Jump to content

Ագարակաձոր

Գիւղ
Ագարակաձոր
Երկիր  Հայաստան
Մարզ Վայոց ձորի մարզ
Համայնք Արենի (համայնք)
Համայնքապետ Յուսիկ Սահակեան[1]
Հիմնադրուած է՝ 1828
Տարածութիւն 58.4 քմ²
ԲԾՄ 1160 մեթր
Պաշտօնական լեզու հայերէն
Բնակչութիւն 1431[2] մարդ (2008)
Կը գտնուի ափին Արփա գետ
Ժամային գօտի UTC+4։00

Ագարակաձոր, գիւղ՝ Հայաստանի Վայոց Ձորի մարզին մէջ,[2] մարզի կեդրոնէն 3 քմ հարաւ-արեւելք, Արփա գետի ձախ ափին, Ագարակաձոր վտակի գետաբերանի շրջանին մէջ։

Եղէգնաձոր քաղաքէն մօտ 3 քմ հարաւ կը գտնուի եւ Երեւան քաղաքէն իր հեռաւորութիւնը 119 քմ է։ Գիւղը կը գտնուի Արփա գետի ձախ ափին, անոր վտակ Ագարակաձորի գետաբերանի շրջանին մէջ։ Ծովու մակարդակէն 1120 մ. բարձր է։

Պատմութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գիւղը հիմնադրուած է XIX դարու սկիզբը, թէպետ նաեւ 12-13-րդ դարերու մասին կը խօսուի։ Տարիներ առաջ, այս գիւղը կրած է Ագեար անուանումը եւ եղած է Երեւանի նահանգի Շարուր-Դարալագեազի գաւառին մէջ։[3]

Այս մէկը պատմականօրէն եղած է Օրբէլեաններու կալուածքը եւ պատմական այս ժամանակահատուածը որպէս Վայոց ձորի ամէնածաղկուն շրջանը կը դիտուի։ Տնտեսական կեանքին եւ առեւտուրի զարգացման համար ճանապարհաշինութեան մեծ նշանակութիւն տալով, Տարսայիճ Օրբէլեան (13-րդ դար) կառուցած է քանի մը կարաւաններ եւ կամուրջներ, որոնցմէ են նաեւ Ագարակաձորի կամուրջը, որ կանգուն է եւ մինչեւ այսօր կը գործէ։ Այժմ այդ կամուրջի միջոցով Եղէգնաձոր քաղաքի հետ կապ կը հաստատեն Արփա գետի ձախափնեայ շատ գիւղեր։

Բնակչութիւնը 1828-1829-ին Խոյ ներգաղթած է, Սալմաստ գաւառներէն, ինչպէս նաեւ Մակուէն։

Կլիմա[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կլիման մերձարեւադարձային է՝ չոր, ցամաքային, ամառները՝ տաք, ձմեռները՝ ցուրտ։ Տարեկան տեղումներու քանակը 300-350 մմ է։

Բնակչութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ագարակաձորի ազգաբնակչութեան փոփոխութիւնը[4].

Տարի 1831 1897 1914 1926 1959 1970 1979 2001 2004
Բնակիչ 216 346 382 277 480 283 930 1283 1355

Տնտեսութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Համայնքը 340 տնտեսութիւն ունի։

Համայնքի տնտեսութեան գլխաւոր ճիւղը գիւղատնտեսութիւնն է։ Այստեղ կլիման նպաստաւոր է այգեգործութեան եւ խաղողագործութեան համար։ Կը մշակեն հացահատիկ, կերային մշակաբոյսեր եւ բանջարաբոստանային հողագործութիւններ։ Անասնապահութեամբ կը զբաղին, մեծ եւ փոքր եղջերաւոր անասուններ բուծելով։

Արօտավայրերը կը գրաւեն 912 հա տարածք։ Պահուստային հողերը կ'իւրացուին եւ կ'օգտագործուին որպէս վարելահողեր։ Բնական տեսարանները կիսանապատներ եւ չոր տափաստաններ են, որոնք վերամշակուած են՝ կուլտուր-ոռոգելի բնավայրերու վերածուելով։

Արդիւնաբերութեան հիմքը սնունդի արդիւնաբերութիւնն է։ Գիւղին մէջ կը գործեն «Ջերմուկ» հանքային ջուրերու մէկ գործարան, երկու քարի մշակման արտադրամաս, որոնք կ'օգտագործեն Գնիշիկէն եւ Սիսիանէն բերուած հումքը։

Օգտակար Հանածոներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Համայնքի տարածքին մէջ յայտնաբերուած է տուֆի հանքավայր, բայց այս մէկը ունի պահուստային նշանակութիւն եւ չի շահագործուիր։

Պատմամշակութային Կառոյցներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գիւղին մօտ, Արփայի վրայ կը գտնուի համանուն կամուրջը (XIII դար), XII-XVII դարերու խաչքարեր, Սբ. Յովհաննէս մատուռը (XIX դար), գիւղէն 1,5 քմ արեւելք՝ XVII դարու եկեղեցին եւ IX դարու ամրոցը։

Հասարակական կառոյցներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ագարակաձոր համայնքին մէջ կը գործէ միջնակարգ դպրոց, մանկապարտէզ, մշակոյթի տուն, առողջապահական կեդրոն, կապի հանգոյց։

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]


Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Արենի համայնքի ղեկավար և ավագանի
  2. 2,0 2,1 Վայոց ձորի մարզի մարդահամար, 2008
  3. «Հայաստանի և յարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 1, էջ 24
  4. «Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 7»։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2014-09-12-ին։ արտագրուած է՝ 2014 Հունիսի 4 

Կաղապար:Վայոց ձորի մարզ Կաղապար:Շարուր-Դարալագյազի գավառ