Լուսնթագ

Լուսնթագ (լատ.՝ Jupiter; Խորհրդանիշ: ♃) կամ Լուսնթագ, Արեգակէն հեռաւորութեամբ հինգերորդ եւ արեգակնային համակարգի ամենամեծ մոլորակը։ Լուսնթագի զանգուածը կազմուած է Արեգակի զանգուածի ընդամէնը մէկ հազարերորդը (0,1%), միեւնոյն ժամանակ անիկա երկուք ու կէս անգամ մեծ է արեգակնային համակարգի բոլոր մնացած մոլորակներէն ընդհանուր զանգուածին։ Սադուրնի, Ուրանոսի եւ Նեպթունի հետ միասին կը դասուի կազային հսկաներու դասակարգին։ Այս չորս մոլորակները երբեմն նաեւ միասին կ'անուանուին Լուսնթագեաններ կամ արտաքին մոլորակներ։

Լուսնթագը մարդկութեան յայտնի է հնագոյն ժամանակներէն[1], եւ արտացոլուած է տարբեր մշակոյթներու դիցաբանութեան մէջ եւ կրօնական պատկերացումներու՝ Միջագետքի, Բաբելոնի, Յունաստանի եւ այլն։ Հռոմէացիները մոլորակը անուանած են Հռոմէական աստուածներու բարձրագոյն՝ Լուսնթագ անունով։

Երկրէն դիտելը, Լուսնթագը կրնայ հասնիլ −2,94 տեսանելի մեծութեան, հետեւաբար ան Երկրի գիշերային երկինքի մեծութեամբ երրորդ պայծառ մարմինն է՝ Լուսինէն եւ Վեներայէն յետոյ (Մարսը մօտաւորապէս կրնայ հասնիլ Լուսնթագի մեծութեան միայն իր ուղեծիրի որոշակի կէտին)։

Լուսնթագը հիմնականօրէն կազմուած է ջրածինէ, իսկ հելիումը կազմած է անոր զանգուածին քառորդ մասը, միաժամանակ հելիումի մոլորակի մասնիկներու ընդամէնը 1/10-ն են։ Կարելի է նաեւ, որ անիկա ունի ժայռային միջուկ, կազմուած աւելի ծանր տարրերէն։ Միւս հսկայ մոլորակներու նման, Լուսնթագը չունի կարծր մակերեւոյթ։ Արագ պտտելու հետեւանքով անոր ձեւը աւելի մօտ է սեղմուած գունդի։ Արտաքին մթնոլորտը տեսանելիօրէն բաժանուած է քանի մը շերտեր ըստ աշխարհագրական լայնութեան, որոնց հատման շերտերէն կը յառաջանան փոթորիկներ եւ կազային շարժումներ։Անոնց արդիւնքն է Մեծ կարմիր հետքը:Իր տրամագիծով ան երեք անգամ կը գերազանցէ Երկիր մոլորակը։ Լուսնթագի վրայ տեղի կ՛ունենայ շարք մը մթնոլորտային երեւույթներ, փոթորիկներ, կայծակներ եւ բեւեռափայլեր, որոնք քանի մը անգամ աւելի մեծ են ու հզօր քան Երկրի վրայ։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Դե Կրեսպեյն Ռաֆե։ «Կայսր Հուանը եւ Կայսր Լինգը»։ Ասիայի հետազոտություններ, առցանց հրապարակումներ։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2006-09-07-ին։ արտագրուած է՝ 1 մայիս 2012