Jump to content

Հուելվա

Քաղաք
Հուելվա
սպ.՝ Huelva
Դրօշակ Զինանշան

Երկիր  Սպանիա
Նահանգ Հուելվա նահանգ
Ինքնավար համայնք Անտալուսիա
mayor of Huelva? Pilar Miranda Plata?
Տարածութիւն 149 000 000 քառակուսի մետր
ԲԾՄ 54 մեթր
Բնակչութիւն 143 215 մարդ (2025)[1]
Կը գտնուի ափին Ատլանտեան Ովկիանոս
Ժամային գօտի UTC+1[2] և UTC+2[2]
Փոստային ցուցանիշ 21001 y otros
Շրջագայութեան պետ-համարագիր H
Պարգեւներ Q133265944?
Սուրբ բարեխօս Սուրբ Սեբաստիան?
Պաշտօնական կայքէջ huelva.es

Ուելվան (Huelva) (US: /ˈhwɛlvə/ WHEL-və, Spanish: [ˈwelβa], locally [ˈɡweɾβa]) Սպանիոյ մէջ գտնուող քաղաքապետութիւն մըն է եւ Անտալուզիոյ ինքնավար համայնքին մաս կազմող Ուելվա նահանգի մայրաքաղաքը։ Քաղաքը կը գտնուի Իպերեւան թերակղզիի հարաւ-արեւմուտքը՝ Ատլանտեան ովկիանոսի Քատիսի ծոցի ափին, Օտիել (Odiel) եւ Թինթօ (Tinto) գետերու գետաբերաններուն միջեւ։ Ըստ 2010 թուականի մարդահամարին՝ քաղաքը ունէր 149,410 բնակիչ։

Թէեւ գիտնականները ենթադրաբար կը պաշտպանեն այն տեսակէտը, որ քաղաքի ներկայ սահմաններուն մէջ դեռ Ք.ա. շուրջ 1250 թուականէն գոյութիւն ունեցած է նախա-փիւնիկեան բնակավայր մը, սակայն փիւնիկեցիները հաստատուն գաղութ հիմնած են մօտաւորապէս Ք.ա. 9-րդ դարուն։ Քաղաքի արդի տնտեսական գործունէութիւնը ձեւաւորուած է գետի վերին հոսանքներուն մէջ պղինձի եւ պիրիտի (pyrite) արդիւնահանմամբ՝ բրիտանական կապիտալի ներդրմամբ, ինչպէս նաեւ քաղաքի նաւահանգիստի դերակատարութեամբ եւ յետագայ քիմիական ու նաւթաքիմիական արդիւնաբերութեան զարգացմամբ։

Ուելվան հայրենիքն է «Ռեքրեաթիւօ տէ Ուելվա» (Recreativo de Huelva) խումբին, որ Սպանիոյ հնագոյն ֆութպոլային ակումբն է։

Աշխարհագրութիւն

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ուելվան կը գտնուի Իպերեւան թերակղզիի հարաւ-արեւմուտքը՝ Քատիսի ծոցին մէջ, Ատլանտեան ովկիանոսի ափին: Քատիսի ծոցի երկայնքով տարածուող ափամերձ գօտին ծանօթ է որպէս Քոսթա տէ լա Լուզ (Costa de la Luz): Քաղաքը կը գտնուի Օտիել եւ Թինթօ գետերու միախառնումէն առաջացած գետաբերանին քով՝ սեղմուած երկու գետերուն միջեւ:

Հնադարուն Ուելվայի գետաբերանը բաւական լայն էր, սակայն ժամանակի ընթացքին անիկա աստիճանաբար մեծամասնութեամբ տղմակալած է:

Ուելվան եւ անոր մերձակայ տարածքները ունին միջերկրականեան կլիմայ, որուն բնորոշ են մեղմ ու խոնաւ ձմեռները եւ երկարատեւ, տաք ու չոր ամառները: Տարեկան միջին ջերմաստիճանը մօտաւորապէս 18.1°C է. Օգոստոսին միջին առաւելագոյն ջերմաստիճանը կը հասնի 25.5°C-ի, իսկ Յունուարին նուազագոյնը կ'ըլլայ 11.4°C: Տարեկան տեղումները շուրջ 525 մմ են, որոնք սովորաբար կը բաշխուին 53 անձրեւոտ օրերու վրայ, իսկ Դեկտեմբերը տարուան ամենախոնաւ ամիսն է: Արձանագրուած ծայրայեղ ջերմաստիճաններն են՝ առաւելագոյնը 43.9°C (25 Յուլիս 2022-ին) եւ նուազագոյնը -3.2°C (Յունուարին): Թէեւ ափամերձ շրջաններուն մէջ պայմանները աւելի մեղմ են, գետի տելթայի մօտ գտնուելուն պատճառով ամրան տաքը աւելի զգալի կ'ըլլայ:

Ձիւնը Ուելվա քաղաքին մէջ չափազանց հազուադէպ երեւոյթ է: Ամենանշանակալի ձիւնառատ օրերը արձանագրուած են Փետրուար 1954-ին եւ Յունուար 1991-ին, երբ ձիւնի շերտը հասած է համապատասխանաբար 10 սմ եւ 15 սմ-ի՝ յառաջացնելով խցանումներ, քանի որ շրջանը պատրաստ չէր նման իրադարձութիւններու: Ուելվայի կլիմային վրայ կ'ազդէ նաեւ Ատլանտեան ովկիանոսը, որ կը մեղմացնէ ջերմաստիճանը, յատկապէս ափամերձ գօտիներուն մէջ:

Սիերա տէ Ուելվայի (Sierra de Huelva) իւրայատուկ միքրոկլիման նոյնպէս կը նպաստէ տարուան ընթացքին երբեմնակի ձիւնարտադրութեան, ինչ որ զայն կը տարբերէ մեղմ կլիմայ ունեցող դաշտավայրերէն:

ՏարիԲնակչութիւն
2001 141 334 մարդ [3]
2002 140 862 մարդ [4]
2003 144 831 մարդ [5]
2004 144 369 մարդ [6]
2005 145 150 մարդ [7]
2006 145 763 մարդ [8]
2007 146 173 մարդ [9]
ՏարիԲնակչութիւն
2008 148 027 մարդ [10]
2009 148 806 մարդ [11]
2010 149 310 մարդ [12]
2011 148 918 մարդ [13]
2012 148 568 մարդ [14]
2013 148 101 մարդ [15]
2014 147 212 մարդ [16]
ՏարիԲնակչութիւն
2015 146 318 մարդ [17]
2016 145 468 մարդ [18]
2017 145 115 մարդ [19]
2018 144 258 մարդ [20][21]
2019 143 663 մարդ [22]
2020 143 837 մարդ [23]
2021 142 538 մարդ [24]
ՏարիԲնակչութիւն
2022 141 854 մարդ [25]
2023 142 532 մարդ [26]
2024 143 290 մարդ [27]
2025 143 215 մարդ [1]

Ծանօթագրութիւններ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  1. 1 2 Ազգային Վիճակագրութեան Հիմնարկ (unspecified title) — 2025.
  2. 1 2 https://www.worlddata.info/europe/spain/timezones.php
  3. Instituto Nacional de Estadística III // 2001 թվականի Իսպանիայի համայնքային գրանցամատյան // Boletín Oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2002. — թող. 5. — P. 642. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
  4. Instituto Nacional de Estadística III // 2002 թվականի Իսպանիայի համայնքային գրանցամատյան // Boletín Oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2002. — թող. 311. — P. 45846. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
  5. Instituto Nacional de Estadística III // Real Decreto 1748/2003, de 19 de diciembre, por el que se declaran oficiales las cifras de población resultantes de la revisión del Padrón municipal referidas al 1 de enero de 2003 // Boletín Oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2003. — թող. 304. — P. 45352. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
  6. Instituto Nacional de Estadística III // 2004 թվականի Իսպանիայի համայնքային գրանցամատյան // Boletín Oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2004. — թող. 314. — P. 42356. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
  7. Instituto Nacional de Estadística III // 2005 թվականի Իսպանիայի համայնքային գրանցամատյան // Boletín Oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2005. — թող. 287. — P. 39422. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
  8. Instituto Nacional de Estadística III // 2006 թվականի Իսպանիայի համայնքային գրանցամատյան // Boletín Oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2006. — թող. 312. — P. 46628. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
  9. III // Padrón municipal de España 2007 // Boletín Oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2007. — թող. 311. — P. 53566. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
  10. Instituto Nacional de Estadística III // 2008 թվականի Իսպանիայի համայնքային գրանցամատյան // Boletín Oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2008. — թող. 312. — P. 52072. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
  11. Instituto Nacional de Estadística 2009 թվականի Իսպանիայի համայնքային գրանցամատյան // Boletín Oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2009. — թող. 309. — P. 109453. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
  12. Instituto Nacional de Estadística III // 2010 թվականի Իսպանիայի համայնքային գրանցամատյան // Boletín Oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2010. — թող. 311. — P. 106195. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
  13. Instituto Nacional de Estadística III // 2011 թվականի Իսպանիայի համայնքային գրանցամատյան // Boletín Oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2011. — թող. 303. — P. 138416. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
  14. Instituto Nacional de Estadística III // 2012 թվականի Իսպանիայի համայնքային գրանցամատյան // Boletín Oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2012. — թող. 313. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
  15. Instituto Nacional de Estadística III // Padrón municipal de España 2013 // Boletín Oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2013. — թող. 311. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
  16. Instituto Nacional de Estadística III // Իսպանիայի մունիցիպալ ռեգիստր 2014 // Boletín Oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2014. — թող. 308. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
  17. Instituto Nacional de Estadística III // Padrón municipal de España 2015 // Boletín Oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2015. — թող. 301. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
  18. Instituto Nacional de Estadística III // Padrón municipal de España 2016 // Boletín Oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2016. — թող. 304. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
  19. Instituto Nacional de Estadística III // Իսպանիայի մունիցիպալ ռեգիստր 2017 // Boletín Oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2017. — թող. 316. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
  20. Instituto Nacional de Estadística III // Իսպանիայի մունիցիպալ ռեգիստր 2018 // Boletín Oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2018. — թող. 314. — P. 130903. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
  21. Cifras oficiales de población resultantes de la revisión del Padrón municipal a 1 de eneroԱզգային Վիճակագրութեան Հիմնարկ.
  22. Instituto Nacional de Estadística III // Իսպանիայի մունիցիպալ ռեգիստր 2019 // Boletín Oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2019. — թող. 311. — P. 141278. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
  23. Instituto Nacional de Estadística III // Իսպանիայի մունիցիպալ ռեգիստր 2020 // Boletín Oficial del EstadoAgencia Estatal Boletín Oficial del Estado, 2020. — թող. 340. — P. 125898. — ISSN 0212-033X; 2951-7915; 1138-4018; 1138-7432
  24. Ազգային Վիճակագրութեան Հիմնարկ Իսպանիայի մունիցիպալ ռեգիստր 2021 — 2021.
  25. Ազգային Վիճակագրութեան Հիմնարկ Municipal Register of Spain of 2022 — 2022. — հատոր 90. — է. 1,235.
  26. Ազգային Վիճակագրութեան Հիմնարկ Իսպանիայի մունիցիպալ ռեգիստր 2023 — 2023.
  27. Ազգային Վիճակագրութեան Հիմնարկ Municipal Register of Spain of 2024 — 2024.