Նիկողոս Թէնէքէճեան

Փրոֆ․ Նիկողոս Թէնէքէճեան, հայ մեծանուն մանկավարժ, մտաւորական եւ հասարակական գործիչ, ծնած է1863-ին Խարբերդ, որուն գոլէճէն ուսումնաւարտ՝ երկար տարիներ աւանդած է հոն պատմութիւն, թրքերէն լեզու եւլն ․: 1904-ին 25 ամեակը տօնուած է հանդիսաւորապէս․ 34 տարուան իր պաշտօնավարութիւնը եղած է աննշուկ, խորապէս տպաւորիչ՝ դաստիարակուող սերունդին վրայ: Ազգապետ Խարբերդի շրջանին:

Կենսագրութիւն եւ Գործունէութիւն

Ծնած է 1864-ի Յունուար 2-ին (որոշ աղբիւրներու մէջ կը նշուի 1863-ին) Խարբերդ: Նախնական կրթութիւնը ստացած է տեղի Սուրբ Ստեփանոս թաղի ծխական, ապա բողոքականներու դպրոցներուն մէջ: 1880-ին աւարտած է Խարբերդի նշանաւոր Եփրատ գոլէճը:

Ուսումնաւարտ ըլլալէ ետք, ան անմիջապէս անցած է պաշտօնի նոյն գոլէճին մէջ։ Շուրջ 34-35 տարի անխոնջ կերպով դասաւանդած է պատմութիւն, թրքերէն լեզու, փիլիսոփայութիւն եւ օրէնսդրագիտութիւն: Իր գիտական բարձր պատրաստուածութեան եւ նուիրումին համար ստացած է փրոֆեսորի կոչում:

1904-ին մեծ շուքով ու հանդիսաւորութեամբ տօնուած է անոր կրթական գործունէութեան 25-ամեակը:

Ան միայն կրթական մշակ չէր, այլեւ Խարբերդի շրջանի բողոքական հայերու հոգեւոր-հասարակական առաջնորդն ու Ազգապետն էր: Անոր համեստ, բայց միեւնոյն ժամանակ խորապէս տպաւորիչ ազդեցութիւնը կերտած է խարբերդահայ սերունդներու դիմագիծը:

Եղերական Վախճանը

Մեծ Եղեռնի օրերուն, Օսմանեան կայսրութեան հայատեաց քաղաքականութեան թիրախ դարձան հայ մտաւորականութիւնն ու Եփրատ գոլէճի սերուցքը։ Փրոֆ․ Նիկողոս Թէնէքէճեանը թրքական իշխանութիւններու կողմէ բանտարկուած է, ենթարկուած՝ սոսկալի խոշտանգումներու (փրոֆեսորին մորուքը մազ առ մազ փետտած են) եւ 1915 թուականի Յունիս 20-ին (հին տոմարով՝ Յունիս 7-ին) գլխատուած է Խարբերդի մօտակայքը գտնուող Քեզեն խանի (Կէօզլիւ Խան) շրջանին մէջ՝ Ծովակ լիճի դիմաց:

Աղբիւրներ

• «Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965)» (Գրիգոր Շահինեան, Կարօ Գէորգեան) – ուր զետեղուած են նահատակ փրոֆեսորներու համառօտ կենսագրականները:
• Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (ՀՍՀ), Հատոր 4, էջ 169:
• «Houshamadyan» (Յուշամատեան) գիտահետազօտական նախագիծ – Խարբերդի գաւառակի կրթական կեանքին եւ Եփրատ գոլէճի դասախօսական կազմին նուիրուած բաժինը (Harput Kaza - Schools):
• "Catalogue of Euphrates College" (Harpoot) – Գոլէճի պաշտօնական արխիւային տեղեկատուները, ուր Փրոֆ. Թէնէքէճեանը յիշատակուած է որպէս պատմութեան եւ թրքերէնի դասախօս:
• Յուշարձան,Կ․Պոլիս,1919, էջ 58: