Երժի Կրոթոֆսքի

Երժի Կրոթոֆսքի; լեհ.՝ Jerzy Grotowski
Ծնած է	11 Օգոստոս 1933
Ծննդավայր	Ժեշուվ, Լեհաստանի Երկրորդ Հանրապետություն
Մահացած է	14 Յունուար 1999[…] (65 տարեկանին)
Մահուան վայր	Պոնտեդերա, Պիզա, Թոսքանա, Իտալիա
Քաղաքացիութիւն	Լեհաստան և Ֆրանսա
Կրօնք	Աթէիզմ
Ուսումնավայր	Ռուսաստանի թատերական արուեստի համալսարան և Ստանիսլավ Վիսպյանսկու անվան թատերական արվեստների ակադեմիա?
Ազդուած է	Wincenty Lutosławski?, Կարլ Յունգ? և Կոնստանտին Ստանիսլավսկի?
Մասնագիտութիւն	թատերական ռեժիսոր, փրոֆեսոր, ժապաւէնի բեմադրիչ, թատերական ուսուցիչ և բեմադրիչ
Աշխատավայր	Ֆրանսայի Քոլէճ
Անդամութիւն	Արուեստներու եւ գիտութիւններու ամերիկեան կաճառ
Կուսակցութիւն	Լեհաստանի միացեալ աշխատաւորներու կուսակցութիւն

Երժի Կրոթոֆսքի (Jerzy Grotowski,1933-99 ) Բեմադրիչ-տեսաբան:

Գործունէութիւն

1957-ին իր ծննդավայրի մէջ հիմնած է թատրոնի աշխատանոց:

1982-ին մեկնած է Միացեալ Նահանգներ, ապա` Իտալիա, ուր եւս 1985-ին հիմնած է աշխատանոց:

Վերջին բեմադրութիւնը կատարած է 1969-ին, սուրբգրային բներգով, ինչպէս` յաճախ: 1968-ին համահեղինակած է իր հիմնադրական երկը` «Դէպի աղքատ թատրոն» (Vers un théâtre pauvre):

«Աղքատ» կը նշանակէ, որ թատրոնը կը հիմնուի բացառապէս դերասանին վրայ: Կարիք չունի բեմայարդարումի, երաժշտութեան եւ լուսաւորումի, կարիք չունի նոյնիսկ բեմագրութեան:

Դերասանի «գործիքը» իր մարմինն է, հարկ է կատարելապէս տիրապետել այդ գործիքին: Աւելի՛ն. տիրապետել իւրաքանչիւր մկանի (640 մկան, որոնցմէ 43-ը` դէմքի վրայ, ՀՊ) այնքան լաւ, որ միևնոյն մարմնի տարբեր մասեր զուգահեռաբար արտայայտեն տարբեր, նոյնիսկ հակասական զգացումներ:

Կրոթոֆսքի կը հաւատար, որ մարմինի լեզուն հասկնալի է բոլոր մշակոյթներու համար: Կը պահանջէր, որ ինչպէս իւրաքանչիւր բանաստեղծ, այնպէս եւ իւրաքանչիւր դերասան ունեայ ի՛ր (մարմինի) լեզուն, թէ` խաղարկութիւնը սիրոյ արտայայտութիւն է, հետեւաբար դերասանէն կը պահանջէր անկեղծութիւն: Այս իմաստով ելոյթները որոշ նմանութիւն կ'ունենային հոգեբուժական հաւաքական նիստերու (group therapy):

Կրոթոֆսքի կը ջանար գործածել ծէսերու մէջ ծածկագրուած հաւաքական յիշողութիւն: Հետաքրքրուած էր բազմաթիւ մշակոյթներով եւ կրօններով:

70-ական թուականներուն (1973-78) կ'առաջադրէ «տարաթատերային» կամ «թատերանման» (paratheatrical) ելոյթներ, ուր ինքնահոգեվերլուծական տարրը աւելի եւս շեշտուած էր: Անոնք հիմնուած էին օրուան հոգեբանական եւ նշանագիտական (Semiotics ) տեսութիւններու վրայ, որոնց վաւերականութիւնը աներկբայ կերպով չէ ընդունուած:

Կրոթոֆսքի թելադրանքով դերասաններ կ'արտաբերէին անիմաստ երաժշտականման հնչիւններ, որոնք պէտք էր որ արտայայտէին իրենց հոգիներու զանազան բնոյթները: Հասկնալիօրէն տեղի ունեցան սակաւաթիւ ելոյթներ, որոնք ունէին… սակաւաթիւ հանդիսական: Նկատի առած այս բոլորը Կրոթոֆսքի կը հաւատար, թէ դերասաններու հետ երկխօսութեան մտնելու փորձը անիմաստ է:

Մահ

Վատ առողջութեան պատճառով վերադաձած է Լեհաստան եւ մահացած` հօրենական տան մէջ^[7]:

Ծանօթագրութիւններ

1 2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
1 2 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
↑ Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>
↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #118542729 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
↑ Internet Broadway Database — 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31964'></a>
↑ Ֆրանսիայի քոլեջի պրոֆեսորների ցանկ
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3253460'></a>
↑ Կրոթոֆսքի

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q36524_citetype_Q7094076_citetype_Q27031827_citetype_Q595971"_data-entity-id="Q19938912"><i_class="wef_low_priority_links">[[:fr:Bibliothèque_nationale_de_France|Bibliothèque_nationale_de_France]]</i>_data.bnf.fr:_open_data_platform<span_class="wef_low_priority_links">_—_2011.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a></div>-1] 1 2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q3491832_citetype_Q55341040_citetype_Q847959_citetype_Q84863712_citetype_Q24579448_citetype_Q130735522_citetype_Q783794"_data-entity-id="Q37312">[http://www.imdb.com/name/nm4056486/_Person_Profile]_//_Internet_Movie_Database<span_class="wef_low_priority_links">_—_1990.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312"></a></div>-2] 1 2 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q48204_citetype_Q166118"_data-entity-id="Q10855166">Կերպարվեստի_արխիվ<span_class="wef_low_priority_links">_—_2003.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166"></a></div>-3] Կերպարվեստի արխիվ — 2003.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q10855166'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q36524"_data-entity-id="Q36578"><i_class="wef_low_priority_links">[[:Գերմանիոյ_Ազգային_Գրադարան|Deutsche_Nationalbibliothek]]</i>_[http://d-nb.info/gnd/118542729/_Record_#118542729]_//_[[:de:Gemeinsame_Normdatei|Gemeinsame_Normdatei]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_2012—2016.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a></div>-4] Deutsche Nationalbibliothek Record #118542729 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q7094076_citetype_Q35127"_data-entity-id="Q31964">Internet_Broadway_Database<span_class="wef_low_priority_links">_—_2000.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q31964"></a></div>-5] Internet Broadway Database — 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31964'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q19692233"_data-entity-id="Q3253460">[http://www.college-de-france.fr/media/chaires-et-professeurs/UPL3451746530003663772_LISTE_DES_PROFESSEURS.pdf_Ֆրանսիայի_քոլեջի_պրոֆեսորների_ցանկ]<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3253460"></a></div>-6] Ֆրանսիայի քոլեջի պրոֆեսորների ցանկ
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3253460'></a>

[7] Կրոթոֆսքի

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]