Jump to content

Ծոց

Խմբագրել յղումները
Պենկալեան ծոցը քարտէզի կամ քարտէսի վրայ (Bay of Bengal)
San Sebastian, Spain Սան Սեպասթիըն քաղաքի ծոցը (պատկեր տիեզերքէն)

Ծոց[1], ովկիանոսի, ծովի կամ լճի՝ ցամաքի մէջ մտած մաս[2]։ Ծոցի հիմնական ջրափոխանակութիւն, ջրաբանական (hydrological) ու ջրաքիմիական պայմանները նոյնանման են ջրաւազանի պայմաններուն, որուն մաս կը կազմէ եւ չի տարբերիր[3]։ Խոշորներէն են (Gulf of Alaska)Ալասքայի,(Bay of Bengal) Պենկալեան ծոցերը[4]։

Ովկիանոսի որոշ մասեր աւանդաբար ծոցեր կ'անուանուին[5],հակառակ իրենց ջրաբանական առանձնայատկութիւններուն բնատիպ ծովեր են (Gulf of Mexico) (Մեքսիքական, Հուտսընի (Hudson Bay), Պարսից ծոցերը եւ այլն)։

Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան «Ծովային իրաւունքի մասին քոնվենսիոն»-ը ծոցը (bay) կը սահմանէ որպէս ափագիծի յստակօրէն գծագրուած խորշ մը, որուն խորութիւնը իր բերանի լայնութեան հետ այնպիսի համամասնութիւն ունի, որ կը պարունակէ ցամաքով շրջապատուած ջուրեր եւ կը կազմէ աւելին, քան ափի սովորական կորութիւնը։ Սակայն, խորշ մը չի կրնար համարուիլ ծոց, եթէ անոր տարածքը հաւասար կամ աւելի մեծ չէ այն կիսաշրջանին, որուն տրամագիծը այդ խորշի բերանը հատող գիծն է. հակառակ պարագային, այն կը կոչուի բացածոց (bight)։

  • Բաց – ծոց մը, որ ամէնալայնն է իր բերանի հատուածին մէջ եւ երկու կողմերէն շրջապատուած է հրուանդաններով։
  • Փակ – ծոց մը, որուն բերանը աւելի նեղ է, քան անոր ամէնալայն մասը եւ առնուազն մէկ կողմէն շրջապատուած է թերակղզիով։
  • Կիսափակ – բաց ծոց մը, որուն ելքը դէպի աւելի նեղ ջրանցքներ կը վերածուի իր բերանին մէջ գտնուող մէկ կամ աւելի կղզիներու պատճառով։
  • Արգելապատնէշային (Back-barrier) – կիսափակ ծոց մը, որ բաց ջուրերէն բաժնուած է մէկ կամ աւելի արգելապատնէշային կղզիներով կամ ցամաքալեզուակներով։
  • Իրաւաբանական (Juridicial) – իրաւական տարբերակում, որ որոշակի չափանիշներու համապատասխանող ծոցը կը սահմանէ որպէս «ներքին ջուրեր» եւ հետեւաբար՝ պետութեան պատկանող ջուրեր, այլ ոչ թէ միջազգային կամ տարածքային ջուրեր։ Գլխաւոր չափանիշը կը մնայ այն, որ ծոցի զբաղեցուցած տարածքը պէտք է մեծ ըլլայ իր բերանին վրայ գծուած կիսաշրջանէն։ Այս սահմանումէն կախեալ են այնպիսի հարցեր, ինչպիսիք են՝ ծովայատակի եւ անոր օգտակար հանածոներու իրաւունքը, ձկնորսութեան վերահսկողութիւնը, նաւաստիներու «անմեղ անցման» (innocent passage) իրաւունքը եւ թէ արդեօք տուեալ ափը միջազգային սահման է, թէ ոչ։

Ծոց / Ծովածոց (Gulf)

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծովածոցը (gulf) ովկիանոսէն կամ ծովէն դէպի ցամաք տարածուող ջրային մեծ խորշ մըն է, որ սովորաբար (թէեւ ոչ միշտ) աւելի մեծ է եւ ունի աւելի նեղ բերան, քան սովորական ծոցը (bay)։ Այս եզրը աւանդաբար օգտագործուած է ափագիծով շրջապատուած, խոր եւ նաւարկելի աղի ջուրերու մեծ տարածքներու համար։ Շատ ծովածոցներ առեւտրական նաւարկութեան կարեւոր գօտիներ են, ինչպէս օրինակ՝ Պարսից ծոցը, Մեքսիքական ծոցը, Ֆիննական ծոցը եւ Ատենի ծոցը։


Պատկերասրահ

Ծանօթագրութիւններ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  1. ↑ Пшизова Сусанна (2007)։ «Politics as Business: Russian Version (I)»։ Полис. Политические исследования (2): 109–123։ ISSN 1026-9487։ doi:10.17976/jpps/2007.02.07
  2. ↑ «Webster, John Clarence, (21 Oct. 1863–16 March 1950)»։ Oxford University Press։ 2007-12-01
  3. ↑ Ward Lauck W., Powars David S. (1989)։ Tertiary Stratigraphy and Paleontology, Chesapeake Bay Region, Virginia and Maryland: Chesapeake Bay Region, Virginia and Maryland, July 15–July 17։ Washington, D. C.: American Geophysical Union։ ISBN 0-87590-660-5
  4. ↑ Ives Sumner, Stein Jess (1967-02)։ «The Random House Dictionary of the English Language, the Unabridged Edition»։ The English Journal 56 (2): 302։ ISSN 0013-8274։ doi:10.2307/811703
  5. ↑ Schwartz Maurice L.։ Encyclopedia of Earth Science։ Dordrecht: Kluwer Academic Publishers։ էջեր 338–339։ ISBN 0-87933-213-1
  6. ↑ (անգլերեն) Bay, 2025-12-04, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bay&oldid=1325748256, վերցված է 2026-01-09
Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ անկէ մաս մը վերցուած է Հայկական Սովետական Հանրագիտարանէն, որուն նիւթերը հրատարակուած են` Քրիէյթիվ Քամմընզ Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։ 
Վերցուած է «https://hyw.wikipedia.org/w/index.php?title=Ծոց&oldid=247233» էջէն