Մշակիչ

Jump to navigation Jump to search
Intel 80486DX2

Մշակիչ, Բրոսեսըր (անգլերէն՝ Processor) կամ Կեդրոնական մշակիչ հանգոյցը (ԿՄՀ) (անգլերէն՝ Central Processing Unit (CPU)) կը հանդիսանայ համակարգիչի գործիքներէն մէկը եւ կ'իրականացնէ մեքենայական հրահանգները։ Համակարգիչներուն մէջ սկսած է օգտագործուիլ 1960-ական թուականներուն։ Բրոսեսըրին ձեւը, ճարտարապետութիւնը եւ իրականացումը փոխուած են, բայց հիմնական գործողութիւնը մեծ մասամբ մնացած է նոյնը։

Ժամանակին բրոցեսըրները բաւական չափով փոքր են, ուղղանկիւն (յաճախ քառակուսի) եւ ունին բազմաթիւ մետաղէ միացութիւններ։ Բրոցեսըրները, որոնք կը կատարուին այս տեսակի գործիքներուն բնորոշ բոլոր գործողութիւնները եւ իրականացած են միգրոսխեմայի տեսքով կը կոչուին միգրոբրոսեսըրներ։

Բրոսեսըր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Բրոսեսըրը համակարգիչի հիմնական միգրոսխեմայ է, որ կը կատարէ թուաբանական եւ տրամաբանական գործողութիւններու մեծ մասը, կ'ապահովէ կապը համակարգիչի տարբեր գործիքներու հետ։ Այն նոյնպէս կազմուած է վանդակներով, ինչպէս յիշողութիւնը, միայն իր ճամբով կրնան փոխել տուեալները։ Վանդակները կը կոչուին ռեճիսդրներ։ Ղեկավարելով տուեալներու մուտքը դէպի այս կամ այն ռեճիսդր, կը ղեկավարէ տուեալներու մշակումը։ Համակարգիչի այլ սարքերու հետ (առաջին հերթին օբերաթիւ յիշողութիւն) Բրոսեսըրը կապուած է քանի մը շինաներով։ Հիմնականներն են մ- տուեալներու շինա, որոնցմով կը կատարուի օբերաթիւ յիշողութեան Բրոսեսըրի ռեճիսդր եւ հակառակը տուեալներու կրկնօրինակին։ Intel Pentium-ը տուեալներու շինան 64 կարգանի է, այսինքն կապուած է 64 գիծերու, մշակման համար մէկ անգամ մտնել 8 պայթ, - հասցեներու շինայ, որ 32 կարգերու է։ Գծել լարել կայ, կը նշանակէ ունինք 1 թուանշանը, իսկ եթէ լարում չունինք՝ ունինք 0 թուանշանը։ 32 հատ 0 եւ 1-երուն խումբը կու տայ մէկ գոնգրետ վանդակի հասցէ, որ կը միանայ Բրոսեսըրը տուեալ պահելու համար, - հրամաններու շինա, որ կրնայ պահել 32, 64, 128 պայթեր։ Հրամաններու խումբը, որ կրնայ կատարել րոսեսըրը, կը կոչուի Բրոսեսըրի հրամաններու համակարգ։ Եթէ երկու բրոսեսըր ունին հրամաններու նոյն համակարգը, անոնք կը կոչուին համատեղելի։ Սահմանափակ համատեղելիութիւն ունեցող բրոսեսըրներու խումբը կը կազմէ բրոսեսըրներու ընտանիք։ Օրինակ՝ Intel 286, 386, 486 եւ այլն։ Նորերը կը հասկնան հիներուն։ Բրոսեսըրի հիմնական բնութագրիչ բարամեդրերէն են. կարգայնութիւնը - քանի պայթ տուեալ կրնայ ընդունիլ եւ մշակել ռեճիսդրի մէջ միաժամանակ (32, 64, 128)։ Բրոսեսըրի աշխատանքը կը կատարուի նոյն սկզբունքով, ինչպէս՝ ժամացոյցները։ Իւրաքանչիւր հրաման կը կատարէ որոշ քանակի գործեր։ Համակարգիչի մէջ դագդային ազդանշան ծնած է յատուկ միգրոսխեմայի միջոցով, որ չիփսէթով կազմուած է։ Որքան մեծ է բրոսեսըր մտնող դակդերու յաճախութիւնը, այնքան մեծ է արտադրողականութիւնը։ Ասիկա կը բնութագրէ աշխատանքին դակդային յաճախութիւնը։ յաճախութեան ներքին բազմապատկման գործակիցն ալ հանդիսացած է Բրոսեսըրի յաջորդ բնութագրիչ բարամեդրը։ Բրոսեսըրի միւս բնուդագրիչ բարամեդրը գէշ յիշողութեան չափն է։ Բրոսեսըրի ներսի տուեալները կը փոխանակեն աւելի արագ կը կատարուին, քան այլ գործիքներու հետ, օրինակ օբերաթիւ յիշողութեան հետ։ Որպէսզի պակասի օբերաթիվ յիշողութեան քանակը, Բրոսեսըրի ներսը կը ստեղծուի գէշ յիշողութիւն՝ գերօբերաթիւ յիշողութիւն։ Երբ Բրոսեսըրին պէտք է տրուի, սկիզբը կը դիմէ գէշ յիշողութեան, այնտեղ եթէ չգտնէ արդեն՝ օբերաթիւ յիշողութիւնը ոչնչացած է։ Յաջողած դիմումները կոչուած են «Գէշի մէջ ինալ»։ Որքան մեծ են իրենց չափերը, այնքան մեծ է յաջողուած դիմումներու քանակը։ Ժամանակակից պրոցեսորները բաւականաչափ փոքր են, ուղղանկիւն (յաճախ քառակուսի) եւ ունեն բազմակի մետաղական միացութիւններ։ Պրոցեսորները, որոնք կը կատեն այս տիպի գործիքներուն բնորոշ բոլոր գործողութիւնները եւ իրականացուցած են միկրոսխեմայի տեսքով կը կոչվուին միկրոպրոցեսորներ։

Socket Պրոցեսորի (CPU) տեղադրելու տեղն է մայր բլատայի վրայ։ Կը տարբերի ոտքերու քանակով։ Օրինակ, socket 478, socket 939, socket AM/AM2 եւ այլն։ Բրոսեսըրները համատեղելի են միայն նոյնատիպ «socket» ունեցող մայրական բլատայի (motherboard) հետ։

Intel Celeron Intel գորբորացիայի կողմէն ստեղծուած «Pentium» Բրոսեսըրների թոյլ տարբերակն է։ Կ՛արտադրեն 266 Mhz-են մինչեւ 2800 Mhz յաճախութիւններով, տարբեր socket–ներու համար (socket478, FC-PGA2, PPGA, …), տարբեր տեխ. Բրոսեսներով (250 nm – 130 nm), շինայի արագութիւնները (bus speed) 66-400 Mhz.։ Այս Բրոսեսըրները 32-պիթային(bit) են։ Ամենարագագործ Բրոսեսըրներն են՝ socket 478 - Intel Celeron 2,8 Ghz (400Mhz (bus), 128 Kb Cache), socket LGA775 - Celeron D365 3.6 Ghz (533Mhz (bus), 256Kb Cache)։

Intel Celeron D Intel գորբորացիայի կողմէն ստեղծուած Pentium Բրոսեսըրների չորրորդ սերունդի թոյլ տարբերակն է։ Ունին 775 հենք։ Արտադրողականութիւնը կը գերազանցէ Celeron-ի մնացած բոլոր Բրոսեսըրները։ Արտադրել են 2,13 Ghz-էն մինչեւ 3.6 Ghz յաճախութիւններով, սկիզբի socket 478-ի, յետոյ socket LGA775-ի համար, 90 nm տեխ. Բրոսեսներով, շինայի արագությունը (bus speed) 533 Mhz.։ Նշման թիւերը՝ 310-էն 365։ Այս Բրոսեսըրները 32-պիթային են։ Ամէնաարագ Բրոսեսըրն է Intel Celeron D 365, 3,6 Ghz, 533Mhz (bus), 512 Kb Cache, socket LGA775։ Արտադրութիւնէն դուրս եկած են։ Ներկայիս կ՛արտադրեն նոր Celeron D Բրոսեսըր Intel Core2Duo 65 nm դեգնոլոժիայի հիման վրայ, որոնք կը մրցին իրենց արտադրողականութեամբ նույնիսկ Pentium 4 սերունդի հետ։ Նշուած են իբրեւ Celeron 420, 430, 440 - 2.0 GHz (800 MHz (bus) 512Kb, socket LGA775)։ 2008 թ. փետրուարի 23-ին կ՛արտադրէ նաեւ երկբջիջ Celeron (Dual Core) E1200, E1300, E1400 - 2.0 GHz (800 MHz (bus) 2*256Kb, socket LGA775) մոտելները, որոնք ըստ «test»-երու շատ քիչ կը զիչին Intel Dual Core «series»ի Բրոսեսըրներուն, զգալի գերազանցելով P4 Բրոսեսըրներուն։

Intel Pentium 4 Intel գորբորացիայի կողմէն ստեղծուած Pentium Բրոսեսըրների չորրորդ սերունդը։ Ունի տարբեր ենթասերունդներ։ կ՛արտադրեն 1,3 Ghz-ից մինչեւ 3,8 Ghz յաճախութիւններով, LGA775, socket478 եւ socket423 socket–ների համար, տարբեր Բրոսեսներով (180 nm – 90 nm), շինայի արագությունները (bus speed) 400/533/800 Mhz.։ Նշման թիւերը՝ 505-ից 672։ Այս Բրոսեսըրները կ՛արտադրեն 32 պիթային տարբերակով (վերջինները՝ 64bit)։ Ամէնաարագ Բրոսեսըրներէն մեկն է Intel Pentium 4 670 3,8 Ghz, 800Mhz (bus), 2 Mb Cache, socket LGA775։ Արտադրվել են P4 Բրոսեսըրները երեք սերնդով՝ ա. Intel գորբորացիայի կողմէն ստեղծուած Pentium Northwood «series»ի Բրոսեսըրները ունին 478 ոտք։ Հիմնական բարամեդրերն են՝ 333 MHz-ից 533 MHz շինայի արագութեան, 512Kb L2 քեշ, 32 բիտ)։ Արտադրութենէն դուրս կը մղուին 2003 թուականին։ բ. Intel բրոսեսըր Pentium Prescott «series»ի Բրոսեսըրները ունին 478 եւ LGA 775 ոտք։ Հիմնական բարամեդրերն են՝ 533 MHz-ից 800 MHz շինայի արագութիւն, 1024-2048Kb L2 քէշ, 32-64 պիթ, տեխ. բրոսեսը (90 nm)։ 478 socket-ը Արտադրութենէն դուրս կը մղուին 2006 թուականի Յունուարին։ Որոշ դէպքերէն LGA 775s բրոսեսըրները կը կոչուին Pentium 5, չնայած, օֆիշըլ P5 բրոսեսըր չարտադրեր։ գ. Intel բրոսեսըր Pentium բռենդի Pentium D (Dual Core) Բրոսեսըրները երկբջիջ են, մեկ գրիսդալի վրայ տեղաբաշխուած է երկու Բրոսեսըր։ Ունեն 775 հենք։ Կ՛արտադրեն 2,66 Ghz-ից մինչեւ 3,6 Ghz յաճախութիւններով, LGA775 socket–ի համար, 90 nm եւ 65 nm տեխ. Բրոսեսըրներով, շինայի արագութիւնները (bus speed) 533/800 Mhz.։ Նշման թիւերը՝ 805-էն 960։ Այս Բրոսեսըրները 32 եւ 64 -պիթային են։ Ամէնաարագ Բրոսեսըրն է Intel Pentium D 960 3,6 Ghz, 800Mhz (bus), 4 (2x2) Mb Cache, socket LGA775։

Intel Dual Core Intel գորբորացիայի կողմէն Centrino դեգնոլոժիայի հիմքի վրայ ստեղծված Բրոսեսըրներու նոր սերունդ։[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Երկբջիջ են, մեկ գրիստալի վրայ տեղաբաշխուած է երկու բրոսեսըր։ Ունին 775 հենք։ Կ՛արտադրեն 1,6 Ghz-ից մինչեւ 2.6 Ghz յաճախութիւններով, LGA775 socket–ի համար, 65 nm տեխ. Բրոսեսներով, շինայի արագութիւնները (bus speed) 800 Mhz.։ Նշման թիւերը՝ Е2140-ից Е2220։ Այս Բրոսեսըրները 64-պիթային են։ L2 քէշը ընդամէնը 1MB է (2*512Kb), բայց L1 քէշը մեծ է՝ 128Kb (2*64Kb)։ Չնայածջ արագութիւններուն «test»երի ժամանակ ցուց կու տան բարձր արդիւնաւետութիւն։

Intel Core 2 Duo Intel գորբորացիայի կողմէն Centrino դեգնոլոժիայի հիմքի վրայ ստեղծուած Բրոսեսըրներու նոր սերունդ։

Երկբջիջ կամ քառաբջիջ են, մէկ կրիստալի վրայ տեղաբաշխուած է երկու կամ չորս բրոսեսըր։ Ունին 775 հենք։ Կ'արտադրեն 1,8 Ghz-էն մինչեւ 3.3 Ghz յաճախութիւններով, LGA775 socket–ի համար, 65 եւ 45 nm տեխ. բրոսեսներով, շինայի արագութիւնները (bus speed) 800/1066/1333/1600 Mhz.։ Նշման թիւերը՝ Е4300-ից QX9770։ Այս Բրոսեսըրները 64-պիթային են։ Ներկայ ժամանակ ամենաարագ Բրոսեսըրն է ըստ «test»երի Intel Core 2 Quad QX9770 3.2 Ghz, 1600Mhz (bus), 12 (4x2) Mb Cache, 45 nm Yorkfield Quad Core Extension

Բրոսեսըրների ստեղծման պատմություն։ IBM ֆիրմայի առաջին IBM PC համակարգիչը օգտագործուած էր INTEL 8088 Բրոսեսըրը։ 1982-ին այդ համակարգիչը համալրվեց կոշտ սկավառակով ու նոր արտադրատեսակը կոչվեցաւ PC XT։ Համակարգիչի հետագայ զարգացումն ու ստեղծումը պայմանավորուած էր INTEL Բրոսեսըրների թողարկումներով։

  • 1984 թ, համակարգիչ PC AT, Intel 80286 Բրոսեսըրի հիման վրա,
  • 1987 թ, համակարգիչ PC 386, Intel 80386 Բրոսեսըրի հիման վրա,
  • 1989 թ, համակարգիչ PC 486, Intel 80486 Բրոսեսըրի հիման վրա,
  • 1994 թ, համակարգիչ Pentium, Intel Pentium Բրոսեսըրի հիման վրա,
  • 1996 թ, համակարգիչ Pentium Pro, Intel Pentium Pro Բրոսեսըրի հիման վրա,
  • 1997 թ, համակարգիչ Pentium 2, Intel Pentium 2 Բրոսեսըրի հիման վրա,
  • 1999 թ, համակարգիչ Pentium 3, Intel Pentium Բրոսեսըրի հիման վրա,
  • 2000 թ, համակարգիչ Pentium 4, Intel Pentium 4 Բրոսեսըրի հիման վրա։

Այսօր, համակարգիչը անընդհատ կը կատարելագործուի, կ՛ենթարկուի դեգնիկական փոփոխութիւններու։