագրեց՝ Թորոս Ազատեան, հրատարակուած Ամերիկայի Արաբկիրցիներու Միութեան կողմէ (Պոսթըն/Պէյրութ)։
- «Պատմութիւն Մալաթիոյ Հայոց», Արշակ Ալպոյաճեան, Պէյրութ, 1961։
- Բերիոյ Հայոց Թեմի Ազգային Առաջնորդարանի արխիւներ (Հալէպ):
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- ↑ Յուսիկ Ա. քնյ. Սեդրակեան, Վարք Քահանայից Բերիոյ թեմի, հ. Ա, Հալէպ, էջ 180։