Փարիս Փիշմիշ (Մարի Սուքիասեան)

Փարիս Փիշմիշ;
Ծննդեան անուն	Մարի Սուքիասեան
Ծնած է	30 Յունուար 1911
Ծննդավայր	Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն
Մահացած է	1 Օգոստոս 1999 (88 տարեկանին)
Մահուան վայր	Մեքսիքօ Սիթի, Մեքսիքօ
Քաղաքացիութիւն	Թուրքիա, Մեքսիքօ և Օսմանեան Կայսրութիւն
Ազգութիւն	Հայ
Ուսումնավայր	Սկիւտարի ամերիկեան կաճառ, Պոլսոյ Համալսարան և Հարուըրտ Համալսարան
Մասնագիտութիւն	աստղագէտ և համալսարանի դասախօս
Աշխատավայր	Ազգային Կեդրոնական Վարժարան, Հարուըրտ Համալսարան, Տոնանտցինտլայի աստղադիտարան? և Մեքսիքայի Ազգային Ինքնավար համալսարան
Անդամութիւն	Միջազգային աստղագիտական միութիւն
Ամուսին	Félix Recillas Juárez?

Փարիս Փիշմիշ (Մարի Սուքիասեան, 30 Յունուար 1911(1911-01-30)^[1], Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն^[1] - 1 Օգոստոս 1999(1999-08-01)^[2], Մեքսիքօ Սիթի, Մեքսիքօ) սփիւռքահայ անուանի աստղագէտ: Մեծ էր Փարիս Փիշմիշի (Մարի Սուքիասեան) մանկավարժական գործունէութիւնը եւ անոր դերը մեքսիկական աստղագիտութեան զարգացման մէջ։ Մեծ դեր խաղցեր է աստղագիտական սարքերու ներմուծման եւ կիրառման գործին մէջ. առաքման միգամածութիւններու արագութիւններու դաշտի ուսումնասիրութեան նպատակով 1972թ. Մեքսիկայի մէջ առաջին անգամ ներմուծեր է Ֆապրի-Փերօ ինթերֆերոմեթրիան:

Կենսագրութիւն

Փարիս Փիշմիշը (Մարի Սուքիասեան) ծնած է 31 Յունուար 1911-ին Կոստանդնուպոլիս^[3]։ Ուսանած է տեղւոյն Սեմերճեան ճեմարանը եւ ամերիկեան վարժարանը։ 1933 թուականին աւարտած է Իսթանպուլի համալսարանը։ 1935-1936 թուականներուն դասաւանդեր է Կ. Պոլսոյ Կեդրոնական Սանասարեան վարժարանը, ապա տեղափոխուեր՝ ԱՄՆ, ուր աւարտեր է Հարվըրտի համալսարանը եւ 1937-ին ստացեր՝ մաթեմատիկական գիտութիւններու դոկտորի աստիճան:

1938-1942 թուականներուն աշխատեր է Հարվըրտի (ԱՄՆ) քոլէճի աստղադիտարանին մէջ, այնուհետեւ 1942թ. ամուսնացեր է մեքսիկացի աստղագէտ Ֆելիքս Ռեսիլասի հետ: Տեղափոխուեր է Մեքսիկա եւ աշխատանքի անցեր է Փուեպլայի Թոնանցինթլայի աստղադիտարանին մէջ, ուր աշխատեր է մինչեւ 1946 թուական:

1946-1996 թուականներուին՝ Մեխիկոյի ազգային ինքնավար համալսարանի աստղագիտութեան հիմնարկի դասախօսն էր^[4]։

Անոր ամէնակարեւոր ներդրումներէն էր մեքսիկական աստղագիտական ամսագիրներու հրատարակութեան խթանումը (Տոնանցինտլայի եւ Տակուբայայի աստղադիտարաններու տեղեկագիր, Աստղագիտութեան եւ աստղաֆիզիքայի մեքսիկական հանդէս եւ այլն):

Փարիս Փիշմիշի աշխատանքները կը վերաբերին Կալաքթիքայի քինեմաթիքային, միգամածութիւններու լուսաչափութեան եւ տեսագծային արագութիւններու որոշման^[5]։

1998-ին ան հրատարակեց իր ինքնակենսագրութիւնը՝ «Փարիս Փիշմիշի կեանքի յուշերը. կին աստղագէտ մը» խորագրով։ Ան մահացաւ 1999-ին։ Իր փափաքին համաձայն՝ մարմինը հրկիզուեցաւ (դիակիզում)։ Անոր դուստրը՝ Էլզա Ռեսիյաս Փիշմիշը, փեսան՝ Քարլոս Քրուզ-Կոնզալեսը եւ թոռնուհին՝ Այրին Քրուզ-Կոնզալեսը նոյնպէս դարձան աստղագէտներ^[6]։

Անդամակցութիւն

Միջազգային աստղագիտական միութիւն
Ամերիկեան աստղագիտական ընկերութիւն
Մեծ Բրիտանիայի Թագաւորական աստղագիտական ընկերութիւն
Մեքսիքայի գիտութիւններու ակադեմիայի անդամ
Մեքսիքական ֆիզիքական ընկերութեան անդամ

Ծանօթագրութիւններ

1 2 3 4 5 6 7 8 9 Հայկական սովետական հանրագիտարան — Երևան: 1986. — հատոր 12. — է. 341–342.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124737664'></a>
1 2 3 4 5 https://www.aras.am/FamousAstronomers/pishmish.html
↑ «1911թ. հունվարի 31-ին Կ. Պոլսում ծնվել է սփյուռքահայ անվանի աստղագետ Փարիս Փիշմիշը (Մարի Սուքիասյան)»։ nt.am։ արտագրուած է՝ 2026-04-17
↑ «Աստղագէտ Սուքիասեան Մարի (Փարիս Փիշմիշ) - ՍՈՑԻԱԼԻԶՄ.am» (hy-am)։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2017-07-18-ին։ արտագրուած է՝ 2018-03-02
↑ Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր 2, Ե., 2007, էջ 638։
↑ Poniatowska Elena (2023)։ Elena Poniatowska: Premio Internacional Carlos Fuentes a la Creación Literaria en el Idioma Español 2023։ Universidad Nacional Autónoma de México, Dirección General de Publicaciones y Fomento Editorial։ ISBN 978-607-30-8206-8

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q1238720"_data-entity-id="Q124737664">[[:d:Q124737664|Հայկական_սովետական_հանրագիտարան]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:Երեւան|Երևան]]:_1986._—_հատոր&nbsp;12._—_է.&nbsp;341–342.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124737664"></a></div>-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Հայկական սովետական հանրագիտարան — Երևան: 1986. — հատոր 12. — է. 341–342.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124737664'></a>

[[https://www.aras.am/FamousAstronomers/pishmish.html_https://www.aras.am/FamousAstronomers/pishmish.html]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-2] 1 2 3 4 5 https://www.aras.am/FamousAstronomers/pishmish.html

[3] «1911թ. հունվարի 31-ին Կ. Պոլսում ծնվել է սփյուռքահայ անվանի աստղագետ Փարիս Փիշմիշը (Մարի Սուքիասյան)»։ nt.am։ արտագրուած է՝ 2026-04-17

[4] «Աստղագէտ Սուքիասեան Մարի (Փարիս Փիշմիշ) - ՍՈՑԻԱԼԻԶՄ.am» (hy-am)։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2017-07-18-ին։ արտագրուած է՝ 2018-03-02

[5] Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր 2, Ե., 2007, էջ 638։

[6] Poniatowska Elena (2023)։ Elena Poniatowska: Premio Internacional Carlos Fuentes a la Creación Literaria en el Idioma Español 2023։ Universidad Nacional Autónoma de México, Dirección General de Publicaciones y Fomento Editorial։ ISBN 978-607-30-8206-8

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]