Արամ Խաչատուրեանի Տուն-Թանգարան

Արամ Խաչատուրեանի Տուն-Թանգարան
Տեսակ	հուշային թանգարան? և մշակութային արժէք
Երկիր	Հայաստան
Տեղագրութիւն	Երեւան և Կեդրոն
Հասցէ	Յ. Զարոբյան փող. 3
Հիմնադրուած է	1978
Տնօրէն	Արմինե Գրիգորյան?
	40°11′25″N 44°30′48″E / 40.190175°N 44.513406°E
Կայքէջ	akhachaturianmuseum.am

Արամ Խաչատրեանի տուն-թանգարանը Հիմնադրուած է 1978 թուականին։ Տուն-թանգարանը ստեղծուած է Մարշալ Բաղրամեան պողոտայի եւ Պլեխանով (այժմ՝ Զարոբեան) փողոցի խաչմերուկին գտնուող այն առանձնատան հիման վրայ, զոր 1947 թուականին Արամ Խաչատուրեանին նուիրած էր Խորհրդային Հայաստանի կառավարութիւնը^[2]։

Պատմութիւն^[3]

Միայարկ առանձնատունը (ճարտարապետ՝ Մարկ Գրիգորեան) բաղկացած էր հինգ ընդարձակ սենեակներէ եւ ունէր տնամերձ պարտէզ։ Զայն տուն-թանգարանի վերածելու ՀԽՍՀ Մինիստրներու խորհուրդի որոշումը կայացուած էր 1976 թուականի Յուլիս 21-ին՝ դեռեւս երգահանին կենդանութեան օրոք։ Ան առիթ ունեցած էր ծանօթանալու ապագայ տուն-թանգարանի շէնքի նախագիծի էսքիզներուն, որոնք ստեղծած էր ճարտարապետ Մարկ Գրիգորեանը, եւ նախագիծի ալպոմի տիտղոսաթերթին վրայ գրի առած էր իր դիտարկումներն ու առաջարկութիւնները։

Ճարտարապետ Մարկ Գրիգորեանի մահէն ետք, թանգարանի շէնքի նախագծային աշխատանքները աւարտած է ճարտարապետ Էտուարտ Ալթունեանը։

«Կ'ուզեմ ըսել, որ ինծի համար շատ դժուար էր թուղթի վրայ գծուած նախագիծով պատկերացնել ապագայ տուն-թանգարանը։ Արտաքուստ այն շատ գեղեցիկ էր ու համոզիչ, իսկ ներքին դասաւորումն ու ձեւաւորումը աւելի դժուար էր պատկերացնել։ Նախագիծը, ընդհանուր առմամբ, ինծի հաճելի թուաց եւ ես կ'ուզէի հաստատել զայն...»։ — Արամ Խաչատուրեան, 29 Յունուար, 1978 թ., Մոսկուա^[4]

Արամ Խաչատուրեանի երեւանեան բնակարանին մէջ հիմնականին մէջ ապրած են մայրը եւ եղբայրը՝ Վաղինակը իր ընտանիքով։ Ինքն ալ Հայրենիք այցելած ատեն հանգրուանած է այս տան մէջ, ընդունած է հիւրեր, աշխատած է եւ ի մի բերած՝ Հայաստանի տարբեր շրջաններէն ստացած իր տպաւորութիւնները։

Ցուցադրութիւն^[5]

Առանձնատունը պահպանուած է անփոփոխ, իսկ զայն համալրող տուն-թանգարանի երկյարկանի շէնքը կառուցուած է պարտէզի տարածքին մէջ։ Պահպանուած է փոքրիկ ներքին բակ մը, ուր Արամ Խաչատուրեանի ծննդեան 105-ամեակին օրը զետեղուեցաւ յուշաղբիւր մը՝ ճարտարապետներ Սարգիս Գուրզատեանի եւ Ս․ Բարսեղեանի նուէրը թանգարանին։ Շէնքի ճակատային մասին վրայ վեր խոյացող հինգ կամարները կամերտոն (kamertone) կը յիշեցնեն։

1984 թուականի Յունուար 23-ին բացուեցաւ Արամ Խաչատուրեանի տուն-թանգարանի առաջին ցուցադրութիւնը։

Տուն-թանգարանին մէջ հաւաքուած են աւելի քան 18 հազար արժէքաւոր առարկաներ՝ լուսանկարներ, նամակներ, գիրքեր, նոթային ձեռագիրներ, ստեղծագործութիւններու տարբեր հրատարակութիւններ, ֆիլմեր, ձայնագրութիւններ, անձնական իրեր, փաստաթուղթեր, ազդագիրներ եւ պրոշիւրներ։ Տուն-թանգարանի նպատակն է հաւաքածոյի առաւելագոյն ամբողջացումը, անոր անվտանգ պահպանումը եւ պատշաճ մակարդակով հանրութեան ներկայացնելը։ Թանգարանին մէջ իրականացուող գիտաֆոնտային աշխատանքները ուղղուած են երգահանի կեանքի ու ստեղծագործութեան խոր ուսումնասիրութեան։ Թանգարանը կը զբաղի նաեւ երգահանին վերաբերող նիւթերու հրատարակմամբ։ Հաւաքածոյի նիւթերուն հիման վրայ արդէն լոյս տեսած են Արամ Խաչատուրեանի նամականին՝ 3 հատորով (հայերէն եւ ռուսերէն), թանգարանի պրոշիւրը, ինչպէս նաեւ պարբերաբար կը հրատարակուին նոր ցուցադրութիւններու գովազդային թերթիկները։

Թանգարանի գիտաշխատողները Արամ Խաչատուրեանի կեանքին ու գործունէութեան նուիրուած գիտաժողովներու ընթացքին հանդէս կու գան յօդուածներով, որոնք կը տպագրուին նաեւ օրաթերթերու եւ պարբերականներու մէջ։

Տուն-թանգարանի առաջին տնօրէնը եղած է հանրապետութեան վաստակաւոր ուսուցիչ Գոհար Յարութիւնեանը։ Ներկայ տնօրէնն է դաշնակահարուհի, միջազգային մրցոյթներու դափնեկիր, Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցի (կոնսերվատորիա) փրոֆեսէօր Արմինէ Գրիգորեանը։

2015 թուականին Արամ Խաչատուրեանի տուն-թանգարանը դարձած է «Երաժշտական թանգարաններու եւ հաւաքածոներու ասոցիացիայի» անդամ^[6]։

Առաջին յարկ

Առաջին յարկին վրայ կը գտնուին յուշատունը, ֆոնտադարանը, գրադարանը եւ աշխատասենեակները։ Ճեմասրահի ոլորապտոյտ աստիճանները կը տանին դէպի երկրորդ յարկ, ուր 10 ընդարձակ եւ լուսաւոր ցուցասրահներ նախատեսուած են մշտական ցուցադրութեան համար։

Երկրորդ յարկ

Երկրորդ յարկին վրայ կը գտնուին նաեւ ձայնադարանը եւ համերգասրահը։

Միջոցառումներ^[7]

Տուն-թանգարանին մէջ կը կազմակերպուին բազմաթիւ միջոցառումներ՝ փառատօներ, յուշ-երեկոներ, մրցոյթներ, հանդիպումներ մշակոյթի անուանի գործիչներու հետ։ Կը կազմակերպուին ցուցահանդէսներ, եւ հոն կը հնչեն հայ ժամանակակից երգահաններու ստեղծագործութիւններու առաջին կատարումները։

Տուն-թանգարանի գործունէութեան նոր ձեռնարկները կը քննարկուին թանգարանի գիտական խորհուրդին կողմէ, որուն կազմին մէջ են անուանի երաժիշտներ ու երաժշտագէտներ։ 2006 թուականին ՀՀ կառավարութիւնը ձեռնարկեց տուն-թանգարանի շէնքի հիմնովին վերանորոգումը, իսկ 2008 թուականի յունիս 6-ին բացուեցաւ տուն-թանգարանի նոր մշտական ցուցադրութիւնը։

Հասցէ

Տուն-թանգարանը կը գտնուի 3 Զարոբեան փողոց (Մարշալ Բաղրամեան Պողոտայ) Երեւան 0009, Հայաստան։

Պատկերասրահ

Արտաքին յղումներ

Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարան

Ծանօթագրութիւններ

1 2 3 Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28563569'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4580425'></a>
↑ (հայերեն) Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարան, 2024-09-12, https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%B1%D6%80%D5%A1%D5%B4_%D4%BD%D5%A1%D5%B9%D5%A1%D5%BF%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB_%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%B6-%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6&oldid=10107537, վերցված է 2026-03-13
↑ (հայերեն) Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարան, 2024-09-12, https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%B1%D6%80%D5%A1%D5%B4_%D4%BD%D5%A1%D5%B9%D5%A1%D5%BF%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB_%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%B6-%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6&oldid=10107537, վերցված է 2026-03-13
↑ Վիրտուալ թանգարան, Արամ Խաչատրեան
↑ (հայերեն) Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարան, 2024-09-12, https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%B1%D6%80%D5%A1%D5%B4_%D4%BD%D5%A1%D5%B9%D5%A1%D5%BF%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB_%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%B6-%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6&oldid=10107537, վերցված է 2026-03-13
↑ Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարանն ընդգրկվել է Երաժշտական թանգարանների և հավաքածուների ասոցիացիայում(չաշխատող հղում)
↑ (հայերեն) Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարան, 2024-09-12, https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%B1%D6%80%D5%A1%D5%B4_%D4%BD%D5%A1%D5%B9%D5%A1%D5%BF%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB_%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%B6-%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6&oldid=10107537, վերցված է 2026-03-13

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q63144794"_data-entity-id="Q28563569">[https://tools.wmflabs.org/heritage/api/api.php?action=search&format=json&srcountry=am&srlang=hy&srid=1.6/172_Wiki_Loves_Monuments_monuments_database]<span_class="wef_low_priority_links">_—_2017.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q28563569"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4580425"></a></div>-1] 1 2 3 Wiki Loves Monuments monuments database — 2017.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28563569'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4580425'></a>

[2] (հայերեն) Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարան, 2024-09-12, https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%B1%D6%80%D5%A1%D5%B4_%D4%BD%D5%A1%D5%B9%D5%A1%D5%BF%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB_%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%B6-%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6&oldid=10107537, վերցված է 2026-03-13

[3] (հայերեն) Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարան, 2024-09-12, https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%B1%D6%80%D5%A1%D5%B4_%D4%BD%D5%A1%D5%B9%D5%A1%D5%BF%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB_%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%B6-%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6&oldid=10107537, վերցված է 2026-03-13

[4] Վիրտուալ թանգարան, Արամ Խաչատրեան

[5] (հայերեն) Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարան, 2024-09-12, https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%B1%D6%80%D5%A1%D5%B4_%D4%BD%D5%A1%D5%B9%D5%A1%D5%BF%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB_%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%B6-%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6&oldid=10107537, վերցված է 2026-03-13

[6] Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարանն ընդգրկվել է Երաժշտական թանգարանների և հավաքածուների ասոցիացիայում(չաշխատող հղում)

[7] (հայերեն) Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարան, 2024-09-12, https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%B1%D6%80%D5%A1%D5%B4_%D4%BD%D5%A1%D5%B9%D5%A1%D5%BF%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%AB_%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%B6-%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6&oldid=10107537, վերցված է 2026-03-13

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

Պատմութիւն[3]

Ցուցադրութիւն[5]