Աղբիւր

Ուիքիփետիաէն
Jump to navigation Jump to search


Աղբիւր

Աղբիւր, ստորերկրեայ ջուրի բնական ելքը Երկրի մակերեւոյթ՝ պայմանաւորուած տեղանքի երկրաբանական կառուցուածքով, կտրտուածութեամբ, ջրատար շերտերու դասաւորութեամբ։

Բնութագիր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Աղբիւր կը յառաջանայ, երբ ռելիէֆի բացասական ձեւերը կը հատեն ջրատար հորիզոնները։ Աղբիւրը կը սնուի տարբեր եեսակներու ստորերկրեայ ջրերէ եւ կը կոչուի անոնց անունով (օրինակ, արտեզեան ջրեր, գետնաջրեր, եւ այլն)։ Կարստային շրջաններու մէջ կ'ըլլան մեծ ելք ունեցող Աղբիւրներ (վոկլիւզներ), երիտասարդ հրաբխականութեան շրջաններուն մէջ՝ տաք Աղբիւրներ եւ կեյզերներ։

Աղբիւրները կը ստորաբաժանուին ըստ՝

  • ջուրի ելքի բնոյթի (վերընթաց, վարընթաց),
  • ջերմաստիճանի (պաղ, գոլ, տաք, գերտաք),
  • ջուրի քանակի փոփոխականութեան (մշտական, ժամանակաւոր),
  • հանքայնացման (քաղցրահամ, հանքային)։

Հաւերժական սառցոյթի շրջաններուն մէջ կը հանդիպինք սեզոնային, տեղաշարժուող սառը Աղբիւրներ, երիտասարդ հրաբխականութեան շրջաններու մէջ՝ տաք Աղբիւրները եւ կեյզերներ։

Հայաստանի մէջ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Շաքիի ջրվեժ

Աղբիւրներով առաւել հարուստ են ՀՀ լեռնային շրջանները։ Հայկական հրաբխային բարձրավանդակի եւ միջլեռնային գոգաւորութիւններու մէ' բազմաթիւ են մեծ ծախս (0, 1 -2, 5 հզ․ լ/վ) ունեցող Աղբիւրները։ Հայաստանի մէջ կը հաշուենք մօտ 10 000 աղբիւր։

Անոնցմէ են Մեծամորի, Աշոցք-Զոյգաղբիւրի, Ապարանի, Նազրեւան-Բազմաղբիւրի, Արզնու, Ակունքի, Արգելի, Արզականի, Սոլակի, Մաքրականի, Սարուխանի, Հացառատի, Գառնի-Գողթի, Ջերմուկի, Շաքիի եւ այլ աղբիւրներ, որոնց գումարային ծախսը (առանց Մեծամորի Աղբիւրախմբի) կը գերազանցէ 45-46 հզ․ լ/վ։

Կ'օգտագործուին կենցաղային, արդիւնաբերական ջրամատակարարման, ոռոգման նպատակներով։ ՀՀ հարուստ է նաեւ հանքային աղբիւրներով։

ՀԽՍՀի մէջ կը հաշուենք շուրջ 10 հազար աղբիւրներ, որոնք կ'օգտագործուին կենցաղային եւ արդիւնաբերական ջրամատակարարման, ինչպէս նաեւ ոռոգման եւ բուժական նպատակներով։

Կաղապար:ՀՍՀ Կաղապար:Քոյրյղումներ Կաղապար:ՀԲ