Հրացան ԱՔ-47
ԱՔ-47, տարբերակ 56-ը (վերին) եւ ԱՔՍ-47 ԱՔ-47[1] (ռուս.՝ Автомат Калашникова), տեսակաւորող կրակային, կազով վարուած, 7,62x39 մմ գրոհային հրացան, մշակուած առաջին անգամ Խորհրդային Միութեան մէջ Միքայէլ Քալաշնիքովի կողմէ։ Պաշտօնապէս յայտնի է որպէս Ինքնազօր Քալաշնիքովա։ Յայտնի է նաեւ որպէս Քալաշնիքով, ԱՔ, կամ ռուսերէն անունով՝ Քալաշ։
Նախագծման աշխատանքները ԱՔ-47-ի մասին սկսած են Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի վերջին տարուայ ընթացքին (1945 թ.)։ Պատերազմէն ետք, 1946 թուականին, ԱՔ-47-ը ներկայացուած է պաշտօնական ռազմական փորձերու համար։ 1947 թուականին, սահմանուած ագուստով տարբերակը ներկայացուած է ծառայութեան համար որոշ ստորաբաժանումներու խորհրդային բանակին մէջ։ Վաղ զարգացումի կառուցուած էր ԱՔՍ-47 (Ս - Սկալոդնոյ կամ «ծալովի»), որ յագեցած է ստորին ծալլուող մետաղական ուսի ագուստով։ 1949 թուականին, ԱՔ-47 պաշտօնապէս ընդունուած է ԽՍՀՄ զինուած ուժերուն կողմէ եւ օգտագործուած է Վարշաւայի պայմանագրի անդամ պետութիւններու մեծամասնութեան կողմէ։
Վաղ արտադրութեան ԱՔ-47-ը առաջին իսկական գրոհային հրացաններէն մէկն էր։ Նոյնիսկ վեց տասնամեակ վերջ, ԱՔ-47 ձեւը եւ անոր տարբերակները ամէնաշատ օգտագործուող եւ աշխարհի ամէնայայտնի գրոհային հրացաններէն են՝ իրենց դիմացկունութեան, քիչ արտադրական ծախսերու եւ հեշտ օգտագործումին շնորհիւ։ Ան արտադրուած է շատ երկիրներ եւ օգտագործուած է ինչպես կանոնաւոր, այնպէս ալ անկանոն զինուած ուժերու, յեղափոխական եւ ահաբեկչական կազմակերպութիւններու կողմէ։ ԱՔ-47-ն հիմը հանդիսացած է զարգացնելու բազմաթիւ այլ բնորոշ եւ անձնակազմի ծառայող հրազէններու տեսակներ։ Աշխարհն մէջ, աւելի շատ ԱՔ տեսակի հրացաններ արտադրուած են, քան միւս բոլոր գրոհային հրացանները միասին։
Կրակելով 7,62x39մմ փամփուշտները, ԱՔ-47-ը կը պատճառէ զգալի վիրաւորական արդիւնքներ, երբ գնդակը կը հասնի մաշկին, սակայն ատիկա կը պատճառէ համեմատաբար աւելի մանր վէրքեր երբ գնդակը մարմնէն դուրս կ'ելլէ շեղումի սկսելէն առաջ։
Պատմութիւն[2]
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Ծագումը
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքին, գերմանական ուժերուն կողմէ գործածուած Sturmgewehr 44 հրացանը խոր տպաւորութիւն ձգեց խորհրդային կողմին վրայ: Կրակի ընտրութեան հնարաւորութիւն ունեցող այս հրացանը յարմարցուած էր նոր՝ միջանկեալ փամփուշտի մը (7.92×33mm Kurz) համար, եւ իր մէջ կը միացնէր ատրճանակ-գնդացիրի կրակային ուժը՝ հրացանի մը հեռահարութեան ու դիպուկութեան հետ: 15 Յուլիս 1943-ին, Sturmgewehr-ի նախնական մոտելներէն մէկը ցուցադրուեցաւ ԽՍՀՄ Սպառազինութեան ժողովրդական կոմիսարիատին առջեւ: Խորհրդային ղեկավարութիւնը տպաւորուեցաւ այս զէնքով եւ անմիջապէս ձեռնարկեց սեփական միջանկեալ տրամաչափի ինքնաշխատ հրացանի մշակման, որպէսզի փոխարինէր PPSh-41 ատրճանակ-գնդացիրները եւ հնացած Mosin–Nagant տիպի հրացանները, որոնցմով զինուած էր խորհրդային բանակի մեծամասնութիւնը[3]:
Շուտով խորհրդային մասնագէտները մշակեցին 7.62×39mm M43 փամփուշտը, որ գործածուեցաւ SKS տիպի կիսաինքնաշխատ կարաբիններուն (carbine) եւ RPD թեթեւ գնդացիրներուն մէջ: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմէն քիչ անց, խորհրդային կողմը ստեղծեց AK-47 հրացանը, որ արագօրէն փոխարինեց SKS-ը խորհրդային բանակի ծառայութեան մէջ: 1959-ին արտադրուած AKM-ը աւելի թեթեւ, դրոշմուած պողպատէ տարբերակն է եւ AK շարքի հրազէններուն ամենատարածուած տեսակը: 1960-ականներուն խորհրդային ուժերը ներկայացուցին RPK թեթեւ գնդացիրը, որ AK տիպի զէնք մըն էր՝ աւելի ամուր հիմքով (receiver), աւելի երկար ու ծանր փողով եւ երկոտանի յենարանով (bipod), որ ի վերջոյ փոխարինեց RPD թեթեւ գնդացիրը[4]:
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- ↑ «Weaponomics: The Economics of Small Arms»
- ↑ (անգլերեն) AK-47, 2026-07-03, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=AK-47&oldid=1362326281, վերցված է 2026-07-03
- ↑ Chivers, C. J. (February 2006). "Mikhail Kalashnikov: The Father of 100 Million Rifles". Field & Stream. Archived from the original on 15 August 2016. Retrieved 19 April 2015.
- ↑ Johnson, Harold E. (September 1973). Small Arms Identification and Operations Guide – Eurasian Communist Countries (PDF). U.S. Army Foreign Science and Technology Center of the U.S. Army Materiel Command. Archived from the original on 4 March 2016 – via Virginia1774.org.