Տիգրան Պետրոսեանի անուան շախմատի տուն

Տիգրան Պետրոսեանի անուան շախմատի տուն (Տիգրան Պետրոսեանի անուան շախմատիստի կեդրոնական տուն), բացուած է 1970-ին, 1984-էն կը կրէ շախմատի աշխարհի 9-րդ ախոյեան Տիգրան Պետրոսեանի անունը։ Ընդգրկուած է Երեւանի Կեդրոն վարչական շրջանի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջ:

Պատմութիւն

Շախմատի տունը մայրաքաղաքի մարզական կարեւորագոյն կառոյցներէն է (ճարտարապետներ` Ժաննա Մեշչերիակովա, Ռ. Մանուկեան, նկարիչներ` Յ. Պտէեան, Տ. Պապայեան, 1970)։ Շէնքի հիմնարկէքի առաջին քարը տեղադրած է Տիգրան Պետրոսեանը։ Շէնքը ունի անսովոր եռանկիւնի ձեւ, որ շախմատային նաւակ կը յիշեցնէ։ Ճակատը կը զարդարեն պղինձէ կոփուած եօթ ոճաւորուած շախմատի խաղաքարեր։

Տիգրան Պետրոսեանի անուան շախմատի տան հարեւանութեամբ կանգնեցուած է տաղանդաւոր շախմատիստի կիսանդրին (քանդակագործ` Արա Շիրազ, ճարտարապետ` Կարլէն Անանեան, 1989)։ Արա Շիրազի հեղինակած Տիգրան Պետրոսեանի կիսանդրին կատարեալ կերպով կը փոխանցէ «Երկաթէ Տիգրանի» կերպարը՝ մտածկոտ, կեդրոնացած եւ անսասան, որ ներդաշնակօրէն կը լրացնէ շէնքի ընդհանուր տեսքը։

Այս շէնքէն ներս իր գործունէութիւնը կը ծաւալէ Հայաստանի շախմատի դաշնութիւնը:

1971-էն այստեղ կը գործէ Հենրիկ Գասպարեանի անուան շախմատի դպրոցը:

Ճարտարապետական եւ Գեղարուեստական Գոհարներ

Ներքին ձեւաւորումը. Շէնքի ներսի յարդարանքը նոյնպէս արուեստի գործ է։ Սրահներուն մէջ կան շախմատային թեմաներով գեղեցիկ գոբելեններ (գորգ-որմնագորգեր), փայտէ քանդակներ եւ խճանկարներ, որոնք կը ստեղծեն իւրայատուկ մթնոլորտ։
Լուսաւորութեան լուծումը. Ճարտարապետական յաջողութիւններէն մէկն այն է, որ խաղասրահը ունի հսկայական պատուհաններ, որոնք ապահոված են առատ բնական լոյս՝ կիսով չափ թեթեւցնելով մրցաշարերու լարուած մթնոլորտը։

Պատմական Նշանակութիւն եւ Իրադարձութիւններ

Շախմատի տան մէջ տեղի ունեցած են խորհրդային եւ միջազգային հսկայական մրցաշարեր։ Այստեղ խաղացած են աշխարհի չեմպիոններ եւ լեգենդար դէմքեր, ինչպէս՝ Միխայիլ Թալը, Կարրի Կասպարովը, Անատոլի Կարպովը եւ ուրիշներ։

Այս կառոյցը ականատեսն ու դարբնոցն է հայկական շախմատի ոսկէ դարաշրջանին։ Այստեղ կազմաւորուած եւ մարզուած են Հայաստանի տղամարդոց եւ կանանց հաւաքականներու անդամները, որոնք յետագային նուաճեցին Ողիմպիական ոսկէ մետալներ եւ աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսներ։

Շէնքը պարզապէս մարզադպրոց կամ խաղասրահ չէ, այլ Հայաստանի շախմատային կեանքի ուղեղն է. հոն կը մշակուին հայկական շախմատի զարգացման բոլոր ռազմավարական ծրագիրները։