Ազդակ (օրաթերթ)

Jump to navigation Jump to search

«Ազդակ» Օրաթերթ Լիբանանահայ օրաթերթ եւ պաշտօնական օրկանը՝ Լիբանանի Հ.Յ.Դ.ին (1965 թուականի Յունիսէն)։ Հիմնադրուած է Մարտ, 1927-ին Պէյրութ, Լիբանան։ Իր քաղաղական, լրատուական, մշակութային եւ մարզական հարուստ բովանդակութեամբ, կարեւոր եւ ազդեցիկ դեր ունեցած է եւ կը շարունակէ ունենալ՝ Լիբանահայութեան կեանքին մէջ։

5 ՄԱՐՏ 1927. ԼՈՅՍ ԱՇԽԱՐՀ ԵԿԱՒ ՍՓԻՒՌՔԱՀԱՅ ՄԱՄՈՒԼԻ ԴՐՕՇԱԿԻՐՆԵՐԷՆ «ԱԶԴԱԿ» ՕՐԱԹԵՐԹԸ:

1927-ին «Ռի­ատ Սոլհ» շրջա­նին մէջ գտնուող տպա­րա­նին մէջ ծնունդ առած «Ազ­դակ»-ը կը սկսի հրա­տա­րակ­ուիլ 4 էջե­րով` իւ­րա­քան­չիւր չո­րեք­շաբ­թի ու շա­բաթ օրե­րը, եռօր­եայ ու ապա եր­կօր­եայ դրու­թեամբ` ձեռ­քով շա­րուող ու բա­նող սար­քե­րու եր­կուն­քով: Իր հրա­տա­րա­կու­թեան առա­ջին տա­րի­նե­րուն «Ազ­դակ» կը գոր­ծէ նախ­կին Ժո­ղովր­դա­յին տան վա­րի յար­կը, տպագ­րա­կան սահ­մա­նա­փակ կա­րե­լիու­թիւն­նե­րով:

Սկիզբը եղած է եռօրեայ թերթ, 1930 թուականէն՝ երկօրեայ, իսկ 1 Մարտ 1932 թուականէն մինչեւ օրս՝ օրաթերթ։ Հիմնադիր եւ սեփականատէր-տնօրէն՝ Հայկ Պալեան։ Երբ Հայկ Պալ­եան կը նա­խա­ձեռ­նէ «Ազ­դակ»-ի հրա­տա­րա­կու­թեան գոր­ծին, իր թի­կուն­քին կ՛ու­նե­նայ քա­ջա­լե­րանքն ու գործ­նա­կան աջակ­ցու­թիւնը ՀՅԴ-ի Լի­բա­նա­նի Կեդ­րո­նա­կան Կո­մի­տէ­ին: Հայկ Պալ­եան կը գնէ «Նոր Փիւ­նիկ»-ին տպագ­րա­կան գոր­ծիք­նե­րը եւ տա­ռե­րը, որոնք հե­տա­գա­յին տա­րի­ներ շա­րու­նակ կը ծա­ռա­յեն «Ազ­դակ»-ին:


1957-ին տպա­րանն ու խմբագ­րա­տու­նը կը փո­խադր­ուին Ուաթ­ուա­թի շրջան` Ճե­մա­րա­նէն քիչ մը ան­դին, «Արա Երե­ւան­եան» կեդ­րո­նա­կան ակում­բին քո­վը: Բարձ­րա­յարկ շէն­քի մը գետ­նա­յար­կը, նկու­ղէ մը, քա­նի մը սեն­եա­կէ եւ շա­րող ու տպող մե­քե­նա­նե­րէ բաղ­կա­ցած էր տպա­րա­նը: Շէն­քի մուտ­քին, ոս­կե­գոյն ցու­ցա­տախ­տա­կի մը վրայ գրուած էր «Ազ­դակ» եւ… դէ­պի ձախ ուղ­ղու­թիւն տուող սլաք մը կ՛առաջ­նոր­դէր աւե­լի ընդ­յա­տակ­եայ դուռ մը, ուր կա­րե­լի էր մուտք գոր­ծել, ապա այ­ցե­լել զա­նա­զան են­թա­բա­ժա­նում­ներ:

Հոն թեր­թի հրա­տա­րա­կու­թիւնը կը կա­տար­ուի «Վուա­րան» տպագ­րա­կան սար­քի մը ճամ­բով: Այս մե­քե­նան ինք­նաշ­խատ չէր, այլ կը բա­նէր ձեռ­քով եւ իւ­րա­քան­չիւր էջ առան­ձինն կը տպուէր: 4 էջը եր­կու հանգր­ուա­նով լոյս կը տես­նէր, նախ պէտք էր տպել թեր­թին մէկ երե­սը, յե­տոյ` երկ­րոր­դը: Տպագ­րո­ղը պէտք էր ձեռ­քով «կե­րակ­րէր» թուղ­թը… Թեր­թը պաշ­տօն­եա­նե­րուն կող­մէ կը ծալ­ուէր:


Նոր տարուան, ինչպէս նաեւ ազգային ու կուսակցական նշանակալից յոբելեաններու առթիւ կը հրատարակէ բացառիկ թիւեր։ Ունեցած է «Հարդգող» գրական (1932, խմբագիր՝ Անդրանիկ Ծառուկեան), «Ազդակ Շաբաթօրեակ» (1944-1952 թուականներ, խմբագիրներ՝ Կարօ Սասունի, Արամ Սահակեան, Տիգրան Ոսկունի), «Ազդակ Մարզական» (1952—1958 թուականներ, խմբագիր Տիգրան Ոսկունի) յաւելուածները։

1972-էն ետք յաջորդաբար տնօրէն-գլխաւոր խմբագիրի պաշտօնը վարած են Երուանդ Փամպուքեան, Վաչէ Տարագճեան, Մինաս Թէօլէօլեան, Լևոն Դարմեն (Ստեփանեան),Բենօ Թոնդեան, Պօղոս Սնապեան, Վարուժան Թենպելեան,Սարգիս Մահէսէրէճեան եւ Վարանդ Փափազեան։ Խմբագիրներ՝ Արամ Սահակեան, Վարդան Գէորգեան, Մանուկ Ասլանեան, Մուշեղ Իշխան, Գասպար Իփէկեան, Ներսես Քիւփելեան, Արսէն Աճեմեան, Յակոբ Սիմոնի, Կարօ Դանթարճեան, Զարեհ Զարգուն (Լևոն Ագխաչերան)

1988 թ պետութեան մօտ արտօնատէրն է Էվա Տերվիշեանը։

2002-էն ի վեր Ազդակի տնօրէն-գլխաւոր խմբագիրն է Շահան Գանտահարեան։

Բովանդակութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Մեծածաւալ 10 էջերէ բաղկացած «Ազդակ» օրաթերթը լոյս կը տեսնէ շաբաթը 6 օր եւ արձակուրդ կ'առնէ Կիրակի օրերը։

Առաջին էջը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ան կ'արձագանգէ նախորդ օրուան մինչեւ ուշ ժամերը աշխարհի տարածքին, Լիբանանի եւ Հայաստանի մէջ տեղի ունեցած իրադարձութիւններուն եւ զարգացումներուն ու զանոնք ընթերցողներուն կը հրամցնէ հիմնական լուրերը տեղադրելով իր առաջին էջին վրայ՝ համապատասխան խօսուն ու կենդանի նկարներով։ Օրուան գլխաւոր դէպքը բնականաբար կը խլէ օրաթերթին հիմնական դիրքը եւ անոր նկարին չափը շատ աւելի մեծ կ'ըլլայ միւս նկարներէն։

Երկրորդ էջը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Երկրորդ էջին մէջ կը պարզուի լիբանանեան կեանքը՝ իր քաղաքական, տնտեսական, ընկերային, ապահովական զուտ լրատուութեամբ, հոն տեղ կը գտնեն նաեւ վերլուծական ոչ շատ երկար յօդուածներ, ակնարկներ, նշմարներ կամ կարծիքներ։

Երրորդ էջը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Երրորդ էջը յատկացուած է նախորդ օրն իսկ լիբանանահայ կեանքին մէջ կայացած ձեռնարկներուն եւ նորութիւններուն։ Նոյն էջին մէջ յատուկ սիւնակով օրաթերթը տեղ կու տայ նախորդ օրուան լիբանանեան օրաթերթերուն մէջ հրատարակուած ուշագրաւ խորագիրներուն, լուրերուն եւ ակնարկութիւններուն։

Չորրորդ ու հինգերորդ էջերը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Չորրորդ ու հինգերորդ էջերը յատուկ են իրենց հայրենի բոյրով, Հայաստանի զանազան բնագաւառներուն մէջ եղած զարգացումներն ու նորութիւնները կ'երեւին այդ էջերուն մէջ։ Հոն կը տեղադրուին նաեւ հայկական կեանքին վերաբերող յօդուածներ, սփիւռքահայ կեանքին մասին տեղեկութիւններ, հարցազրոյցներ, վերլուծական երկար յօդուածներ, գրախօսականներ, թղթակցութիւններ եւ այլն։ Երկու շաբաթը անգամ մը՝ Չորեքշաբթի օրերը չորրորդ էջը կը յատկացուի միջազգային կամ հայ քաղաքական, մշակութային դէմքերու, ինչպէս նաեւ՝ Հայ Դատի հետ առնչուած անձնաւորութիւններու հետ «Ազդակ»ի թղթակիցին ունեցած հարցազրոյցին։ Երկուշաբթի օրերը էջ 5-ին մէջ կ'երեւին լիբանանեան կեանքին վերաբերող՝ յատկապէս լիբանանեան քաղաքական իրադարձութիւններուն առնչութեամբ երկիրը յուզող քաղաքական տագնապներ եւ թղթածրարներ։ Երեքշաբթի եւ Ուրբաթ օրերը էջ 5-ը կը յատկացուի Հայ Դատին վերաբերող լուրերուն, Հինգշաբթի օրերը՝ գաղութային կեանքին, իսկ Շաբաթ օրերը էջը կը նուիրուի հայ գրականութեան։

Վեցերորդ էջը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Երեքշաբթի օրերը էջ 6-ը յատկացուած է միջազգային քաղաքական կեանքին, Չորեքշաբթի՝ Թուր-քիոյ եւ Ազրպէյճանի մէջ պատահած նորութիւններուն, Հինգշաբթի՝ լիբանանեան ընկերային կեանքին եւ հոգերուն, ինչպէս նաեւ՝ սննդագիտութեան, Ուրբաթ՝ 7-րդ արուեստին ու շարժապատկերի աշխարհին, իսկ Շաբաթ՝ արուեստի ու մշակոյթի։

Եօթներորդ էջը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Երկուշաբթի եւ Ուրբաթ օրերը թերթին 7-րդ էջին մէջ տեղ կը գտնեն աշխարհի մշակութային ու ընկերային կեանքին վերաբերող երկար, որոշ չափով վերլուծական յօդուածներ եւ թարգմանութիւններ, օտարներուն կարծիքը՝ տուեալ երեւոյթներուն շուրջ եւ այլն։ Երեքշաբթի օրերը գիտական լուրերն ու նորութիւնները լոյս կը տեսնեն այս էջով, Չորեքշաբթի հայկական գաղութները կը տողանցեն հետեւողական կերպով՝ իրենց պատմականով, հինով ու նորով։ Հինգշաբթի օրերը էջը կը յատկացուի կիներուն, անոնց հետաքրքրութիւններուն եւ աշխարհին, Շաբաթ օրերը մանուկները իրենց բաժինը կը ստանան եւ այս էջը ամբողջութեամբ կը լեցուի մանկապատանեկան լուրերով, ձեռային աշխատանքներով, խաղերով, հանելուկներով, գիտելիքներով եւ այլն։

Ութներորդ էջը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

8-րդ էջին պատկերը նոյն է ամէն օր, անոր մէջ տեղ կը գտեն լիբանանեան կեանքի մշակութային նորութիւնները, տեղի ունեցող ձեռնարկները, աղթարքը, սակարանը, օդերեւոյթը, 50 տարի առաջ նոյն օրը «Ազդակ»ին մէջ լոյս տեսած յատկանշական լուրերը եւ ազգային կեանքին մէջ պատահած իրադարձութիւնները, խաչբառը եւ ծանուցումներն ու յայտարարութիւնները:

Իններորդ էջը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

9-րդ էջին մէջ մարզական կեանքը կ'եռայ թէ՛ լիբանանեան, թէ՛ հայաստանեան եւ թէ միջազգային գետիններուն վրայ: Հոն տեղ կը գտնեն նաեւ մարզական կեանքին վերաբերող խրախուսիչ ակնարկներ, վերլուծական յօդուածներ, նշմարներ եւ այլն:

Տասներորդ էջը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Վերջին էջը աշխարհին քաղաքական զարգացումները կը փոխանցէ ընթերցողին՝ նախորդ գիշերը տեղի ունեցած իրադարձութիւնները հասցնելով անոր տունն ու գործատեղին:

  • «Ազդակ» ունի մնայուն խմբագրական կազմ, ինչպէս նաեւ՝ էջերու աշխատակիցներ։ Յօդուածներ կը ստորագրեն նաեւ սփիւռքահայ եւ հայրենի մտաւորականներ ու անձնաւորութիւններ։
  • «Ազդակ» օրաթերթը ընդհանրապէս կը փորձէ հեռու մնալ ծայրայեղութիւններէ եւ գտնել միջին եզր մը՝ որոշ չափով չէզոք լրատուութիւն կատարելու համար։ Սակայն այս մէկը ի զօրու չէ յատկապէս հայկական կեանքին ու զարգացումներուն վերաբերող լուրերու պարագային. այդ առնչութեամբ լուրը փոխանցելու կողքին, անպայման վերլուծումներ եւ ակնարկութիւններ կը կատարուի առաջին կամ երկրորդ էջով՝ գլխաւոր խմբագիրին կողմէ։ Թերթը ճիգ չի խնայեր գէթ մատչելի դէպքերն ու իրադարձութիւնները ընթերցողներուն սեփականութիւնը դարձնելու համար։ Տեղական գետնի վրայ եւ լիբանանահայ կեանքին մէջ տեղի ունեցած ձեռնարկներուն թերթին լրագրողները մնայուն ներկայութիւն են, եւ լուրերը անմիջապէս, յաջորդ օրն իսկ կը կարդացուին առանց ուշացումի։ Հարցազրոյցները կը կատարուին անձամբ եւ կամ, եթէ ենթական այլ երկրի մը մէջ կ'ապրի, հեռաձայնային հաղորդակցութեամբ։ «Ազդակ» կը փորձէ քայլ պահել նաեւ աշխարհի կամ Հայաստանի զարգացումներուն մէջ հայութեան կրած ազդեցութեան, օրինակ՝ իրաքեան պատերազմի օրերուն կապուելով իրաքահայ գաղութի պատասխանատուներուն եւ անոնց կացութեան մասին յաջորդ օրն իսկ տեղեկացնելով ընթերցողներուն։
  • Յատկապէս ներքին էջերու նիւթերուն ընտրութիւնը կը կատարուի այդ էջի պատասխանատուին կողմէ, որ իր կարգին որեւէ հարցի կամ դժուարութեան պարագային կը դիմէ գլխաւոր խմբագիրին։ Աշխատանքը խորքին մէջ բաւական հեզասահ ու բնականոն կերպով կ'ընթանայ, որովհետեւ աշխատանքներու բաժանումը ճշգրիտ կերպով կատար- ւած է, եւ ամէն անձ գիտէ իր պարտականութիւնները։ Որեւէ նիւթ գրողը նաեւ պատասխանատու է նոյն նիւթին վերաբերող նկարներ ապահովելուն եւ էջին դիմագիծը թուղթի վրայ գծուած էջադրող – ձեւաւորողին յանձնելուն։ Նոյնն է պարագան խորագիրներուն, որոնք նիւթին հետ կը վաւերացուին խմբագիրին կողմէ եւ էջադրող – ձեւաւորողը էջերը կազմած եւ տեղադրած ատեն իրաւունք չունի զանոնք փոփոխութեան ենթարկելու, եթէ նոյնիսկ գեղեցկագիտական իմաստով անոնք հաճելի չեն։ Էջադրող – ձեւաւորողը կը փորձէ առաւելագոյն չափով ծածկել թերութիւնները, եթէ գոյութիւն ունենան եւ նկարներու չհամապատասխանելուն պարագային կը դիմէ պատասխանատուներուն, որպէսզի այլ նկար մը ապահովեն։
  • Օրաթերթին կամ ամսաթերթին իւրաքանչիւր մանրամասնութիւն, որքան ալ փոքր ըլլայ ու աննշան, ունի իր դերն ու ազդեցութիւնը թերթին ընդհանուր պատկերին վրայ։ Կրնայ պատահիլ, որ նիւթերը չափազանց բովանդակալից ըլլան, սակայն երբ անոնք պէտք եղած ձեւով չհրամցուին, ընթերցողները նոյնիսկ պիտի չուզեն կարդալու փորձ կատարել։ Հակառակը եւս ճիշդ է, գրաւիչ եւ հետաքրքրական կերպով նեկայացուած գրութիւն մը կրնայ շատ սին ու անբովանդակ ըլլալ, սակայն կը կարդացուի իր մատուցուած ձեւին պատճառով։ Ասկէ մեկնելով՝ կրնանք հաստատել, որ թերթին ձեւաւորումը չափազանց կարեւոր է ու հիմնական, եւ լրագրողներն ու խմբագիրները այս իրողութեան գիտակցելով՝ պէտք է օժանդակեն էջադրող – ձեւաւորողին, որպէսզի ան առաւելագոյն չափով գրաւիչ եւ հետաքրքական էջ մը կազմէ։
  • «Ազդակ»ի մէջ թերթին ձեւաւորումը յատկանշական եւ կոկիկ է, գունաւոր չըլլալով հանդերձ, էջերուն մէջ բաւարար բացութիւններ կան, յարգուած են խորագիրի, նիւթի, յօդուածագիրի, ենթախորագիրներու օրէնքները, խորագիրները ընդհանրապէս չափի իմաստով կը համապատասխանեն նիւթերուն եւ անոնք կը տրուին աւելի մեծ տառատեսակով։ Խորագիրները յատուկ ուշադրութեան առարկայ կը դառնան թերթին մէջ, որովհետեւ անոնք հաւասար արժէք ունին, ինչպէս՝ նկարները եւ անոնց անմիջականութիւնը, լեզուի պարզութիւնը, հետաքրքրական ըլլալն ու խորքայնութիւնը թերթ վաճառող խանութին հեռուէն նոյնիսկ անցնող անհատը պէտք է գրաւէ եւ մղէ թերթը գնելու։ Անոնք տիրապետող են մանաւանդ հիմնական նիւթերու պարագային, որոնք, իրենց ձեւաւորումով, իրենց վրայ կը հրաւիրեն ընթերցողին ուշադրութիւնը, նկարները դրուած են շրջանակներու մէջ, եւ անոնք մեծաւ մասամբ կենդանի են ու գեղեցիկ։ Նկարներու տեղադրումը ճիշդ ձեւով կը կատարուի, նիւթին համաձայն կ'ընտրուի գլխաւոր նկարը, որ մնացեալէն աւելի մեծ հորիզոնական կամ ուղղահայեաց կը տեղադրուի էջին մէջ՝ սովորաբար խորագիրէն ետք։ Նկարը կրնայ դրուիլ խորագիրէն առաջ, եթէ ան աւելի խօսուն եւ կարեւոր է։ Իւրաքանչիւր նկար իր արժէքին համապատասխան տեղ կը գտնէ թերթին մէջ, եւ էջադրողը իրաւունք ունի անիմաստ կամ շատ պղտոր նկարները դուրս ձգելու՝ յօդուածագիրին հետ համագործակցաբար։
  • Առաջին էջին վրայ նկարներուն չափերը կը տարուբերին դէպքերուն եւ իրադարձութիւններուն համաձայն. երբ յատկանշական զարգացում մը արձանագըրւած է, այդ դէպքին նկարը մեծ չափերով կը տրուի առաջին էջով եւ ան աչքառու ձեւով կը ձեւաւորուի միւս նիւթերուն կողքին։ Ընդհանրապէս չի պատահիր, որ առաջին էջին մէջ նկար չըլլայ, որովհետեւ միայն գիրերով բեռնաւորուած էջը այսօր գրաւիչ չի թուիր ընթերցողներուն։
  • Նկարներու առատութիւն կայ մանկապատանեկան, կնոջական, մշակութային եւ ընկերային նիւթերու պարագային, որովհետեւ անոնք աւելի պարզ են, ծանր չեն եւ մեծ կեդրոնացում չեն պահանջեր, հարցերը պարզ ձեւով ներկայացուած են եւ անոնք մեծապէս մատչելի են ընթերցողներուն։ Նիւթերու պարագային եւս այդ է իրողութիւնը։ Վերոյիշեալ էջերուն մէջ տեղ կը գտնեն նիւթեր, նկարներ, տախտակներ, վիճակագրութիւններ, ընթերցողներու եւ քաղաքացիներու կարծիքներ՝ ընկերային, մշակութային կեանքին մասին եւ այլն։ Մէկ խօսքով, այս էջերը աւելի մատչելի են այն անձերուն համար, որոնք դիւրին կարդացուող յօդւածներ կամ տեղեկութիւններ կը փնտռեն, կ'ուզեն իրենց կեանքին մասին գրուած յօդուածներ կարդալ, ուր իրենք կ'երեւին իրենց ցաւերով, իրավիճակով եւ մտահոգութիւններով։ Ընկերային բաժինին մէջ յատկանշական է վիճակագրական տախտակներու գոյութիւնը, որ թէեւ կրնայ հետեւողական չըլլալ, սակայն երկշաբաթեայ դրութեամբ անոնք տեղ կը գտնեն։ Նոյնը չէ պարագան Հայ Դատին եւ քաղաքականութեան վերաբերող էջերուն, ուր նկարներուն թիւը աւելի նուազ է եւ ձեւաւորման խաղերը՝ աւելի ուսումնասիրուած։ Այս էջերուն լուրերը եւ բնոյթը ինքնին աւելի ծանր են, համապատասխան նկարներ գտնելը՝ աւելի դժուար, յօդուածները աւելի երկար, թէեւ անոնք կը միջամտուին շրջանակի մէջ դրուած լուրերով եւ տեղեկութիւններով։ Սակայն այս էջերը եւս ունին մեծ թիւով ընթերցողներ, որոնք խորք եւ վերլուծում կը փնտռեն։ Կարելի է հաստատել, որ իր բովանդակութեամբ «Ազդակ»ը կը փորձէ գոհացնել բոլորին հետաքրքրութիւնը եւ մատչելի ու դիւրաւ ընթեռնլի դառնալ բոլորին:
  • Հետաքրքրական է նաեւ զոյգ սիւնակ մը վերէն վար օրուան կարեւորագոյն իրադարձութեան վերաբերող նկարներու յատկացումը: Ընթերցողներուն ուշադրութիւնը կը կեդրոնանայ նկարներուն վրայ, որոնք երբեմն աւելի խօսուն կ'ըլլան, քան՝ գիրերը:
  • Պէտք է հաստատել, որ թերթը օրէ օր զարգացում կ'արձանագրէ իր կարելիութեան սահմաններուն մէջ եւ ան կը հանդիսանայ լիբանանահայութեան օրուան անհրաժեշտութիւն մը:
  • Այս ասպարէզի մէջ գործողներ, մտաւորականներ եւ ընթերցողներ կը վկայեն, որ «Ազդակ» օրաթերթը Սփիւռքի մէջ լոյս տեսնող լաւագոյն օրաթերթերէն է, բովանդակութեան, այլազանութեան, նկարներու ընտրութեան, լուրերու եւ իրադարձութիւններու հետապնդման եւ անոնց արձագանգին եւ էջերու ձեւաւորման իմաստով։
  • Գիշերային եւ ցերեկային աշխատակազմով գործող այս օրաթերթին մէջ որոշ էջեր երկու օր առաջ կը պատրաստուին, ինչպէս՝ մանկապատանեկան, մշակութային, գրական, Հայ Դատ, ընկերային, սննդագիտական եւ այլն, իսկ լրատուութեան բաժինի լուրերը նախորդ գիշերը մինչեւ ուշ ժամեր հետեւելէ ետք կը գրուին, կը խմբագրուին եւ կը հրատարակուին։

Նշումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Kevork Yazdjian, Lebanese-Armenian press in 2002, Yerevan, 2004, 47 p. ISBN 99930-4-293-5

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]