Հուելվա
| Քաղաք | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Հուելվա | |||||
| սպ.՝ Huelva | |||||
| |||||
|
| |||||
| Երկիր |
| ||||
| Նահանգ | Հուելվա նահանգ | ||||
| Ինքնավար համայնք | Անտալուսիա | ||||
| mayor of Huelva? | Pilar Miranda Plata? | ||||
| Տարածութիւն | 149 000 000 քառակուսի մետր | ||||
| ԲԾՄ | 54 մեթր | ||||
| Բնակչութիւն | 143 215 մարդ (2025)[1] | ||||
| Կը գտնուի ափին | Ատլանտեան Ովկիանոս | ||||
| Ժամային գօտի | UTC+1[2] և UTC+2[2] | ||||
| Փոստային ցուցանիշ | 21001 y otros | ||||
| Շրջագայութեան պետ-համարագիր | H | ||||
| Պարգեւներ | Q133265944? | ||||
| Սուրբ բարեխօս | Սուրբ Սեբաստիան? | ||||
| Պաշտօնական կայքէջ | huelva.es | ||||
Ուելվան (Huelva) (US: /ˈhwɛlvə/ WHEL-və, Spanish: [ˈwelβa], locally [ˈɡweɾβa]) Սպանիոյ մէջ գտնուող քաղաքապետութիւն մըն է եւ Անտալուզիոյ ինքնավար համայնքին մաս կազմող Ուելվա նահանգի մայրաքաղաքը։ Քաղաքը կը գտնուի Իպերեւան թերակղզիի հարաւ-արեւմուտքը՝ Ատլանտեան ովկիանոսի Քատիսի ծոցի ափին, Օտիել (Odiel) եւ Թինթօ (Tinto) գետերու գետաբերաններուն միջեւ։ Ըստ 2010 թուականի մարդահամարին՝ քաղաքը ունէր 149,410 բնակիչ։
Թէեւ գիտնականները ենթադրաբար կը պաշտպանեն այն տեսակէտը, որ քաղաքի ներկայ սահմաններուն մէջ դեռ Ք.ա. շուրջ 1250 թուականէն գոյութիւն ունեցած է նախա-փիւնիկեան բնակավայր մը, սակայն փիւնիկեցիները հաստատուն գաղութ հիմնած են մօտաւորապէս Ք.ա. 9-րդ դարուն։ Քաղաքի արդի տնտեսական գործունէութիւնը ձեւաւորուած է գետի վերին հոսանքներուն մէջ պղինձի եւ պիրիտի (pyrite) արդիւնահանմամբ՝ բրիտանական կապիտալի ներդրմամբ, ինչպէս նաեւ քաղաքի նաւահանգիստի դերակատարութեամբ եւ յետագայ քիմիական ու նաւթաքիմիական արդիւնաբերութեան զարգացմամբ։
Ուելվան հայրենիքն է «Ռեքրեաթիւօ տէ Ուելվա» (Recreativo de Huelva) խումբին, որ Սպանիոյ հնագոյն ֆութպոլային ակումբն է։
Աշխարհագրութիւն
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Դիրք
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Ուելվան կը գտնուի Իպերեւան թերակղզիի հարաւ-արեւմուտքը՝ Քատիսի ծոցին մէջ, Ատլանտեան ովկիանոսի ափին: Քատիսի ծոցի երկայնքով տարածուող ափամերձ գօտին ծանօթ է որպէս Քոսթա տէ լա Լուզ (Costa de la Luz): Քաղաքը կը գտնուի Օտիել եւ Թինթօ գետերու միախառնումէն առաջացած գետաբերանին քով՝ սեղմուած երկու գետերուն միջեւ:
Հնադարուն Ուելվայի գետաբերանը բաւական լայն էր, սակայն ժամանակի ընթացքին անիկա աստիճանաբար մեծամասնութեամբ տղմակալած է:
Կլիմայ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Ուելվան եւ անոր մերձակայ տարածքները ունին միջերկրականեան կլիմայ, որուն բնորոշ են մեղմ ու խոնաւ ձմեռները եւ երկարատեւ, տաք ու չոր ամառները: Տարեկան միջին ջերմաստիճանը մօտաւորապէս 18.1°C է. Օգոստոսին միջին առաւելագոյն ջերմաստիճանը կը հասնի 25.5°C-ի, իսկ Յունուարին նուազագոյնը կ'ըլլայ 11.4°C: Տարեկան տեղումները շուրջ 525 մմ են, որոնք սովորաբար կը բաշխուին 53 անձրեւոտ օրերու վրայ, իսկ Դեկտեմբերը տարուան ամենախոնաւ ամիսն է: Արձանագրուած ծայրայեղ ջերմաստիճաններն են՝ առաւելագոյնը 43.9°C (25 Յուլիս 2022-ին) եւ նուազագոյնը -3.2°C (Յունուարին): Թէեւ ափամերձ շրջաններուն մէջ պայմանները աւելի մեղմ են, գետի տելթայի մօտ գտնուելուն պատճառով ամրան տաքը աւելի զգալի կ'ըլլայ:
Ձիւնը Ուելվա քաղաքին մէջ չափազանց հազուադէպ երեւոյթ է: Ամենանշանակալի ձիւնառատ օրերը արձանագրուած են Փետրուար 1954-ին եւ Յունուար 1991-ին, երբ ձիւնի շերտը հասած է համապատասխանաբար 10 սմ եւ 15 սմ-ի՝ յառաջացնելով խցանումներ, քանի որ շրջանը պատրաստ չէր նման իրադարձութիւններու: Ուելվայի կլիմային վրայ կ'ազդէ նաեւ Ատլանտեան ովկիանոսը, որ կը մեղմացնէ ջերմաստիճանը, յատկապէս ափամերձ գօտիներուն մէջ:
Սիերա տէ Ուելվայի (Sierra de Huelva) իւրայատուկ միքրոկլիման նոյնպէս կը նպաստէ տարուան ընթացքին երբեմնակի ձիւնարտադրութեան, ինչ որ զայն կը տարբերէ մեղմ կլիմայ ունեցող դաշտավայրերէն:
Բնակչութիւն
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
|
|
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Պատկերասրահ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- Զբօսայգի
- Մայր տաճար
- Յուշարձան
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- 1 2 Ազգային Վիճակագրութեան Հիմնարկ (unspecified title) — 2025.
- 1 2 https://www.worlddata.info/europe/spain/timezones.php
- ↑ Instituto Nacional de Estadística III // 2001 թվականի Իսպանիայի համայնքային գրանցամատյան // Boletín Oficial del Estado — Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2002. — թող. 5. — P. 642. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
- ↑ Instituto Nacional de Estadística III // 2002 թվականի Իսպանիայի համայնքային գրանցամատյան // Boletín Oficial del Estado — Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2002. — թող. 311. — P. 45846. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
- ↑ Instituto Nacional de Estadística III // Real Decreto 1748/2003, de 19 de diciembre, por el que se declaran oficiales las cifras de población resultantes de la revisión del Padrón municipal referidas al 1 de enero de 2003 // Boletín Oficial del Estado — Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2003. — թող. 304. — P. 45352. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
- ↑ Instituto Nacional de Estadística III // 2004 թվականի Իսպանիայի համայնքային գրանցամատյան // Boletín Oficial del Estado — Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2004. — թող. 314. — P. 42356. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
- ↑ Instituto Nacional de Estadística III // 2005 թվականի Իսպանիայի համայնքային գրանցամատյան // Boletín Oficial del Estado — Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2005. — թող. 287. — P. 39422. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
- ↑ Instituto Nacional de Estadística III // 2006 թվականի Իսպանիայի համայնքային գրանցամատյան // Boletín Oficial del Estado — Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2006. — թող. 312. — P. 46628. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
- ↑ III // Padrón municipal de España 2007 // Boletín Oficial del Estado — Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2007. — թող. 311. — P. 53566. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
- ↑ Instituto Nacional de Estadística III // 2008 թվականի Իսպանիայի համայնքային գրանցամատյան // Boletín Oficial del Estado — Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2008. — թող. 312. — P. 52072. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
- ↑ Instituto Nacional de Estadística 2009 թվականի Իսպանիայի համայնքային գրանցամատյան // Boletín Oficial del Estado — Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2009. — թող. 309. — P. 109453. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
- ↑ Instituto Nacional de Estadística III // 2010 թվականի Իսպանիայի համայնքային գրանցամատյան // Boletín Oficial del Estado — Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2010. — թող. 311. — P. 106195. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
- ↑ Instituto Nacional de Estadística III // 2011 թվականի Իսպանիայի համայնքային գրանցամատյան // Boletín Oficial del Estado — Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2011. — թող. 303. — P. 138416. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
- ↑ Instituto Nacional de Estadística III // 2012 թվականի Իսպանիայի համայնքային գրանցամատյան // Boletín Oficial del Estado — Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2012. — թող. 313. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
- ↑ Instituto Nacional de Estadística III // Padrón municipal de España 2013 // Boletín Oficial del Estado — Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2013. — թող. 311. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
- ↑ Instituto Nacional de Estadística III // Իսպանիայի մունիցիպալ ռեգիստր 2014 // Boletín Oficial del Estado — Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2014. — թող. 308. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
- ↑ Instituto Nacional de Estadística III // Padrón municipal de España 2015 // Boletín Oficial del Estado — Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2015. — թող. 301. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
- ↑ Instituto Nacional de Estadística III // Padrón municipal de España 2016 // Boletín Oficial del Estado — Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2016. — թող. 304. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
- ↑ Instituto Nacional de Estadística III // Իսպանիայի մունիցիպալ ռեգիստր 2017 // Boletín Oficial del Estado — Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2017. — թող. 316. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
- ↑ Instituto Nacional de Estadística III // Իսպանիայի մունիցիպալ ռեգիստր 2018 // Boletín Oficial del Estado — Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2018. — թող. 314. — P. 130903. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
- ↑ Cifras oficiales de población resultantes de la revisión del Padrón municipal a 1 de enero — Ազգային Վիճակագրութեան Հիմնարկ.
- ↑ Instituto Nacional de Estadística III // Իսպանիայի մունիցիպալ ռեգիստր 2019 // Boletín Oficial del Estado — Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2019. — թող. 311. — P. 141278. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
- ↑ Instituto Nacional de Estadística III // Իսպանիայի մունիցիպալ ռեգիստր 2020 // Boletín Oficial del Estado — Agencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2020. — թող. 340. — P. 125898. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
- ↑ Ազգային Վիճակագրութեան Հիմնարկ Իսպանիայի մունիցիպալ ռեգիստր 2021 — 2021.
- ↑ Ազգային Վիճակագրութեան Հիմնարկ Municipal Register of Spain of 2022 — 2022. — հատոր 90. — է. 1,235.
- ↑ Ազգային Վիճակագրութեան Հիմնարկ Իսպանիայի մունիցիպալ ռեգիստր 2023 — 2023.
- ↑ Ազգային Վիճակագրութեան Հիմնարկ Municipal Register of Spain of 2024 — 2024.
| ||||||||||