Արտասահմանեան արուեստի թանգարան (Ռիկա)

Jump to navigation Jump to search
Արտասահմանեան արուեստի թանգարան
Bolsa de Riga, Letonia, 2012-08-07, DD 01.JPG
Տեսակ Պատկերասրահ
Երկիր Լաթվիա
Տեղագրութիւն Ռիկա
Տեսակ Պատկերասրահ
Հիմնադրուած է 1920
Կայք rigasbirza.lv

Արտասահմանեան արուեստի թանգարան (լատիշ․՝ Ārzemju mākslas muzejs), Լաթվիայի ամենախոշոր արուեստի թանգարաններէնց մէկը: Կը համարուի Ռիկայի գլխաւոր տեսարժան վայրերէնց մէկը: Թանգարանին կը պատկանի արեւմտաեւրոպական, մերձաւորարեւելեան եգիպտական արուեստներու ամենամեծ հաւաքածոն Լաթվիայի մէջ, սկսած Ն.Ք. 5000 թուականէն եւ համաշխարհային արուեստը՝ ներառեալ ժամանակակից արուեստը: Բացուելու օրէն՝ 1920-էն մինչեւ 2010-ը, թանգարանը կը գտնուէր Ռիկայի ամրոցի հարաւային թեւին մէջ։ 2012-ին թանգարանը կրկին բացուեցաւ Ռիկայի սակարանի նախկին շէնքին մէջ[1]:

Թանգարանային հաւաքածոյի պատմութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Թանգարանի հաւաքածոյի հիմքը դարձաւ Ռիկացի բժիշկ, ճՆիկոլաուս ֆոն Հիմզելի (1729-1764) հաւաքածոն: Ռիկայ քաղաքը 1866-ին ձեռք բերաւ երկար տարիներ Ռիկայի մէջ ապրող, բայց Իտալիա մեկնիլ ցանկացող, իտալացի առեւտրական Տոմենիքօ տէ Ռոպիանի (1793-1889) կերպարուեստի հաւաքածոն: Այդ հաւաքածոն ներառուած էին հոլանտացի, գերմանացի, ֆրանսացի նկարիչներու բազմաթիւ ստեղծագործութիւններ: Այս երկու հաւաքածոները միաւորուեցան եւ Ռիկա քաղաքը որոշեց հիմնել արուեստի թանգարան: Տեղի բացակայութեան պատճառով նոր կազմաւորուած քաղաքային արուեստի պատկերասրահը 1879-էն մինչեւ 1905 տեղակայուեցաւ քաղաքապետ Լիուտվիկ Քերքովիուսի (1831-1904) տան մէջ։ Այդ ժամանակահատուածին հաւաքածոն արագ աճեցաւ բազմաթիւ նուիրատուութիւններու շնորհիւ: Հաւաքորդ եւ արուեստի հովանաւոր Ռէյնհոլտ Շիլլինկը (1819-1888) թանգարանին յանձնեց 30 կտաւվ[2], քաղաքապետ Լիուտվիկ Քերքովիուսը՝ 26 կտաւ, եւ այլն: Գեղարուեստական առումով ամենամեծն ու կարեւորը Ֆրիտրիք Վիլհելմ Պրետերլոյի (1779-1862) նուիրատուութիւնն էր, որ թանգարանին յանձնեց 201 նկար, ինչպէս՝ հին հոլանտացի վարպետներու շուրջ 70 աշխատանք:

1905-ին քաղաքը կարողացաւ բանալ իր սեփական թանգարանը՝ շուրջ 500 նկարներու հաւաքածոյով, ինչպէս նաեւ փոքրիկ քանդակներու հաւաքածոյով: Հաւաքածոն կը շարունակէր աճիլ եւ 1930-ին այն համալրուեցաւ գեղարուեստական առումով կարեւոր 19-րդ դարու պելճիքացի նկարիչներու աշխատանքներու հաւաքածոյով: 1945-էն ետք հաւաքածոն բաժանուեցաւ Լաթվիայի գեղարուեստի ազգային թանգարանի եւ Արեւմտաեւրոպական արուեստի թանգարանի միջեւ։ Սկսած 1952-էն Հին Արեւելքի եւ Հեռաւոր Արեւելքի բաժինները զգալիօրէն աճեցան: 1965-ին թանգարանը ստացաւ ներկայիս անուանումը` Արտասահմանեան արուեստի թանգարան:

Ներկայիս թանգարանի հաւաքածոյին մէջ հաշուառուած է շուրջ 1000 կտաւ:

Հաւաքածոյ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կտաւներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Լուի-Լէոբոլտ Պուալի, «Ֆրեդերիկ Վիլհելմ Պրետերլոյի դիմանկարը», կտաւ/ իւղաներկ
  • Անտօ Քարդէ, Idole (Révélation), կտաւ/ իւղաներկ, տեմպերայ, գուաշ, 1932.
  • Անթօնիս վան Տէյք, «Ուիլեամ Բ.-ի դիմանկարը», կտաւ/ իւղաներկ, 1632.
  • Մելքիոր տէ Քոնտէքուդէր, «Աքլորակռիւ», կտաւ/ իւղաներկ, 17-րդ դար
  • Յակոբ վան Լոո, «Գիտնականի դիմանկար», կտաւ/ իւղաներկ, 1647
  • Քլոտ Մոնէ, «Ձմեռնային լանդշաֆտ» (Sandviken), կտաւ/ իւղաներկ, 1895
  • Նիկոլօ Ռենիէրի , «Երաժիշտներու հասարակութիւն», կտաւ/ իւղաներկ, 17-րդ դար
  • Հիւպէր Ռոպէր, «Օքթավիանոս Օգօստոսի տաճարը Նիմի մէջ», կտաւ/ իւղաներկ, 1783
  • Դանիէլ Զեկէրս եւ Լուքաս վան Ուտէն, «Լանդշաֆտային ծաղկաշղթայ», փայտ / իւղաներկ, 17-րդ դար
  • Պարդոլոմէուս Սբրանկէր, «Ադամն ու Եւան», կտաւ/ տեմպերայ, 1593-1595.
  • Անյայտ նկարիչ (Մայնի Ֆրանքֆուրդի դպրոցէն), «Ռեմոնդանդ մեխակներով մարդը», փայտ/ իւղաներկ, տեմպերայ, 16-րդ դարու սկիզբ

Քանդակներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Luigi Bienaimé, «Bacchante, մարմար, 1847.
  • Անթոնիօ Քանովա, «Հեպէ աստուածուհիի կիսանդրին», մարմար, 1819
  • Ժան-Պադիսդ Քարպօ, «Պախանտէի կիսանդրին», պրոնզ, 19th century
  • Ներքին Հռենոսի դպրոց, «Սուրբ Քադրին», wood, 15th century
  • Ֆրանսուա Փոմփոն, «Արջ», փայլող խեցեգործութիւն
  • Օգիուսդ Ռոտէն, «Համբոյրը», պրոնզ, 1886
  • Փիեդրօ Թեներանի, «Հոգեբանութիւն», մարմար, 19-րդ դարու կէսեր
  • Վիքթոր Դիլկներ, «Հանս Մաքարդի կիսանդրին», պրոնզ, 19-րդ դարու վերջ

Հաստատում[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Տիմիդրի Կուստով, Gondola, 2012

Objets d'Art[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Արիդա արուեստանոց, Plate, ճենապակի, արծնապակի եւ խճաքար, 18-րդ դար
  • Գուանչժոիի, Puzzle Ball with Sticks, փղոսկր, 20-րդ դար
  • Ֆապերժէ, Bird Carafe, բիւրեղ եւ արծաթ, 19-րդ դար
  • Մեյսենի ճենապակիի արուեստանոց, Ձնագունդերով զարդարուած վազ, ճենապակի, մօտ. 1740
  • Էրնսդ Աւկուստ Լիւտերէն (Մէյսէն), Epergne, ճենապակի, ջնարակուած կտաւ, 1886
  • Սեւրի ճենապակիի արուեստանոց, The Reaper, bisque porcelain, 1757-1766
  • Վետկվուտ արուեստանոց, Vase with Relief Decoration, կաւ, 19-րդ դար
  • Հնդկաստան, «Փիղ», փորագրուած փղոսկր, 19-րդ դար
  • Ինտոնեսիա, Վայանկի ստուերային թատրոն, փայտ, բատիկ, բամբակ, կաշի, 21-րդ դար

Պատկերասրահ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. «Музей Рижская биржа и открытие новых выставок»։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2011-10-19-ին։ արտագրուած է՝ 2012-03-09 
  2. Valentīna Opalā Reinholda Filipa Šillinga kolekcja Ārzemju mākslas muzejā: katalogs 80p. Rīga DOMA 1999 ISBN 9984926273, ISBN 9789984926278

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Живопись Бельгии, Норвегии, Швеции, Финляндии, Польши, Венгрии XIX—XX веков. Каталог. Музей зарубежного искусства Латвийской ССР. Составители каталога — Качалова М. Л., Томашицкая А. Э.. Фотографии Тоше А. Ю.. 42 стр. 11 илл. Рига 1974
  • Западноевропейское искусство. Альбом. Музей зарубежного искусства Латвийской ССР (Рига). Л. : «Аврора», 183 стр. 1986
  • The Latvian Museum of Foreign Art, Riga : Western European art / text and selection by Ivars Runkovskis; translated from the Russian by Vladimir Visey; photographs by Vladimir Dorokhov Leningrad : Aurora Art Publishers, 182p 1986 ASIN B0012TCHWM