Արմաւիր

Jump to navigation Jump to search

Արմաւիր քաղաք, Ք. հ. 9-րդ դարէն՝ (Հայոց Արարատի Ոստանի) քաղաք Մեծ Հայքի Բագրատունիներու թագավորութեան կազմում։ Կազմաւորուած է Հայոց Արմաւիր մայրաքաղաքի հիմքի եւ շրջակայ ագարակներու՝ մայրաքաղաքի արեւելեան թաղամասեր հիմքի վրայ։ Բագրատունիներու օրով ունեցած է աւելի քան 10 հազար բնակիչ եւ թագաւորութեան չորրորդ քաղաքն էր։

Մատենագրութենէն, ինչպէս նաեւ Արմաւիրի պեղումներու արդիւնքներով յայտնի են

  • Արմաւիր քաղաքի երկու թաղամասերը՝ Ալիսո(ու) եւ Բլուր
  • Արմաւիրի արեւելեան բլուրի գագաթի մառուռը՝ կառուցուած Արմաւիր մայրաքաղաքի միջնաբերդի եւ տաճարի քարերից
  • Տնտեսական նշանակութեան շինութիւններ՝ դարբնոց, թոնատներ, արհեստանոցներ, ձուլարաններ, դեղատուն, երկու խաղողի ճզմելու հնձաններ։
  • 13-րդ դարին թաթար մոնղոլները գրաուեցին եւ ավերեցին Արմաւիր քաղաքը։
  • 18-րդ դարու առաջին կիսուն, Երեւանի պարսկական խանի որոշմամբ, սկիզբ դրուեցաւ Արմաւիր մայրաքաղաքի ավերակներու ավերումը։ Քաղաքը հանդիսացաւ որպէս «պատրաստի քարհանք»։

Արմաւիր մայրաքաղաքի եւ Արմաւիր քաղաքի ավերակները նոր ստեղծուած Սարդարապատի մահալի հրամանատարի «սարդար» համար հանդիսացան որպէս «պատրաստի քարհանք»՝ Սարդարապատի անապատին մէջ սկսած 1813-էն ի վէր թուականէն կառուցել Սարդարապատի բերդը (Sardari Berd (Armenian: Սարդարի Բերդ: deriven from Sardar Persian: سردار‎; )։ Արմաւիր քաղաքի թաղամասերու եւ շրջակայ ագարակներու հիմքին վրայ 17-19-րդ դդ ձեւաւորվեցին նախ ագարակային, ապա գիւղական համայնքներ, որոնք ներկայումը կը կազմեն Արմաւիրի մարզի Արմաւիր, Հայկաւան, Այգեշատ, Բամբակաշատ, Ջրաշեն, Նոր Արտագերս, Նալբանտեան գյուղերը։

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]